III SA/Gl 720/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. (S.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach powyższego wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w poprzednim roku podatkowym przyniosła stratę rzędu [...] zł. Po jej wykreśleniu z ewidencji, co nastąpiło w dniu [...] r. nie osiąga żadnych dochodów. Jako student drugiego roku Wydziału Zarządzania pozostaje na utrzymaniu swojego ojca. Poza nieruchomością rolną o pow. [...] ha, która została zajęta przez komornika, nie posiada żadnych składników majątku. A stan jego konta na dzień 2 kwietnia 2013 r. wynosi [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: - tytuły wykonawcze wraz z wnioskiem o dokonanie wpisu w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w K., stanowiącej własność skarżącego, hipoteki przymusowej w kwocie [...] zł oraz [...] zł; - zeznanie podatkowe PIT-36 dotyczące ojca skarżącego i prowadzonej przez niego w 2011 r. działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, z której wypracowany dochód przypadający na każdego wspólnika wynosił [...] zł; - kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] r. ustanawiającego na rzecz matki skarżącego odrębną własność lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2, w którym razem z ojcem zamieszkują. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Tymczasem skarżący w sposób dość ogólnikowy zobrazował swoją sytuację rodzinną i możliwości płatnicze pomijając istotne kwestie związane z wysokością dochodów swojego ojca, na którego utrzymaniu pozostaje. Wprawdzie przy piśmie z dnia [...] r. nadesłał zeznanie podatkowe ojca, jednakże to nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Nie pozwalało bowiem na ustalenie aktualnych dochodów jego ojca z tytułu prowadzonej w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej. Powyższe odnosi się również do matki skarżącego, która jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...] r. jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m2, w którym wszyscy zamieszkują. Jej źródła dochodu, ich wysokość, podobnie jak ponoszone wydatki związane z koniecznym utrzymaniem nie zostały w żaden sposób wykazane. Trudno było zatem uznać jakoby przedłożony w sposób wybiórczy materiał dowodowy oraz podane okoliczności faktyczne były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że pod pojęciem "sytuacji majątkowej strony" rozumie się również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe. Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą czy współkształtują, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania, albowiem możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania stanowi istotny element, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie (vide: postanowienia NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557 oraz z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 70/04, LEX nr 1089677, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963). Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy chcą i mogą im pomóc. Zwłaszcza, że nie wykazano w żaden sposób jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych (vide: szczegółowy wyciąg z konta skarżącego, gdzie dokonywane przez jego ojca w kwietniu i w maju 2012 r. wpłaty wynosiły łącznie [...] zł). Za takim stanowiskiem przemawia również zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Przyjąć zatem należało, że zawarte w treści formularza dane wraz z dołączonymi - w sposób wybiórczy – załącznikami, nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. A ponieważ te dotyczyły przede wszystkim aktualnych dochodów jego rodziców, na których utrzymaniu skarżący pozostaje, a nadto ponoszonych przez nich wydatków brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że w orzecznictwie za dominujący uznany został pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 211/06 oraz z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I OZ 402/13 niepubl.). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.