III SA/Gl 86/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na Prezesa Fundacji [...] z siedzibą w B. w przedmiocie niewykonania orzeczenia sądu w sprawie III SAB/Gl 508/22 1) wymierza Prezesowi Fundacji [...] z siedzibą w B. grzywnę w wysokości 1.000 (tysiąc) złotych, 2) stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z 14 listopada 2023r. skarżący J. B. wniósł skargę na niewykonanie przez Prezesa Fundacji [...] w B. wyroku WSA w Gliwicach z 2 marca 2023r., sygn. akt III SAB/Gl 508/22. Z akt sprawy sygn. akt III SAB/Gl 508/22 wynika, że 17 lutego 2022r. skarżący złożył do Fundacji wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Fundacja udzieliła odpowiedzi, jednak zdaniem skarżącego była ona nieprawidłowa i niepełna, wystąpił więc ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność Prezesa Fundacji, która została uwzględniona wyrokiem tut. Sądu z 2 marca 2023r. o sygn. akt III SA/Gl 508/22. W wyroku tym Sąd stwierdził, że organ dopuści się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Wobec tego, że żadna ze stron nie wywiodła od niego skargi kasacyjnej, wyrok stał się prawomocny. Organ otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy 3 października 2023r., co oznacza, że od następnego dnia rozpoczął bieg 14 dniowy termin do załatwienia sprawy, jednak upłynął on bezskutecznie. W związku z tym skarżący skierował do organu wezwanie do wykonania wyroku, które wpłynęło do niego 31 października 2023r., jednak na dzień sporządzenia skargi na niewykonanie wyroku tj. 14 listopada 2023r. – po 19 miesiącach od wystąpienia o udzielenie informacji publicznej – wnioskodawca nadal jej nie uzyskał. Organ jedynie zwrócił mu zasądzone koszty postępowania. Nadto nie przekazał skargi na niewykonanie wyroku do sądu administracyjnego, za co postanowieniem WSA w Gliwicach z 16 kwietnia 2024r. sygn. akt III SO/Gl 24/23 została mu wymierzona grzywna, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z 26 września 2024r. sygn. akt III OZ 337/24. Natomiast już po przekazaniu skargi na niewykonanie wyroku do WSA, pismem z 17 stycznia 2023r. organ przekazał wnioskodawcy pismo określone jako "Realizacja wyroku", w którym ogólnikowo odniósł się do zagadnień związanych z informacją publiczną, nie udzielając jednak żadnej informacji ani nie wydając decyzji administracyjnej. Podniósł w szczególności, że informacje mogą być proste albo przetworzone, a skarżący żądał przekazania informacji publicznej, a nie informacji publicznej przetworzonej. Uznał, że skarżący nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji. Oświadczył, że choć wykaz umów zawartych pomiędzy Fundacją a osobami fizycznymi, innymi podmiotami albo instytucjami publicznymi stanowi informację publiczną, to nie oznacza to, że zostaje wyłączona ochrona prywatności. Zatem organ musi rozważyć, czy udostępnienie treści umów i aneksów nie narusza prawa do prywatności, a w niniejszym stanie faktycznym prawo do prywatności byłoby naruszone. Jednocześnie oświadczył, że ponieważ umowy – niezależnie od tego, czy wskazana przez pytającego strona umowy należy do kręgu osób pełniących funkcję publiczną – zasadna jest odmowa ich udostępnienia jako "niespełniających kryterium informacji publicznej". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że pismem z 17 stycznia 2023r. Fundacja wykonała wyrok. Podniósł, że działa ona poprzez jedną tylko osobę, tj. Prezesa, zatem mogą występować w jej działaniu opóźnienia. Natomiast wnioskodawca prowadzi działalność konkurencyjną względem Fundacji i próbuje pozyskać dane, które objęte są tajemnicą handlową, RODO albo stanowią informację przetworzoną, której Fundacja nie ma obowiązku przetwarzać dla wygody wnioskodawcy. Jego działania godzą w dobre imię Fundacji i jej Prezesa. Stwierdził, że wnioskodawca nie działa w interesie społecznym, lecz realizuje swoje osobiste ambicje, które sprowadzają się do zamiaru ekonomicznego zniszczenia Fundacji poprzez wytaczanie kolejnych procesów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powyższego wynika zatem, że ustawa przewiduje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu, po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W sprawie wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej został wydany wyrok o sygn. akt III SAB/Gl 508/22, uwzględniający skargę na bezczynność, który nie został zaskarżony, a zatem jest prawomocny i wiąże organ, którego bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Jeśli organ nie zgadzał się z treścią wyroku, winien był wywieść od niego skargę kasacyjną, czego jednak nie uczynił. Spełniona została zatem przesłanka pierwsza do wystąpienia ze skargą na niewykonanie wyroku. Nadto strona wezwała pisemnie organ do wykonania wyroku, co stanowi spełnienie także przesłanki drugiej. Skarga jest zatem dopuszczalna. Spór sprowadza się natomiast czy jest uzasadniona, gdyż organ twierdzi, że wykonał wyrok Sądu wysyłając pismo z 17 stycznia 2023r. określone jako "Realizacja wyroku." Odnośnie tego zauważyć należy, że wyrokiem o sygn. akt III SAB/Gl 508/22 organ został zobowiązany do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt. Akta zostały zwrócone 3 października 2023r., zatem termin do załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie 17 października 2023r., co już samo przez się wskazuje, że skarga strony jest uzasadniona, gdyż organ nie wykonał wyroku we wskazanym terminie. Natomiast – jak wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 46/24 niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu, przy czym stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi. Nadto, skoro pismo stanowiące rzekome załatwienie sprawy zostało wysłane 17 stycznia 2023r., to oznacza to, że nie było ono konsekwencją wezwania do wykonania wyroku, bo z tym wezwaniem strona wystąpiła 31 października 2023r., lecz skargi na niewykonanie wyroku z 14 listopada 2023r. zawierającej wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Powyższe świadczy o celowym i zamierzonym unikaniu załatwienia sprawy przez organ, co uzasadnia stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Tezę o unikaniu załatwienia sprawy potwierdza także fakt, że skarga na niewykonanie wyroku nie została przez organ przekazana do Sądu i w związku z tym postanowieniem WSA w Gliwicach o sygn. akt III SO/Gl 24/23 została skarżącemu wymierzona grzywna, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA o sygn. akt III OZ 337/24. Po wtóre, w ocenie Sądu przyjąć należy, że aktem administracyjnym powodującym wykonanie zobowiązania nałożonego przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. będzie zarówno rozstrzygnięcie uwzględniające wniosek w całości, decyzja odmowna, czy decyzja umarzająca postępowanie, przy czym rozstrzygnięcia te mogą okazać się tak prawidłowe, jak i wadliwe w stopniu zasługującym na ich eliminację w instancyjnym toku postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 71/18, czy z 23 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 1337/22). W niniejszej sprawie nadal brak jest takiego aktu, co do którego taki tok instancyjny mógłby zostać wdrożony. Żadnej z tych czynności organ nie wykonał. Pismo z 17 stycznia 2023r. ani nie przekazuje wnioskodawcy żądanych informacji ani nie stanowi decyzji administracyjnej, którą wnioskodawca mógłby poddać kontroli instancyjnej. Zawiera ono jedynie ogólne uwagi na temat informacji publicznej i jej rodzajów, ale w żaden sposób nie odnosi się do istoty objętych wnioskiem informacji. Natomiast na fakt, że odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji, o czym stanowi art. 16 ust. 1 udip, Sąd zwracał uwagę w wyroku o sygn. akt III SAB/Gl 508/22, a której w tej sprawie organ nie wydał. Sąd wskazał bowiem, że "jeśli Fundacja uważała, że pewne dane nie stanowią informacji publicznej bądź nie mogą być ujawnione z uwagi na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, to powinna była wydać w tym przedmiocie decyzję administracyjną, czego nie uczyniła i co również potwierdza słuszność zarzutu bezczynności". O ile więc Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że w postępowaniu o wymierzenie grzywny w związku z niewykonaniem wyroku sąd nie bada prawidłowości i treści wydanego rozstrzygnięcia, to uznaje, że weryfikacji takiej może podlegać, czy doszło do realizacji wskazań Sądu co do sposobu załatwienia sprawy (np. co do formy rozstrzygnięcia, koniecznych do przeprowadzenia czynności procesowych czy dowodów). Dlatego stwierdził, że nie można za wykonanie wyroku uznać podjęcia czynności po wyznaczonym przez Sąd terminie a w dodatku takich, które w oczywisty sposób nie realizują wskazań Sądu co do sposobu załatwienia sprawy. Wszystkie wyżej przytoczone okoliczności pozwalają na przyjęcie, że pismo z 17 stycznia 2023r. stanowi spóźnioną i jedynie pozorną realizację wyroku, związaną ze skargą strony żądającej wymierzenia organowi grzywny i to w wysokości na tyle dotkliwej dla organu, aby pozwoliło to na realizację jego prawa dostępu do informacji publicznej, a nie rzeczywisty zamiar wykonania orzeczenia Sądu. Nawet gdyby uznać, że pismo z 17 stycznia 2023r. jest wykonaniem wyroku, to i tak nie byłaby to podstawa do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi, co wynika z art. 154 § 3 ppsa stanowiącego, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Sąd orzekający podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 29 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 3213/23, że celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku i bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu (podkr. Sądu), a nie od końcowego efektu tych czynności, czyli treści rozstrzygnięcia (załatwienia) sprawy. Zatem - abstrahując od treści rozstrzygnięcia - organ wskazań Sądu nie wykonał (w szczególności co do formy rozstrzygnięcia, o ile organ nadal będzie twierdził, że przekazaniu informacji stoi na przeszkodzie konieczność zachowania prywatności osób fizycznych lub tajemnica przedsiębiorcy), a te czynności, które podjął, wykonał z przekroczeniem terminu. W istniejącym stanie sprawy Sąd uznał wniosek o wymierzenie grzywny za uzasadniony i ocenił, że jej cele pozwoli zrealizować grzywna w wysokości 1 000 zł. Końcowo Sąd wyjaśnia, że nie mogły odnieść skutku zarzuty, że wnioskodawca zamierza pozyskać określone informacje nie kierując się interesem publicznym, lecz własnym, gdyż prowadzi działalność konkurencyjną. Odnośnie tego zauważyć należy, że obecnie twierdzenie to nie może być badane, gdyż w rozpoznawanej sprawie Sąd ocenia jedynie czy organ zrealizował prawomocny wyrok. Uzupełniająco można jedynie przypomnieć, że było ono podnoszone na etapie rozpoznania skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji tj. sprawy o sygn. akt IIISAB/Gl 508/22, ale prawdziwości tego twierdzenia organ w żaden sposób nie wykazał. Wobec ustalenia, że organ nie wykonał wyroku Sądu w terminie, a działanie organu nosi znamiona uporczywego i zamierzonego unikania załatwienia sprawy, Sąd – działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 ppsa - orzekł jak w sentencji wyroku.