III SA/Gl 472/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r., skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu powyższego podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnim synem. Ponieważ jest osobą bezrobotną, bez żadnego majątku i bez oszczędności, pozostaje na utrzymaniu żony, której dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę wynoszą 2.500,00 zł brutto. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano umowę majątkową małżeńską (vide: akt notarialny z [...] r.). Dodatkowo wyjaśniono, że skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych, albowiem prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie została zlikwidowana. Z powyższego tytułu nie uzyskuje jednak żadnych przychodów (vide: pismo pełnomocnika z [...] r.). Ponieważ wszystkie dokumenty dotyczące firmy zostały zabezpieczone przez organy ścigania, skarżący nie złożył zeznania podatkowego za [...] r. Natomiast w zeznaniu podatkowym za [...] r. wykazał stratę rzędu 1.910,02 zł, choć wypracowany przychód wynosił 5.207.333,39 zł (vide: PIT-[...]). Ponadto z aktu notarialnego z dnia [...] r. ustalono, że wnioskodawca, w imieniu którego działała żona, sprzedał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu o pow. [...] m2 A. B., czyli swojej siostrze za cenę 196.000,00 zł. Wprawdzie w mieszkaniu tym nadal są zameldowani (por. zaświadczenie z [...] r. z przelewami dokonywanymi z konta bankowego żony w zakresie opłat za energię elektryczną), niemniej jednak na podstawie zawartej [...] r. umowy najmu faktycznie zamieszkują w nieruchomości położonej przy ul. J., a ponoszone z tego tytułu wydatki obejmują opłaty za czynsz (3.500,00 zł) oraz gaz (3.154,85 zł i 1.758,89 zł). Ponieważ [...] r. skarżący złożył w ZUS stosowny wniosek, celem potwierdzenia okresu ubezpieczenia z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a [...] r. wystąpił do [...] Bank o potwierdzenie zamknięcia rachunku firmowego i osobistego, które nie zostały jeszcze rozpoznane, pismem z [...] r. pełnomocnik po raz kolejny wystąpił o przedłużenie terminu do nadesłania brakujących dokumentów do końca [...] r. Wyznaczony zarządzeniem z dnia [...] r. dodatkowy termin do przedłożenia powyższych dokumentów okazał się bowiem niewystarczający. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominął natomiast istotne informacje dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej, która nie została zlikwidowana. Wprawdzie w treści pisma z [...] r. pełnomocnik wskazał, że z powyższego tytułu skarżący nie uzyskuje żadnych przychodów, niemniej jednak fakt ten nie został w żaden sposób udokumentowany. Podobnie zeznanie podatkowe za [...] r. nie zostało złożone, a zaświadczenie z urzędu skarbowego w tym zakresie nie zostało nadesłane. Dotyczy to również żony skarżącego, której dochody, z uwagi na brak zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę oraz zeznania podatkowego za [...] r., nie mogły zostać zweryfikowane, a nadto posiadanego przez żonę rachunku bankowego, którego saldo końcowe na dzień złożenia wniosku nie zostało podane, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693, z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, Lex nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, Lex nr 554620 oraz z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, Lex nr 554656). Instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się bowiem jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, co oznacza, iż za błędne uznaje się stanowisko wnioskodawcy jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jego żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, a jemu uniemożliwiało uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Mając na uwadze powyższe, w tym złożone na urzędowym formularzu oświadczenie, w którym skarżący zadeklarował dochody żony z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie niewystarczającej na pokrycie ponoszonych wydatków (vide: opłaty za czynsz najmu oraz rachunki za gaz) rozpoznający sprawę uznał, że zawarty w piśmie procesowym z [...] r. wniosek pełnomocnika o dalszą prolongatę wyznaczonego w wezwaniu z dnia [...] r. terminu do nadesłania brakujących dokumentów do końca [...] r. nie zasługuje na uwzględnienie. Może on bowiem doprowadzić do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w przedmiocie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, podczas gdy z przedłożonego do akt pisma ZUS z dnia [...] r. wynika jednoznacznie, że skarżący rzeczywiście figuruje w ewidencji osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, co przeczy złożonemu w treści formularza oświadczeniu jakoby był osobą bezrobotną. Z kolei dołączona do tego pisma prośba o potwierdzenie zamknięcia rachunku bankowego w [...] Bank została opatrzona datą [...]., choć wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pochodziło z [...] r. W tych okolicznościach uznać należało, że przedłużenie do końca [...] r. terminu do wykonania powyższego wezwania nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący miał bowiem wystarczająco dużo czasu na zgromadzenie stosownego materiału dowodowego, który i tak okazał się niekompletny, co więcej podważał prawdziwość zawartych w treści formularza danych. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.