III SA/Gl 882/15

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I FZ 513/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie O. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 882/15 odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W tej sytuacji zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 60.227,00 zł. W odpowiedzi na powyższe skarżący po raz kolejny złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi nadal z żoną, córką ([...] lat) i pasierbem ([...] lat). Wszyscy utrzymują się z dochodów skarżącego, które wynoszą [...] zł netto, poza S. D. (pasierbem), który posiada własne źródła utrzymania w kwocie [...] zł netto. Wydatki, które zobowiązani są ponosić oszacował w następujący sposób: raty zaciągniętego kredytu (1.200,00 zł), podatek od nieruchomości (120,00 zł), energia elektryczna (400,00 zł), gaz (160,00 zł). W oświadczeniu o posiadanych składnikach majątku wymienił: nieruchomość w K. (miejscowość S.), dom o pow. [...] m2 i nieruchomość w miejscowości R., których jest współwłaścicielem w [...] części. Jednocześnie wskazał, że majątek ten zabezpieczony został na potrzeby postępowania upadłościowego poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego (vide: postanowienie SR w C. z dnia [...] r. sygn. [...]). Ponieważ pismem z dnia [...] r. tymczasowy nadzorca sądowy wystąpił o przedłużenie terminu sporządzenia sprawozdania finansowego - ogólnego zawnioskowano o rozpoznanie sprawy w przedmiocie zwolnienia z kosztów po [...] r. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano postanowienia z dnia [...] r. o ogłoszeniu upadłości Sp. z o.o. "A" i zabezpieczeniu majątku O. S., sprawozdanie finansowe – ogólne tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia [...] r. dotyczące Spółki z o.o. "A" i uzupełnienie sprawozdania z dnia [...] r. dotyczące FPH "A" O. S.. Ponadto przedłożono zarządzenie z dnia [...] r. wydane przez SR w C. w przedmiocie zwrotu wniosku "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnicy spółki komandytowej w K. o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Dodatkowo nadesłano informację z ZUS potwierdzającą, że za żonę skarżącego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (vide: pismo z dnia [...] r.), zaświadczenie z PUP, z którego ustalono, że żona skarżącego w chwili obecnej nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, informacje PIT-11 za [...] r. o dochodach i pobranych zaliczkach wystawione dla O. S. przez Sp. z o.o. "A" oraz przez "B" Sp. z o.o. dla S. D., zaświadczenia o zatrudnieniu skarżącego i jego pasierba w Sp. z o.o. "B" za wynagrodzeniem [...] zł netto (O. S. - magazynier) i [...] zł netto (S. D. – prezes zarządu), dokumenty wskazujące na wysokość ponoszonych wydatków obejmujących dzierżawę zbiornika (135,00 zł), energię elektryczną (419,73 zł), podatek rolny (261,60 zł), raty kredytu (1.123,29 zł). Według złożonego przez pasierba oświadczenia kontynuuje on naukę na Uniwersytecie [...] w trybie zaocznym, a opłata za semestr wynosi 2.200,00 zł plus opłaty za telefon i internet (200,00 zł), ubezpieczenie pojazdu (700,00 zł) oraz pozostałe koszty utrzymania. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Z treści nadesłanych do akt dokumentów źródłowych wynika bowiem, że łączne dochody skarżącego i jego pasierba wynoszą [...] zł (vide: zaświadczenia o zarobkach), podczas gdy wydatki związane z koniecznym utrzymaniem obejmują: dzierżawę zbiornika (135,00 zł), energię elektryczną (419,73 zł), podatek rolny (261,60 zł), raty kredytu (1.123,29 zł), opłatę za semestr studiów (2.200,00 zł, tj. 366,67 zł na miesiąc), telefon i internet (200,00 zł), ubezpieczenie pojazdu (700,00 zł). Zestawiając powyższe należy zauważyć, że kwota ponoszonych wydatków jest wyższa od kwoty dochodów netto, wnioskodawcy i jego pasierba. To z kolei oznacza, że O. S. dysponuje środkami pieniężnymi znacznie wyższymi, niż wykazane w rubryce nr 10 formularza, co czyni złożony wniosek niekompletnym. Niemożliwe jest bowiem aby wydatki przewyższały uzyskiwane dochody zwłaszcza, że dodatkowe źródła utrzymania nie zostały w żaden sposób podane. Tymczasem jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych skarżący posiada 95% udziałów w "A" Sp. z o.o. i wspólnicy Spółka komandytowa, której wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej został zwrócony zarządzeniem SR w C. z dnia [...] r. Ponadto posiada firmę F.P.H. "A" O. S. z siedzibą w K., od której Sp. z o.o. "A", której upadłość ogłoszono postanowieniem z dnia [...] r. wynajmowała pomieszczenia biurowe. Na wniosek skarżącego, który wystąpił o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dokonano jego zabezpieczenia przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Wprawdzie pismem z dnia [...] r. ten wystąpił o wydłużenie terminu sporządzenia sprawozdania finansowego ogólnego, albowiem mimo wezwania dłużnika do przedłożenia dokumentów źródłowych te nie zostały mu przedstawione. Jednakże w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do SR w C. tymczasowy nadzorca poinformował, że [...] r. odbył osobiste spotkanie z dłużnikiem. W jego trakcie przedłożono mu pismo informujące o pozytywnej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. uchylającej decyzję organu pierwszej instancji, a dotyczącej zobowiązania podatkowego dłużnika w wysokości [...] zł z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień [...] r. Zamiaru składania wniosku o wszczęcie postępowania naprawczego stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze dłużnik nie zgłaszał. W tej sytuacji tymczasowy nadzorca wystąpił o oddalenie wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości wobec braku stosownych dokumentów i wymaganych oświadczeń, które uniemożliwiały sporządzenie końcowego sprawozdania finansowego. Mając na uwadze powyższe wniosek pełnomocnika skarżącego z dnia [...] r. o wyznaczenie dodatkowego terminu celem uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na fakt, iż nadzorca sądowy J. M. nie sporządził sprawozdania finansowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Dokonując zatem analizy informacji podanych w treści urzędowego formularza wraz z dokumentami źródłowymi, które przedłożono przy piśmie z dnia [...] r. przyjąć należało, że te nie odzwierciedlały rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, bo zaległości w płatnościach skarżący nie posiada, gdyż raty zaciągniętego kredytu na bieżąco spłaca. Można więc przypuszczać, że posiada jeszcze inne, oprócz ujawnionych źródła dochodu. A ponieważ przyznanie prawa pomocy nie może opierać się na domysłach złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447) wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy pojawiające się w takich przypadkach, kiedy ponosi on wydatki przewyższające wysokość zadeklarowanych dochodów, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku nawet w części, zwłaszcza że zarządzeniem z dnia [...] r. przedłużono skarżącemu termin do nadesłania dokumentów źródłowych, których zamiar przedłożenia zasygnalizowano w piśmie z dnia [...] r. te jednak do dnia dzisiejszego nie zostały nadesłane. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.