III SA/Gl 71/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska – Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010 r. przy udziale – sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił W. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] r., odmawiającej stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie [...] zł w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki [...]. 2. Naczelnik Urzędu Celnego w R. decyzją z dnia [...] r. odmówił stronie stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie [...] zł w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki [...]. Decyzja ta, została odebrana przez B. G. dnia [...] r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że była to kuzynka strony i pełnoletni domownik. 2.1. Odwołanie od tej decyzji zostało sporządzone dnia [...] 2008 r. i nadane w Urzędzie Pocztowym w Z. dnia [...] r., jak wynika z odcisku datownika widniejącego na kopercie. 2.3. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to odebrała B. G. (pełnoletni domownik) dnia [...] 2008 r. 2.4. Pismem z dnia [...] 2008 r. strona zwróciła się do organu odwoławczego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek podała jedynie, że niemożność wniesienia odwołania w ustawowym terminie spowodowana była chorobą strony. Pismo to zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w Z. dnia [...] 2008 r. 2.5. Postanowieniem z dnia [...] r. organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do złożenia wnioskowanego odwołania na podstawie art. 162 i art. 163 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwanej dalej O.p.). W uzasadnieniu wskazał, że strona wraz z wnioskiem z dnia 29 lipca 2008 r. nie złożyła odwołania, czyli nie dopełniła czynności, dla której określony był termin oraz że nie spełniła przesłanki polegającej na uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu. 2.6. Do skargi z dnia [...] 2008 r. strona dołączyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] 2008 r. wystawionego przez [...] M. P.– P. prowadzącą Specjalistyczną Praktykę Lekarską Gabinet Dermatologiczny. Z treści zaświadczenia wynikało, że strona wymagała leczenia specjalistycznego w okresie od dnia [...] do [...] 2008 r. 2.7. Tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 6 lutego 2009 r., III SA/Gl 1471/08, uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że organ odwoławczy odmawiając przywrócenia terminu nie rozważył pierwszej przesłanki wynikającej z art. 162 § 2 O.p., a mianowicie, czy strona złożyła przedmiotowy wniosek w wymaganym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Wyrok ten stał się prawomocny, ponieważ strony nie wniosły od niego skarg kasacyjnych. 3. W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy i strona podejmowali następujące działania. 3.1. Pismem z dnia [...] 2009 r. organ wystąpił do M. P.– P. o wyjaśnienie w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma poniższych kwestii, związanych z wystawionym dnia [...] 2008 r. zaświadczeniem lekarskim: - czy prowadzone leczenie specjalistyczne uniemożliwiało chodzenie czy wykonywanie jakichkolwiek czynności, - gdzie prowadzone było specjalistyczne leczenie W. P. (np. w warunkach domowych, ambulatoryjnych, szpitalnych itp.), - czy w związku z leczeniem pacjent w okresie od [...] do [...] 2008 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, skutkującym niemożnością podjęcia pracy. 3.2. Pismem z dnia [...] 2009 r. organ zwrócił się również do strony o wyjaśnienie powyższych kwestii. 3.3. W odpowiedzi na powyższe pismo strona poinformowała, że na zawarte w piśmie z dnia [...] 2009 r. pytania udzieliła odpowiedzi w trakcie trwania postępowania sądowego przed tut. Sądem w dniu 6 lutego 2009 r. i że Sąd wydał w tej materii prawomocny wyrok przywracający termin do wniesienia odwołania. 3.4. Organ odwoławczy zawiadomieniem z dnia [...] 2009 r. poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w terminie 7 dniu i możliwości zapoznania się z całością akt sprawy. 4. Rozpatrując powyższy wniosek postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. ponownie odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. 4.1. W uzasadnieniu, powołując się na ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku z dnia 6 lutego 2009 r., w pierwszej kolejności stwierdził, że strona składając w dniu 24 czerwca 2008 r. odwołanie od decyzji organu podatkowego z dnia 30 maja 2008 r. uchybiła terminowi do jego wniesienia, ponieważ termin ten upłynął dnia 20 czerwca 2008 r. Następnie ustalając, że przyczyna uchybienia terminowi ustała z dniem sporządzenia odwołania, czyli dnia [...] 2008 r., uznał, że wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony do dnia [...] 2008 r., a został złożony po tym terminie, bo dnia [...] 2008 r. Podobnie jak we wcześniejszym postanowieniu organ odwoławczy stwierdził też, że składając przedmiotowy wniosek strona nie złożyła odwołania oraz nie uprawdopodobniła, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy, czyli że przyczyna była niezależna od woli i wiedzy strony. Za takie uprawdopodobnienie organ nie uznał ani ogólnego stwierdzenia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu, że było to spowodowane chorobą strony, ani przedłożonego zaświadczenia lekarskiego. Według organu zaświadczenie to potwierdzało jedynie, że w pewnym okresie strona wymagała specjalistycznych zabiegów, a co nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że w tym czasie strona nie mogła złożyć odwołania. Zdaniem organu samo posiadanie zaświadczenia lekarskiego bez dodatkowych wyjaśnień nie potwierdza braku winy strony w uchybieniu terminu, gdyż z treści zaświadczenia nie wynika, że strona nie mogła dokonać danej czynności procesowej. Zaznaczył też, że podjął próbę wyjaśnienia tych okoliczności, ale uzyskana od strony odpowiedź była niewystarczająca, a w wyroku z dnia 6 lutego 2009 r. Sąd, wbrew twierdzeniom strony, nie przywrócił wnioskowanego terminu. 5. W skardze z dnia 2 grudnia 2009 r. strona skarżąca podniosła zarzuty: 1/ ponownego nieprzywrócenia przez organ odwoławczy terminu do wniesienia odwołania mimo wydanego wyroku z dnia 6 lutego 2009 r., 2/ pominięcia istotnego faktu, tj. nieprawidłowego doręczenia decyzji organu podatkowego z dnia [...] r., co miało istotny wpływ na niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. 5.1. Jeśli chodzi o doręczenie decyzji, to wskazano, że decyzję odebrała obca dla strony osoba – B. G., nie będąca domownikiem, która mieszka w tej samej klatce, ale pod innym adresem, tj. w mieszkaniu nr 2 na parterze. Zaznaczono przy tym, że na ten fakt strona powoływała się w piśmie z dnia [...] 2008 r. i że przekroczenie ustawowego terminu nastąpiło ze względu na otrzymanie tak nieprawidłowo doręczonej decyzji ze znacznym opóźnieniem. 6. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślił jeszcze raz, iż w wyroku z dnia 6 lutego 2009 r. Sąd uznał, iż kwestia uchybienia terminu była bezsporna i że tak też zostało stwierdzone w postanowieniu z dnia 18 lipca 2008 r., w którym organ orzekł o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zwrócił też uwagę, że strona miała możliwość nadania odwołania sporządzonego już dnia [...] 2008 r. za pośrednictwem poczty przez domownika lub inna osobę. 7. Na rozprawie dnia 21 kwietnia 2010 r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Natomiast pełnomocnik organu podtrzymywał wnioski i argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę zaznaczając, że nawet gdyby przyjąć, że decyzja została doręczona nie dorosłemu domownikowi, a sąsiadce, to i tak doręczenie takie było skuteczne na podstawie art. 149 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje: 8. Skarga nie jest zasadna. 9. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia – art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Nadto Sąd stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, tylko wówczas jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). 9.1. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. 10. Przechodząc do kwestii merytorycznej, jaką w rozpoznawanej sprawie jest zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 162 § 1 O.p.: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Stosownie do § 2 tego artykułu: "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony". Natomiast zgodnie z unormowaniem § 3 art. 162 O.p. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 tego artykułu jest niedopuszczalne. 10.1. Jak podkreśla się zarówno w doktrynie jak i w judykaturze przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestnika postępowania. Instytucja ta ma zastosowanie tylko do terminów procesowych (a nie materialnych), co jednoznacznie wynika z art. 162 § 4 O.p. Cytowany wyżej art. 162 § 1 i § 2 O.p. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie, a mianowicie: 1/ zainteresowany musi złożyć wniosek o przywrócenie terminu; "Przywrócenie terminu jest instytucją procesowa opartą na zasadzie skargowości. Przywrócenie terminu może nastąpić bowiem wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie wniosek o przywrócenie terminu (art. 162 § 2)" (por. B. Adamiak: [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2007. Wrocław 2007, s. 699), 2/ wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3/ wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której był ustanowiony, np. wnieść odwołanie; taką czynność procesową należy dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu, 4/ zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu; w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (zob. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., II SA/Ka 1977/00 – nie publ.). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy; przesłanka ta jest analizowana w wielu opracowaniach teoretycznych i orzeczeniach sądowych, gdzie zwraca się uwagę na to, iż: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy." (zob. J. Krajewski: [w:] T. Ereciński, M. Jędrzejewska, M. Jodłowski, J. Krajewski, Z. Krzemiński, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, E. Wengerek, A. Zieliński: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 1. Warszawa 1989, s.274-275); o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wówczas, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła ona usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. "Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu [podr.. Sądu] ..." (por.: E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak : Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory, formularze. Warszawa 1970, s. 136); w orzecznictwie sądowym można wskazać następujące przykłady okoliczności faktycznych, które w ocenie sądów, mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., III SA 1983/03 – niepubl.), odebranie w miejscu pracy pisma nie przez stronę, a przez osobę upoważniona przez zakład pracy (zob. postanowienie SN z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 115/02 – niepubl.), nieoddanie przesyłki adresatowi przez domownika (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2002 r., II SA/Kr 2612/98 – niepubl.), obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma (zob. postanowienie NSA z dnia 21 września 2001 r., II SA/Po 2646/00 – nie publ.), nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99 – niepubl.), zwlekanie z dokonaniem czynności do ostatniego dnia terminu nie jest zawinionym działaniem strony, jeśli więc zdarzenie uniemożliwiające jej dokonanie nastąpiło dopiero w ostatnio dniu – niedokonanie czynności jest niezawinione (zob. postanowienie SN z dnia 20 maja 1970 r., II CR 184/70 – Biuletyn SN 1970, nr 11, poz.20). 10.2. W niniejszej sprawie poza powyższymi przepisami Sąd jest również związany oceną i wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 6 lutego 2009 r. na zasadzie art. 153 P.p.s.a. W wyroku tym Sąd między innymi uznał, że: - decyzja z dnia 30 maja 2008 r. "została doręczona w dniu 6 czerwca 2008 r. pełnoletniemu domownikowi skarżącego, a zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 20 czerwca 2008 r." i że w związku z tym kwestia uchybienia terminu była bezsporna (str. 4 uzasadnienia wyroku), - "brak jest oceny organu jaką datę należało przyjąć jako datę początkową biegu terminu dla strony do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu i następnie brak jest oceny czy strona zachowała ustawowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu, a zatem czy złożyła wniosek w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi" (str. 5 uzasadnienia wyroku). 11. Odnosząc to do okoliczności faktycznych sprawy należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie narusza prawa. 11.1. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 6 lutego 2009 r., że decyzja z dnia [...] r. została doręczona dnia 6 czerwca 2008 r. w trybie art. 149 O.p. B. G., która zobowiązała się doręczyć przesyłkę adresatowi, jak wynika z opisu doręczyciela umieszczonego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Doręczyciel zaznaczył, że była ona dorosłym domownikiem. Okoliczności tych nie kwestionował Sąd w podanym wyroku, mimo że w skardze z dnia 27 października 2008 r. strona wskazywała już, że osoba ta nie była dorosłym domownikiem, tylko osobą mieszkającą w tej samej klatce, ale pod innym adresem. Tym samym organ odwoławczy miał podstawy do przyjęcia, że doręczenie było prawidłowe. Słusznie też podkreślił pełnomocnik organu, że nawet gdyby przyjąć, że osoba ta nie była dorosłym domownikiem, to była "sąsiadką", o której mowa w art. 149 O.p., czyli że doręczenie i tak było skuteczne. 11.2. W związku z tym zasadnie też organ przyjął, że upływ terminu do wniesienia odwołania następował dnia [...] 2008 r. i że odwołanie sporządzone dnia [...] 2008 r. zostało wniesione po tym terminie, bo dnia [...] 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). 11.3. Jeśli chodzi o wniosek o przywrócenie tego terminu z dnia [...] 2008 r., to prawidłowo organ ustalił, że termin 7 dni [...]. Należy zgodzić się z organem, że w świetle przedłożonych przez stronę i zebranych przez organ dowodów, można przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała dnia 24 czerwca 2008 r., czyli w pierwszym dniu po okresie podanym w zaświadczeniu lekarskim, z którego wynikało, że strona w okresie od dnia [...] do [...] 11.4. Natomiast organ błędnie przyjął, że do wniosku z dnia [...]2008 r. nie zostało dołączone odwołanie z dnia [...] 2008 r., jeśli faktycznie odwołanie to znajdowało się już w organie pierwszej instancji od dnia [...] 2008 r. (data prezentaty), gdyż zostało wcześniej złożone. W takim przypadku nie można żądać od strony ponownego złożenia odwołania w dniu składania wniosku o przywrócenie terminu. W związku z tym, wbrew twierdzeniu organu, przesłanka trzecia została spełniona. 11.5. W ramach czwartej przesłanki organ prawidłowo przyjął, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z winy strony. Jedynie na podstawie ogólnego oświadczenia strony, że była w tym czasie chora i w oparciu o przedłożone zaświadczenie lekarskie, wystawione w ramach działania Gabinetu Dermatologicznego, że wymagała leczenia specjalistycznego, nie można wnioskować, że choroba ta i jej leczenie stanowiło w tym czasie obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą stronie złożenia w terminie stosownego odwołania. W tym zakresie organ odwoławczy, ponownie rozpatrując sprawę, podejmował próby wyjaśnienia tych okoliczności z udziałem strony i lekarza wystawiającego przedmiotowe zaświadczenie. Wyjaśnienia strony zawarte w piśmie z dnia [...]2009 r., w ramach których strona jedynie ogólnie n[...]wiązała do wyjaśnień złożonych przed Sądem dnia 6 lutego 2009 r., okazały się niewystarczające. 11.6. Reasumując powyższe wywody należy uznać, że strona składając wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem spełniła jedynie pierwszą i trzecią przesłankę opisaną w pkt 10.1. niniejszego uzasadnienie. Brak dopełnienia dwóch pozostałych oznacza, że wniosek taki należało załatwić odmownie, co też organ odwoławczy uczynił wydając zaskarżone postanowienie. 12. Zarzuty podniesione przez stronę skarżącą są niezasadne, gdyż decyzja z dnia [...] r. została doręczona prawidłowo, a Sąd we wcześniejszym wyroku z dnia 6 lutego 2009 r. nie przesądził kwestii prawidłowości złożonego wniosku. 13. Mając na uwadze powyższe okoliczności prawne i faktyczne należy stwierdzić, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Celnej w K. nie naruszył prawa w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a. uzasadniający uchylenie tego orzeczenia, dlatego w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.