III SA/Gl 870/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności płatnika za zobowiązania w podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A. Sp. z o.o. w O. reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego T. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności płatnika za zobowiązania w podatku od towarów i usług Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiono, że w obecnej chwili na Spółce spoczywa podlegający egzekucji administracyjnej obowiązek zapłaty wynikający z ostatecznej decyzji dotyczącej zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw silnikowych za sierpień 2016 r. w kwocie [...] zł. Zdaniem Skarżącej prawdopodobnym jest, że w wyniku rozpoznania skargi dojdzie do uchylenia Decyzji Dyrektora przez Sąd Administracyjny. W opinii pełnomocnika Strony skarżącej istnieje poważne ryzyko, iż w przypadku przedwczesnego wykonania Decyzji Dyrektora doszłoby do wyrządzenia Spółce znacznej szkody, co pociągnęłoby za sobą niemożliwe do odwrócenia skutki. Wyjaśniono, że egzekucja tak znacznej kwoty zaległości podatkowej, w porównaniu z posiadanymi przez Spółkę składnikami majątkowymi, z których organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, musiałaby doprowadzić do zbycia znacznej części składników majątkowych stanowiących własność Spółki. Pełnomocnik Spółki wskazał, iż spieniężenie składników majątkowych w postaci środków trwałych i zapasów posiadanych przez Spółkę będzie znacznie utrudnione z uwagi na fakt, że żaden z potencjalnych kontrahentów nie zdecyduje się na nabycie wskazanych aktywów mając świadomość o istniejącym ryzyku bezskuteczności dokonanej transakcji. Gdyby nawet udało się znaleźć kupca skłonnego do przeprowadzenia transakcji w krótkim czasie, należy mieć świadomość, że warunki dokonania takiej transakcji z pewnością nie byłyby optymalne, tzn. w szczególności cena uzyskana za składniki majątkowe byłaby znacząco niższa niż gdyby transakcja była przeprowadzana w normalnych okolicznościach, bez presji do szybkiego zawarcia transakcji. Proces zbywania wskazanych składników majątkowych nie będzie następował w sposób dający szanse na uzyskanie za nie kwoty odpowiadającej ich wartości rynkowej. Sprzedaż w ramach postępowania egzekucyjnego nie zapewni takich warunków przeprowadzenia transakcji, co niewątpliwie wpłynie na obniżenie osiągniętej ceny sprzedaży udziałów. Stwierdzono, że Spółka nie będzie miała prawa ingerować w procedurę sprzedaży, ponieważ cały proces leżeć będzie wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego. Tym samym istnieje poważne ryzyko, że cena sprzedaży będzie niższa niż w przypadku sprzedaży na warunkach rynkowych i nie będzie odpowiadała wartości rynkowej sprzedawanych aktywów. Skarżąca utraci wówczas aktywa poniżej ich wartości rynkowej, bez realnej możliwości na ich odzyskania po wygraniu sporu sądowego odnośnie istnienia zobowiązania podatkowego określonego w Decyzji Dyrektora, a co za tym idzie, działanie to będzie się wiązało z wyrządzeniem znacznej szkody Spółce i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Pełnomocnik Spółki wskazał na szczególne okoliczności i dodatkowe ryzyka związane z wykonaniem Decyzji Dyrektora, które przemawiają za wstrzymaniem jej wykonania: 1) wysokość zobowiązania - kwota zobowiązania wynikającego z Decyzji Dyrektora oznacza, że każdy niewłaściwy czy nawet przedwczesny krok może się wiązać bardzo wysokimi kosztami a co za tym idzie ryzykiem wyrządzenia znacznej szkody wobec Spółki; 2) ryzyko upadłości Spółki - natychmiastowe wykonanie Decyzji może spowodować całkowitą utratę płynności finansowej Spółki i uniemożliwić jej bieżące funkcjonowanie. Podniósł, że zajęcie rachunków bankowych Spółki, w szczególności z uwzględnieniem faktu niemożności wykonywania jej dotychczasowej działalności w związku z cofnięciem posiadanych dotychczas zezwoleń spowoduje całkowitą utratę płynności finansowej, co będzie się wiązało z niemożnością wykonywania bieżących zobowiązań Spółki. Tym samym, obok zobowiązania wynikającego z Decyzji pojawią się w Spółce inne zobowiązania pieniężne, które nie będą przez Spółkę wykonane. W konsekwencji Zarząd Spółki będzie zmuszony, zgodnie z przepisami ustawy Prawo upadłościowe, złożyć wniosek o upadłość Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprowadzona w tym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie zaistnienia powyższych przesłanek. Ocena, czy w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane, pozostaje w gestii sądu. Jednakże to wnioskodawca musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych. Nie wystarczy przy tym samo przywołanie przepisu, ponieważ wniosek powinien zawierać motywy odnoszące się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (tak w postanowieniach NSA: z 13.12.2004 r., FZ 496/04, Lex nr 799468, z 22.11.2004 r., FZ 474/04, Lex nr 1405434, z 9.01.2015 r., I OZ 1205/14, z 15.01.2015 r., I OZ 1236/14). Podkreślić należy, iż znaczna szkoda to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Odniesienie się zatem do zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku jest niedopuszczalne. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W związku z tym strona skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania decyzji, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 363/14, LEX nr 1464732). Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd musi oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W konsekwencji to składająca wniosek - w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. - strona jest zobowiązana nie tylko do wskazania przedmiotowych przesłanek, ale i do wykazania, że warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rzeczywistości zachodzą (tak w postanowieniu NSA z dnia 23 kwietnia 2014r., sygn. akt II FZ 464/14, LEX nr 1452662). Przy czym nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do egzekucji znacznej kwoty pieniędzy. Skoro skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącego (tak w postanowieniu NSA z dnia 26 września 2013r., sygn. akt II FZ 718/13, LEX nr 1401299). Nie jest wystarczające samo przekonanie skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia strony powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA z dnia 30 listopada 2004r., sygn. GZ 120/04 i postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004r., sygn. FZ 65/04, dostępne w CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podkreślić trzeba, że przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd (por. np. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt II OZ 250/14, LEX nr 1447295). Wskazać należy, iż Strona skarżąca jedynie częściowo uzasadniła swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, opisując sytuację Spółki wskazano na bilans Spółki za 2016 r., stan środków na rachunkach bankowych oraz na środki trwałe i zapasy posiadane przez Spółkę, jednak bez przedłożenia materiałów źródłowych w tym zakresie. Sąd stanął na stanowisku, iż Spółka nie przedstawiła w pełni swojej aktualnej sytuacji finansowej, nie przedłożyła dokumentów źródłowych, z których wynikałaby faktyczna sytuacja skarżącej jako podmiotu gospodarczego. Zatem – jak podano wyżej - samo wskazanie, że ewentualne wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi spowoduje znaczna szkodę lub nieodwracalne skutki nie jest wystarczające dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.