III SA/Gl 833/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi K. H. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. K. H., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Centrum Wywiadu Gospodarczego w B. , wnioskiem z [...] r. wystąpił do organu podatkowego o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie dotyczącej opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności skupu wierzytelności w celu ich windykacji we własnym imieniu i na własną rzecz lub ich ewentualnej dalszej odsprzedaży. W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny: Wnioskodawca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na zakupie i sprzedaży wierzytelności. Nabywa on wierzytelność innych podmiotów gospodarczych, przez bezwarunkową cesję wierzytelności w celu odsprzedaży lub windykacji we własnym zakresie. Przeniesienie wierzytelności następuje na podstawie umowy sprzedaży z przejęciem pełnych praw do tych wierzytelności i ryzyka wypłacalności dłużników. Wnioskodawca jako cesjonariusz nabywa wierzytelność płacąc zbywcom (cedentom) cenę niższą od wartości wierzytelności, a następnie odzyskuje tę wierzytelność od dłużników. Dokonuje zakupu wierzytelności przeterminowanych (po upływie terminu zapłaty wynikającego z faktury sprzedaży, nakaz zapłaty) od wierzyciela pierwotnego płacąc za wierzytelność kwotę równą wartości zakupywanej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto, które stanowi potencjalne wynagrodzenie. Zapłata wierzycielowi następuje środkami własnymi, z zachowaniem odpowiednio odroczonych terminów płatności. Od tej umowy, Wnioskodawca jako kupujący odprowadza podatek od czynności cywilno prawnych. Jeżeli zobowiązuje się do jakichkolwiek działań polegających na ściąganiu długu na rzecz innego podmiotu wówczas traktuje te usługi jako opodatkowane stawką 22% VAT. Natomiast czynności polegające na dalszej odsprzedaży wierzytelności, czy też windykacji we własnym zakresie Wnioskodawca traktuje jako usługę obrotu wierzytelnościami kwalifikowaną w ramach grupowania usług "pośrednictwo finansowe pozostałe, gdzie indziej nie sklasyfikowane" PKWiU 65.23.10 jako zwolnione od podatku od towarów i usług. W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy czynności dotyczące skupu wierzytelności w celu ich windykacji we własnym imieniu i na własną rzecz lub ich ewentualna dalsza odsprzedaż podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? Zdaniem wnioskodawcy, w zależności od sposobu wykorzystania wierzytelności usługa będzie zwolniona z opodatkowania jako pośrednictwo finansowe (nabycie należności w celu dalszej odsprzedaży lub windykacji na własną rzecz) albo opodatkowana stawką 22% w przypadku zakupu długu w celu windykacji na rzecz innego podmiotu. Minister Finansów wydał w dniu [...]r. interpretację indywidualną nr [...], w której stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe. W interpretacji indywidualnej organ podatkowy podał, że wierzytelność jest prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego. Przeniesienie praw do wierzytelności, jako niematerialnych praw majątkowych, co do zasady stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej "u.p.t.u."). Jednocześnie Minister Finansów wskazał, że zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej odsprzedaży lub windykacji mieści się w zakresie usług pośrednictwa finansowego, sklasyfikowanych według PKWiU w sekcji J ex (65-67). W tak ujmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a nabywcą (cesjonariuszem). W takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania. Usługi te, co do zasady korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w związku z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy (Sekcja J ex 65-67) z wyłączeniem usług ściągania długu oraz faktoringu. Organ uznał przy tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca dokonuje czynności faktoringu, gdyż wyręcza klienta w czynnościach zmierzających do odzyskania długu. Następnie wskazał, iż w pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odsprzedaży, a z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że wnioskodawca świadczy tego typu usługi. Co więcej nawet uwzględnienie ewentualnej odsprzedaży nabytych wierzytelności nie zmienia faktu, iż celem (zamiarem) tej transakcji jest właśnie ściągnięcie długów. Reasumując Minister Finansów stwierdził, że usługi faktoringu w każdej postaci, łącznie z usługami nabywania wierzytelności innych podmiotów niemające charakteru usług faktoringu, lecz realizowane w celu ściągnięcia (windykacji) długów - podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki 22%, na mocy art. 41 ust. 1 u.p.t.u. W wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa wnioskodawca wskazał, iż samo nabycie wierzytelności nie skutkuje automatycznie powstaniem obrotu i w tym momencie nie jest możliwe określenie typu czynności jakie zostaną zrealizowane w odniesieniu do zakupionej wierzytelności. Odwołał się przy tym do wyroku z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1201/07. Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa podtrzymał swoje stanowisko stwierdzając brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji. W skardze na wskazaną interpretację indywidualną, strona podtrzymała argumentację zaprezentowaną we wniosku, twierdząc, iż nabycie wierzytelności jest usługą pośrednictwa finansowego zwolnioną od podatku od towarów i usług. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując tym samym dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest zasadna i wyrokiem z dnia 20 marca 2009r. sygn. akt III SA/Gl 1368/08 uchylił sporną interpretację indywidualną wydaną przez Ministra Finansów. Sąd stwierdził, że nie można tej interpretacji uznać za prawidłową ze względu na to, że została sformułowana bardzo ogólnie i nie stanowi precyzyjnej odpowiedzi na wątpliwości podatnika. Organ bowiem przyjął, że w pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odsprzedaży, a z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że wnioskodawca świadczy tego typu usługi. Co więcej, nawet uwzględnienie ewentualnej odsprzedaży nabytych wierzytelności nie zmienia faktu, iż celem (zamiarem) tej transakcji jest właśnie ściągnięcie długów. W konkluzji organ stwierdził, iż usługi faktoringu w każdej postaci, łącznie z usługami nabywania wierzytelności innych podmiotów, niemające charakteru usług faktoringu, lecz realizowane w celu ściągnięcia (windykacji) długów, podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT według stawki 22%, na mocy art. 41 ust. 1 u.p.t.u. Sąd wskazał, że obrót wierzytelnościami zawarty jest w katalogu usług określonych jako pośrednictwo finansowe, które co do zasady korzystają ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w związku z pozycją 3 załącznika nr 4 do tej ustawy (Sekcja J ex 65-67). Oznaczenie ex uprawnia do stosowania zwolnień w zakresie ściśle określonym w ustawie, z wyłączeniem usług wymienionych w pozycjach 1-9 pozycji 3, w tym usługi ściągania długów oraz faktoringu. Dodatkowo, zgodnie z zakresem wyłączeń wynikającym z orzecznictwa ETS oraz zapisu art.13 (B) (d) (3) VI Dyrektywy dotyczącej wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy dołączyć inkaso. Sąd podkreślił, że w pojęciu umowy faktoringu i świadczonych na jej podstawie usług, niezależnie od tego czy mamy do czynienia z faktoringiem właściwym czy niewłaściwym, faktor nabywa wierzytelności bez prawa powrotnego przeniesienia ich na faktoranta, z przejęciem ryzyka wypłacalności dłużnika, bądź bez jego przejęcia. Oznacza to, że zasadniczym celem usługi faktoringu jest finansowanie faktoranta (zbywcy), a nie windykacja nabytych wierzytelności i stąd wcześniejsze zaklasyfikowanie jej do grupy PKWIU 65.22 10 - usługi udzielania pożyczek, świadczone poza systemem bankowym. Aktualnie PKWiU 65.22.10 obejmuje "Usługi faktoringu" - wykonywany na własny rachunek obrót wierzytelnościami polegający na zakupie wierzytelności w całości lub części w celu ich odprzedaży (również nabywanie w drodze cesji), zawieranie porozumień kompensacyjnych (..) - rozporządzenie Rady Ministrów z 6 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 89, poz.844). Zdaniem Sądu bezsporne jest, że pod pojęciem obrotu wierzytelnościami rozumie się zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub dalszej odprzedaży. Mieści się w tym pojęciu cesja wierzytelności, która polega na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności - cedentem a jej nabywcą - cesjonariuszem dłużnika. W tym przypadku usługę świadczy nabywca. Sąd zauważył, że wszystkie elementy cesji zawiera instytucja faktoringu właściwego, jednakże faktoring obejmuje ponadto szereg innych czynności, które już nie wiążą się bezpośrednio z samym przelewem wierzytelności, jak prowadzenie ksiąg, monitoring sytuacji prawno-ekonomicznej, itp. Można zatem stwierdzić, że każda usługa obrotu wierzytelnościami mieści się w pojęciu faktoringu, lecz usługami faktoringowymi są jedynie te usługi obrotu wierzytelnościami, które wyróżniają się stałymi powiązaniami prawnymi pomiędzy faktorantem (przedsiębiorcą - zbywcą wierzytelności), a faktorem, co najczęściej wynika z umów długoterminowych pomiędzy tymi podmiotami. Istota rozróżnienia tych usług sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W konsekwencji przywołanych uwag Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 187 § 1 i art. 190 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "O.p."), organ podatkowy nie zażądał od Skarżącego umów objętych wnioskiem, a tym samym nie dokonał ich analizy. Uznał, że wnioskodawca świadczy usługi faktoringu, w sytuacji gdy można mówić tylko o usługach obrotu wierzytelnościami, co trafnie wywodził Skarżący. Minister Finansów zaskarżył skargą kasacyjną powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i brak wskazań co do dalszego postępowania; naruszenie ww. przepisu należy powiązać z uchybieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., przez brak wskazania naruszeń w zakresie prawa materialnego i procesowego; uzasadnienie wyroku nie czyni zadość art. 141 § 4 P.p.s.a., - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 14b § 3 i art. 14c § 1 O.p., przez uwzględnienie skargi i uchylenie interpretacji na skutek przyjęcia, że w postępowaniu w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej organ podatkowy ma wynikający z art. 187 § 1 i art. 190 O.p. obowiązek żądania od skarżącego umów objętych wnioskiem i dokonywania ich analizy, a zatem w postępowaniu tym ma obowiązek badać treść umów cywilnoprawnych; zdaniem organu stanowisko takie jest błędne, gdyż organ wydając interpretację indywidualną dokonuje oceny prawnej stanowiska wnioskodawcy, nie może przy tym żądać od niego przedłożenia umów przez niego zawieranych i badać ich treści; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 14c § 1 i 2 O.p., przez uwzględnienie skargi i uchylenie interpretacji wskutek przyjęcia, że organ w sposób ogólny i nieprecyzyjny odpowiedział na pytanie wnioskodawcy. Minister Finansów podnosił, że "Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. W razie negatywnej oceny tego stanowiska interpretacja zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska z uzasadnieniem prawnym. Przedmiotem interpretacji może być jedynie ocena stanowiska wnioskodawcy, a nie jak twierdzi Sąd precyzyjna odpowiedź na pytanie wnioskodawcy." NSA wyrokiem z 9 października 2010 r. sygn. akt I FSK 1608/09 stwierdził, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i uchylił zaskarżony wyrok, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji. NSA stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji błędnie zarzucił organowi wydającemu interpretację, że w przedmiotowej sprawie, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 187 § 1 i art. 190 O.p. nie zażądał od Skarżącego umów objętych wnioskiem, a tym samym nie dokonał ich analizy, a w konsekwencji bezpodstawnie uznał, że świadczy on usługi faktoringu. NSA uznał, iż wadliwie Sąd pierwszej instancji zarzucił Ministrowi Finansów, że nie zastosował w tej sprawie art. 187 § 1 i art. 190 O.p., gdyż w sprawie o wydanie na podstawie art. 14b § 1 i nast. O.p. interpretacji przepisów prawa podatkowego (interpretacji indywidualnej) zastosowanie znajdują jedynie przepisy Działu I, rozdziału 1a "Interpretacje przepisów prawa podatkowego", tzn. art. 14b do 14p, oraz przepisy, do których powyższe normy jednoznacznie odsyłają w zakresie nimi nieuregulowanym. Taką normę odsyłającą do odpowiedniego stosowania innych przepisów ustanowiono przede wszystkim w art. 14h, w którym stwierdzono (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2009 r.), że w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 129, art. 130, art. 135-137, art. 140, art. 143, art. 165a, art. 168, art. 169 § 1-2, art. 170 i art. 171 oraz przepisy rozdziału 5, 6, 10 i 23 działu IV. NSA wskazał, iż są to przepisy regulujące następujące zagadnienia: art. 120 - zasada legalności i praworządności w postępowaniu podatkowym, art. 121 § 1 - zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, art. 125 - zasada szybkości i prostoty postępowania podatkowego, art. 129 - zasada jawności postępowania podatkowego, art. 130 - wyłączenie pracownika organu podatkowego, art. 135 - zdolność prawna i zdolność do czynności prawnej strony (wnioskodawcy), art. 136 - działanie strony (wnioskodawcy) przez pełnomocnika, art. 137 - pełnomocnik i tryb jego ustanowienia, art. 140 - przekroczenie terminu do załatwienia sprawy, art. 143 - upoważnienia pracownika do załatwiania spraw, art. 165a - postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, art. 168 – forma i treść podania, art. 169 § 1 i 2 - wezwanie do usunięcia braków, art. 170 - przekazanie podania według właściwości, art. 171 - rozpatrywanie podań dotyczących kilku spraw, rozdział 5 działu IV – "Doręczenia" (art. 144-154c), rozdział 6 działu IV – "Wezwania" (art. 155-160), rozdział 10 działu IV – "Udostępnianie" akt (art. 178-179), rozdział 23 działu IV – "Koszty postępowania" (art. 264-271).Ponadto w art. 14g ma miejsce odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 14 ("Postanowienia" - art. 216-219) i rozdziału 16 ("Zażalenia" - art. 236-239). Podsumowując NSA stwierdził, iż żaden z przepisów rozdziału 1a "Interpretacje przepisów prawa podatkowego" nie odsyła do stosowania w ramach tegoż postępowania o wydanie interpretacji do przepisów Działu IV, rozdziału 11 "Dowody", w tym do art. 187 § 1 i art. 190 O.p. W sytuacji, gdy przedstawiony przez wnioskodawcę stan faktyczny nie jest wystarczająco jasny, a w tym znaczeniu wyczerpujący, do dokonania prawidłowej oceny prawnej jego stanowiska, organ winien zażądać uzupełnienia (wyjaśnienia) opisu tegoż stanu, tak aby dawał on podstawy do prawidłowej jego oceny pod względem prawnym (art. 14h O.p. w zw. z art. 169 §1 O.p.). Nie jest jednak w tym postępowaniu rzeczą organu samodzielne określanie stanu faktycznego sprawy na podstawie art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 190 O.p. W tej sytuacji NSA stwierdził, iż Sąd pierwszej instancji oceniając prawidłowość wydanej interpretacji indywidualnej nie może – kierując się art. 187 § 1 O.p. - nakazywać organowi wydającemu interpretację poszukiwania z urzędu stanu faktycznego sprawy, czy też dokonywania oceny zgodności opisu stanu faktycznego formułowanego we wniosku z rzeczywistością. W sytuacji zatem, gdy Sąd pierwszej instancji, przy dokonywaniu oceny prawidłowości wydanej interpretacji, poweźmie wątpliwości co do stanu faktycznego na kanwie którego została ona wydana, stwierdzając przy tym, że określone w nim założenie czyni tę interpretację nieprawidłową, nie może dokonywać samodzielnie ustaleń (założeń) i w oparciu o nie rozstrzygać o zgodności z prawem zaskarżonej interpretacji, lecz winien wskazać organowi na konieczność uzupełnienia (wyjaśnienia) opisu tegoż stanu przez podatnika, tak aby dawał on podstawy do prawidłowej jego oceny pod względem prawnym (art. 14h O.p. w zw. z art. 169 §1 O.p.). Za trafny NSA uznał również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchylającego interpretację organu, brak jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania dla organu . Końcowo NSA zauważył, iż przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy Sąd pierwszej instancji winien w pierwszym rzędzie ustalić, czy stan faktyczny przedstawiony przez wnioskodawcę jest wyczerpujący (jasny) do dokonania prawidłowej jego oceny w aspekcie prawnym, głównie dokonania wykładni art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w związku z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy (Sekcja J ex 65-67), a w przypadku stwierdzeniu, że spełnia on wymogi art. 14b § 3 O.p., powinien ustosunkować się do wydanej interpretacji dokonując jej oceny z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zapisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, w skrócie p.p.s.a.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z przedstawionej powyżej wykładni prawa dokonanej przez NSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 9 października 2010 r. sygn. akt I FSK 1608/09 wydanego w tej sprawie, a przekazanej WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania wynika, iż do postępowania w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnych zastosowanie znajdują jedynie przepisy Działu I, rozdziału 1a "Interpretacje przepisów prawa podatkowego", tzn. art. 14b do 14p, oraz przepisy, do których powyższe normy jednoznacznie odsyłają w zakresie nimi nieuregulowanym. Jednak żaden z przepisów rozdziału 1a "Interpretacje przepisów prawa podatkowego" nie odsyła do stosowania w ramach tegoż postępowania o wydanie interpretacji do przepisów Działu IV, rozdziału 11 "Dowody", w tym do art. 187 § 1 i art. 190 O.p. NSA jednoznacznie stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej organ podatkowy nie ma wynikającego z art. 187 § 1 i art. 190 O.p. obowiązku żądania od skarżącego umów objętych wnioskiem i dokonywania ich analizy. NSA końcowo zaznaczył, iż przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy Sąd pierwszej instancji winien w pierwszym rzędzie ustalić, czy stan faktyczny przedstawiony przez wnioskodawcę jest wyczerpujący (jasny) do dokonania prawidłowej jego oceny w aspekcie prawnym, a w przypadku stwierdzeniu, że spełnia on wymogi art. 14b § 3 O.p., powinien ustosunkować się do wydanej interpretacji dokonując jej oceny z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Oceniając zatem w tym zakresie wskazany przez wnioskodawcę stan faktyczny w postawionym pytaniu o wydanie interpretacji indywidualnej Sąd doszedł do przekonania, iż jest on podany jasno i wyczerpująco. W konsekwencji, gdy opis stanu faktycznego spełnia wymogi z art. 14b § 3 O.p., należy dokonać oceny prawidłowości stanowiska zawartego przez organ interpretacyjny w wydanej interpretacji indywidualnej. Przypomnieć należy, iż w wydanej interpretacji indywidualnej Minister Finansów zajmując stanowisko w sprawie podał, iż przeniesienie praw do wierzytelności, jako niematerialnych praw majątkowych, co do zasady stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.t.u. Wskazał też, że zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej odsprzedaży lub windykacji mieści się w zakresie usług pośrednictwa finansowego, sklasyfikowanych według PKWiU w sekcji J ex (65-67). W tak ujmowanej usłudze w ocenie organu mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a nabywcą (cesjonariuszem). W takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy wierzytelności od ciężaru jej egzekwowania. Organ wskazał także, iż usługi te, co do zasady korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w związku z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy (Sekcja J ex 65-67) z wyłączeniem usług ściągania długu oraz faktoringu. W ocenie organu w pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polega na "wyręczeniu", "uwolnieniu" przedsiębiorcy (cedenta) od ciężaru egzekwowania wierzytelności i stanowi czynność odzyskiwania długów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia. Organ zaznaczył przy tym, iż Wnioskodawca jako cesjonariusz nabywa wierzytelność płacąc zbywcom (cedentom) cenę niższą od wartości wierzytelności, a następnie odzyskuje tę wierzytelność od dłużników. Zatem pomimo, iż Wnioskodawca dopuszcza ewentualną sprzedaż nabytych wierzytelności nie zmienia to zdaniem organu faktu, ze celem (zamiarem) tej transakcji jest właśnie ściągnięcie długów. W tej sytuacji przedmiotowe czynności nie korzystają ze zwolnienia od podatku. Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy nabycie wierzytelności pieniężnej jest usługą ściągania długów w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. w związku z pozycją 3 załącznika nr 4 do tej ustawy. Przypomnieć zatem należy, iż w myśl art. 8 u.p.t.u. przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej (...). W myśl zaś art. 43 ust. 1 pkt 1 zwalnia się od podatku: usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. Załącznik Nr 4 "WYKAZ USŁUG ZWOLNIONYCH OD PODATKU" w pozycji 3 wymienia Sekcję J obejmującą usługi tej sekcji, ale tylko te wymienione w załączniku, bo oznaczone symbolem PKWiU ex 65-67, tj. Usługi pośrednictwa finansowego, z wyłączeniem: 1) działalności lombardów, z wyjątkiem usług świadczonych przez banki, 2) usług polegających na oddaniu w odpłatne użytkowanie rzeczy ruchomej, 3) usług doradztwa finansowego (PKWiU ex 67.13.10-00.20), 4) usług doradztwa ubezpieczeniowego oraz wyceny dla towarzystw ubezpieczeniowych (PKWiU ex 67.20.10-00.20, -00.30), z wyjątkiem świadczonych przez zakład ubezpieczeń w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej oraz świadczonych w tym zakresie przez podmioty działające w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń, 5) usług ściągania długów oraz faktoringu,(...). Dalej zauważyć należy, iż postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2010r. sygn. akt I FSK 375/09 NSA na podstawie art. 187 § 1 P.p.s.a. przedstawił do rozpoznania składowi siedmiu sędziów NSA zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "czy nabycie wierzytelności pieniężnej w celu windykacji na podstawie umowy przelewu, określonej w art. 509 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) jest usługą ściągania długów w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) w związku z pozycją 3 pkt 5 załącznika nr 4 do tej ustawy?". Zaś w dniu 8 listopada 2010 r. rozpoznający przedstawione zagadnienie prawne NSA w składzie siedmiu sędziów postanowił na podstawie art. 187 § 3 P.p.s.a. przejąć sprawę do rozpoznania i na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego skierowanego przez Bundesfinanzhof w dniu 17 lutego 2010 r. w sprawie C-93/10, ze względu na to, że treść tegoż pytania prejudycjalnego pokrywała się z przedstawionym do rozpoznania składowi siedmiu sędziów NSA zagadnieniem prawnym, budzącym poważne wątpliwości w sprawie I FSK 375/09. Wyrokiem z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt I FPS 5/11 po uprzednim podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie NSA rozstrzygnął wymienione zagadnienie prawne. W wydanym wyroku sygn. akt I FPS 5/11 NSA na wstępie zauważył, iż w orzecznictwie sądowo-administracyjnym istniały biegunowo różne rozumienia pojęcia "usługa ściągania długów" występującego w ww. przepisach i konsekwencji podatkowe wynikające z tych różnice. NSA wskazał, iż w pierwszej grupie wyroków pogląd sprowadzał się do stwierdzenia, że nabycie na podstawie art. 509 § 1 K.c. wierzytelności pieniężnej dokonuje się we własnym imieniu i na własny rachunek nabywającego, który wchodzi na miejsce dotychczasowego wierzyciela. Natomiast dalsze losy wierzytelności, np. ich windykacja, są już poza tą transakcją, gdyż egzekwowanie własnych, wchodzących do majątku podmiotu wierzytelności, na swoją rzecz, jest naturalnym elementem obrotu gospodarczego. Nie mamy więc do czynienia z jakąkolwiek usługą wobec braku drugiego podmiotu, tj. usługobiorcy i wiążącej strony umowy o wykonanie usługi i to za wynagrodzeniem za nią. Zaś stanowisko przeciwne zakładało, że w każdym przypadku, gdy celem działania usługodawcy jest przejęcie długu innego podmiotu w celu jego wyegzekwowania, mamy do czynienia z usługą, która to czynność mieści się w pojęciu pośrednictwa finansowego. Nabywający świadczy usługę na rzecz zbywcy, który jest beneficjentem usługi z uwagi na fakt, że zostaje uwolniony od ciężaru wyegzekwowania, zostaje mu zaoszczędzone ryzyko i koszty posiadania trudnej wierzytelności. W dalszej części wyroku NSA przywołał punkt 16 wydanego przez TSUE wyroku w sprawie C-93/10, z dnia 27 października 2011 r., w którym Trybunał stwierdził: "Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 pkt 1 i art. 4 szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, świadczy odpłatnie usługę i dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej."Prezentując swoje stanowisko w odpowiedzi na tak przedstawiony problem TSUE zauważył, że: - czynnościami podlegającymi opodatkowaniu VAT są transakcje między stronami, przewidujące zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie (pkt 17), - zatem świadczenie usługi odpłatnie w rozumieniu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy, a więc podlegające opodatkowaniu, następuje tylko wtedy, jeżeli pomiędzy usługodawcą, a usługobiorcą istnieje stosunek prawny w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych (pkt 18), - dla uznania, że świadczenie usług dokonywane jest odpłatnie w rozumieniu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy wymagany jest bezpośredni związek między wyświadczoną usługą, a otrzymanym wynagrodzeniem (pkt 19). W punkcie 26 Trybunał orzekł: "Wobec powyższego na pytanie pierwsze trzeba udzielić odpowiedzi, iż art. 2 pkt 1 i art. 4 szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży." NSA podsumowując zatem rozważania wskazał, iż w odniesieniu do nabycia wierzytelności na własne ryzyko przyjąć należy, że podstawowym i koniecznym warunkiem do uznania transakcji za odpłatną usługę, a więc czynność opodatkowaną, jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z tą czynnością, rzeczywiście otrzymanego (bądź należnego), jako świadczenia wzajemnego za wykonaną usługę. Nie mamy bowiem do czynienia z odpłatną usługą gdy wartość wierzytelności w chwili sprzedaży odzwierciedla ich rzeczywistą wartość ekonomiczną. Zatem podstawowym i koniecznym warunkiem do uznania transakcji za odpłatną usługę, czynność opodatkowaną jest wystąpienie wynagrodzenia bezpośrednio związanego z ta czynnością, rzeczywiście otrzymaną. Ponadto to świadczenie musi być wyrażalne w pieniądzu. Zatem badając konkretną transakcję należy poszukiwać takiego ewentualnego bezpośredniego wynagrodzenia, które otrzymuje kupujący – cesjonariusz, jako świadczenie wzajemne za ewentualnie wykonaną na rzecz zbywcy - cedenta usługę. Przenosząc te poglądy na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, iż strona nabywa wierzytelność innych podmiotów na podstawie umowy sprzedaży z przejęciem pełnych praw do tych wierzytelności i ryzyka wypłacalności dłużników. Dalej zauważyć należy, iż w spornej sprawie miejsce ma bezpośrednie wynagrodzenia, które otrzymuje skarżący kupujący – cesjonariusz, jako świadczenie wzajemne za ewentualnie wykonaną na rzecz zbywcy - cedenta usługę . Jak bowiem wnioskodawca sam wskazał w opisie stanu faktycznego dokonuje zakupu wierzytelności za cenę nieodpowiadającą rzeczywistej wartości ekonomicznej tej wierzytelności, zatem w uzyskiwanej różnicy pomiędzy wartością ekonomiczną a wartością wierzytelności z chwili sprzedaży uzyskuje wynagrodzenie z tytułu usługi ściągania długów. Podobnie przedstawia się sytuacja w odniesieniu do zakupu wierzytelności przeterminowanych, gdyż wnioskodawca płaci za wierzytelność kwotę równą wartości zakupywanej wierzytelności jednak pomniejszoną o dyskonto. W tym zatem przypadku, to dyskonto zawarte w cenie należności za nabywane wierzytelności stanowi wynagrodzenie pieniężne za wykonaną usługę. W obydwu przypadkach wynagrodzenie jakie strona uzyskuje ma ściśle określony wymiar i jest to wynagrodzenie bezpośrednio związane z usługą ściągania długów. Jest to świadczenie wzajemne za wykonaną usługę. Powyższe powoduje, iż tym samym Sąd akceptuje stanowisko organu co do stwierdzenia wyrażonego w początkowej części interpretacji, iż opisane we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej czynności dotyczące skupu wierzytelności w celu ich windykacji we własnym imieniu i na własną rzecz lub ich ewentualna dalsza odsprzedaż podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako usługi ściągania długów. Wskazane bowiem elementy opisu stanu faktycznego przesądzają, w ocenie Sądu o tym, iż w sprawie zachodzi usługa ściągnięcia długu w zamian za wynagrodzenie, która jako taka, stosownie do brzmienia art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u w związku z pozycją 3 załącznika nr 4 do tej ustawy została wyłączona ze zwolnienia zawartego w powołanej regulacji. Sąd nie zgadza się jednak z argumentacją organu wyrażoną w uzasadnieniu interpretacji indywidualnej, a sprowadzającą się do tezy, iż transakcja zawierana pomiędzy cedentem a cesjonariuszem polegająca na przelewie wierzytelności z cedenta na cesjonariusza, z samego faktu "uwolnienia" cedenta od ciężaru egzekwowania wierzytelności stanowi czynność odzyskiwania długów, która jako taka jest wyłączona ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. W argumentacji tej bowiem pominięto całkowicie aspekt wystąpienia wynagrodzenia bezpośrednio związanego z usługą ściągania długów jako determinującego istnienie tej usługi. Bacząc jednak na fakt, iż sporna interpretacja była wydana w czerwcu 2008r. , kiedy to poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowo administracyjnym w zakresie tego, iż nabycie wierzytelności pieniężnej jest usługą pośrednictwa finansowego realizowaną w celu ściągania długów nie były tak jednolite, jak obecnie i istniały wówczas w tym względzie dwa rozbieżne, wskazane powyżej kierunki interpretacyjne, skład orzekający mając na uwadze ekonomikę procesową uznał, iż w sprawie skargę należy oddalić. W istocie bowiem interpretacja mimo wadliwego uzasadnienia odpowiada prawu. Jak wyżej już bowiem wskazano interpretacja indywidualna co do opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności zakupu trudnej wierzytelności we własnym imieniu i na własną rzecz lub ich dalsza odsprzedaż jest prawidłowa co spowodowało, iż na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalono.