III SAB/Gl 150/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-06-23
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Dorota Fleszer, Beata Machcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wniosków L. D. i wydanych decyzji odmownych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, ponieważ wnioski L. D. oraz wydane w ich następstwie decyzje odmowne stanowią informację publiczną. Organ błędnie uznał, że nie podlegają one udostępnieniu. W związku z tym Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. o udostępnienie informacji publicznej, w tym kopii wniosków L. D. o udostępnienie informacji publicznej oraz decyzji odmownych. Organ odpowiedział, że jedna z decyzji odmownych dotyczy L. D., ale wnioski te nie stanowią informacji publicznej. Skarżący złożył skargę na bezczynność organu. WSA w Gliwicach pierwotnie oddalił skargę, ale NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
1) Stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2) Zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 3) Zasądza od organu na rzecz strony skarżącej 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J.W. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2) zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; 3) zasądza od Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. na rzecz strony skarżącej 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi J. W. (dalej "wnioskodawca" lub "skarżący") jest bezczynność Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. (dalej "organ" lub "Dyrektor") w zakresie dostępu do informacji publicznej.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Wnioskodawca w dniu 9 lutego 2024 r. zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej przez podanie ilości wydanych decyzji odmownych udzielenia informacji publicznej w latach 2022-2024 przez Dyrektora oraz podania nazw podmiotów, którym odmówiono udzielenia tych informacji publicznych.
2. Pismem z dnia 23 lutego 2024 r. wnioskodawca otrzymał informacje o ilości wydanych decyzji odmownych i nazw podmiotów którym je wydano.
3. W dniu 26 lutego 2024 r. wnioskodawca wniósł o uzupełnienie odpowiedzi o informację, ile ze wskazanych 17 decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczyło L. D. oraz o przekazanie kopii wniosków o udostępnienie informacji publicznej L. D., na które wydano decyzje odmowne udostępnienia informacji publicznej wraz ze wskazanymi decyzjami o odmowie.
4. W odpowiedzi z 11 marca 2024 r. Dyrektor poinformował wnioskodawcę, że jedna z siedemnastu decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczy L. D.. Jednocześnie wskazał, że informacje, o które udostępnienie zwrócił się wnioskodawca we wniosku o sygnaturze [...] z dnia 26.03.2024 r., nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej.
5. Kwestionując powyższe stanowisko, skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, pismem z 27 marca 2024 r. złożył skargę na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o:
1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności,
2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 14.1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. 2176, dalej "u.d.i.p.").
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, jakoby przedmiotowe uzupełnienie do wniosku nie stanowiło informacji publicznej w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Argumentował, że złożone do organu wnioski o udostępnienie informacji publicznej zawierają dane stanowiące informację publiczną i powinny podlegać udostępnieniu. Na stronie Biuletynu Informacji Publicznej wiele organów udostępnia złożone do nich wnioski o udostępnienie informacji publicznej.
Podkreślił, że u.d.i.p. upoważnia organ do zakończenia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie dostępu do informacji publicznej wyłącznie poprzez: udzielenie informacji publicznej, wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub wydanie decyzji o umorzeniu postępowania udostępnienie informacji. Natomiast brak podjęcia jakiegokolwiek z ww. działań należy poczytać jako bezczynność organu.
6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 380/24, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), skargę oddalił.
Uzasadniając swoje stanowisko. WSA w Gliwicach wskazał, że w sprawie nie jest sporne, że Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. jest podmiotem zobowiązanym na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej. Tym samym wnosić należy, że spoczywa na nim obowiązek udostępniania posiadanych danych mających charakter informacji publicznej. Dla oceny legalności działania Dyrektora niezbędnym jest więc ustalenie, czy pod względem przedmiotowym wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej. Skarżący ostatecznie domagał się udostępnienia kopii wniosków o udostępnienie informacji publicznej złożonych przez L. D. oraz decyzji odmownych w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organ stwierdził, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
WSA w Gliwicach, rozstrzygając spór przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt III OSK 2677/22 z dnia 24 stycznia 2024 r. stwierdzający, że dokument prywatny, który trafia do organu, nie staje się z tego tytułu dokumentem urzędowym. Organ nie może go więc udostępniać osobom trzecim w ramach wniosku o dostęp do informacji publicznej. Kluczowe dla oceny, czy dokument prywatny będzie podlegał udostępnieniu w trybie u.d.i.p. jest, czy dokument ten zawiera dane stanowiące informację publiczną.
WSA w Gliwicach stwierdził, że w realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca. Żądane wnioski pochodziły od prywatnego podmiotu, były skierowane do organu w trybie u.d.i.p. i stanowiły indywidualne podanie osoby trzeciej; nie miały także żadnego wpływu na gospodarowanie środkami publicznymi czy na działalność organu. Z kolei sporządzone w ich następstwie decyzje odmowne załatwiały te wnioski w postępowaniu administracyjnym w indywidualnej sprawie konkretnego wnioskodawcy. Tym samym działaniom organu i wytworzonym w ramach tych działań decyzjom nie można przypisać elementu "sprawy publicznej" determinującego konieczność ich udostępnienia.
WSA w Gliwicach w pełni podzielił wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym podmiotowe i przedmiotowe kryteria stosowania u.d.i.p. pozostają we wzajemnym związku w tym znaczeniu, że określone w art. 6 treści dotyczą określonego rodzaju podmiotów wymienionych w art. 4 (por. wyroki NSA: z 27 lipca 2017 r., I OSK 2917/15 oraz z 19 kwietnia 2021 r., III OSK 806/21). Podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne są obowiązane do udostępnienia informacji publicznej tylko wtedy, gdy informacja ma związek z wykonywaniem zadania publicznego. Nie można zatem przyjmować założenia o charakterze generalnym, że jeśli dany podmiot wykonuje zadania publiczne, to niezależnie od okoliczności jest zobowiązany do udostępnienia informacji. Konstatacja, że informacja nie dotyczy wykonywanych przezeń zadań publicznych determinuje z kolei uznanie, że określony podmiot nie występuje w roli podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się także pogląd, iż żądanie realizacji określonych wniosków w sprawach indywidualnych nie może zostać uznane za żądanie udzielenia informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (wyrok NSA z 18 września 2008 r., I OSK 194/08 oraz postanowienie WSA w Olsztynie z 11 września 2009 r., II SAB/Ol 20/09).
Zdaniem WSA w Gliwicach, ze względu na sposób określenia przez skarżącego we wniosku przedmiotu żądania, należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie nie mamy do czynienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., w związku z czym wniosek skarżącego nie mógł być pozytywnie zrealizowany.
8. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok WSA w Gliwicach w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i ust. 2 u.d.i.p., a także art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy żądane informacje stanowią informację publiczną,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i ust. 2 u.d.i.p., a także art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie, czego konsekwencją był brak stwierdzenia, że organ obowiązany do udzielenia żądanej informacji pozostawał w bezczynności.
9. Naczelny Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 2903/24 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Jak już Sąd wskazał niniejsza sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez skarżącego skargi kasacyjnej wyrokiem z 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 2903/24 uchylił wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 380/24 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji. Stosownie bowiem do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaznaczyć przy tym należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny związany jest nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.
Związanie sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt I FSK 1346/22).
Należy podnieść, że ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. sformułował bardzo szeroką definicję informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. W świetle art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, będącego normatywnym źródłem publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej, "sprawy publiczne", o których mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć jako działalność organów władzy publicznej oraz samorządów, osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, komunalnym lub Skarbu Państwa. W orzecznictwie za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych, a także do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowią zatem dokumenty bezpośrednio wytworzone przez organ oraz niepochodzące wprost od organu, lecz wykorzystywane przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności (por. przykładowo wyroki NSA z 25 marca 2014 r., I OSK 2352/13 i z 6 września 2022 r., III OSK 1563/21 oraz powoływane tam dalsze orzecznictwo).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności:
– treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć,
– dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających,
– treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
NSA w ww. wyroku wskazał: "Decyzje administracyjne są niewątpliwie aktami administracyjnymi, a tym samym dokumentami urzędowymi, a zatem ich treść stanowi informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Jednakże w świetle nader szerokiego rozumienia pojęcia informacji publicznej nie można tej informacji ograniczać wyłącznie do dokumentów urzędowych. Pojęcie dokumentu urzędowego różni się od pojęcia dokumentu zawierającego informację publiczną. To ostatnie pojęcie jest znacznie szersze. Znaczenie dla oceny charakteru danego dokumentu pod takim kątem ma zatem nie to, czy dokument został sporządzony przez funkcjonariusza publicznego w znaczeniu przepisów Kodeksu karnego, lecz przede wszystkim to, czy zawiera on informację publiczną. Nie budzi wątpliwości, że podanie inicjujące postępowanie przed organem – pochodzące od strony postępowania - nie stanowi dokumentu urzędowego, lecz prywatny. Pomimo tego, jeżeli dokument taki zawiera informacje publiczne i o ile w grę nie wchodzą określone ograniczenia, to do informacji tych służyć będzie dostęp na podstawie przepisów omawianej ustawy. Kryterium uzyskania dostępu do treści dokumentu jest zatem jedynie istnienie okoliczności wyłączających udostępnienie informacji, a nie jego kwalifikacja jako dokumentu urzędowego (por. wyroki NSA z 1 marca 2019 r., I OSK 688/17 i z 19 grudnia 2019 r., I OSK 29/19). Co do zasady jedynie dokumenty urzędowe, w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., podlegają udostępnieniu zarówno w zakresie ich treści, jak i postaci (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Dlatego też w przypadku innych dokumentów, które jedynie zawierają w swej treści informacje publiczne (wraz z innego rodzaju informacjami), lecz nie wypełniają definicji dokumentów urzędowych, przyjmuje się, że prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje jedynie uprawnienie do uzyskania owych informacji publicznych, a nie prawo dostępu do materiału źródłowego (nośnika), zawierającego tę informację (por. wyroki NSA z 2 czerwca 2011 r., I OSK 281/11 i z 17 maja 2012 r., I OSK 421/12). Tylko w sytuacji, gdyby treść żądanych w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej dokumentów, niebędących dokumentami urzędowymi, w całości stanowiła informację publiczną wytworzoną w związku z realizacją zadania publicznego, uznać należałoby, że wnioskodawca jest uprawniony do żądania udostępnienia kopii dokumentu, w którym jest ona zawarta. NSA stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, gdyż Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zakwalifikował informacje objęte żądaniem wniosku dostępowego jako niespełniające definicji informacji publicznej, a w konsekwencji rozstrzygnięcie w kwestii skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego nie jest prawidłowe. Konsekwencją uznania zasadności pierwszego zarzutu jest także uznanie za usprawiedliwiony zarzutu drugiego skargi kasacyjnej. Konsekwencją nieprawidłowego zakwalifikowania informacji objętych wnioskiem dostępowym było nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną pod kątem zbadania, czy w sprawie zachodzi bezczynność podmiotu zobowiązanego, a jeśli tak, jaki ma ona charakter.
Rozpoznając sprawę ponownie, przypomnieć należy, iż skarga dotyczy bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie wniosku skarżącego z dnia 26 lutego 2024 r. o uzupełnienie odpowiedzi o informację - ile ze wskazanych 17 decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczyło L. D. oraz o przekazanie kopii wniosków o udostępnienie informacji publicznej L. D., na które wydano decyzje odmowne udostępnienia informacji publicznej wraz ze wskazanymi decyzjami o odmowie.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w u.d.i.p., regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1).
Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2).
Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:
1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;
2) wglądu do dokumentów urzędowych;
3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1).
Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).
Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie jednak z przepisem art. 5 ust. 1 u.d.i.p., tak określone powszechne prawo do informacji publicznej, podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.).
Powyższe ograniczenia wynikają wprost z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym ograniczenie prawa do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Art. 47 Konstytucji RP przewiduje zaś dla każdego prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.
Udostępnianie informacji publicznych, jak stanowi art. 7 u.d.i.p., następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8; 2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11; 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; 4) udostępniania w portalu danych, o którym mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych".
Jak wynika z treści art. 10 ust. 1 u.d.i.p., na wniosek jest udostępniana taka informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych.
Podkreślić przy tym należy, że przepisy u.d.i.p. nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).
U.d.i.p. wymienia trzy formy załatwienia sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. Mianowicie organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Natomiast w sytuacji, gdy organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej, powinien udzielić pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji.
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, nie informuje w formie zwykłego pisma, że nie posiada żądanej informacji publicznej bądź, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, ewentualnie, że istnieje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Łd 2/24).
W sprawie nie budzi wątpliwości, że podmiot, do którego zostało skierowane żądanie udostępnienia informacji jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.).
Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu.
W sprawie kluczowe dla oceny, czy dokumenty prywatne (czyli wnioski L. D. skierowane do organu o udostępnienie informacji publicznej) będą podlegały udostępnieniu w trybie u.d.i.p. jest, czy dokumenty te zawierają dane stanowiące informację publiczną.
NSA w wydanym w sprawie wyroku przesądził, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zakwalifikował informacje objęte żądaniem wniosku dostępowego jako niespełniające definicji informacji publicznej, a w konsekwencji rozstrzygnięcie w kwestii skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego nie jest prawidłowe.
Skoro, jak wskazał organ w piśmie z dnia 11 marca 2024 r. jedna z siedemnastu decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczy L. D., to należy przyjąć, że również wniosek (wnioski) L. D. o udostępnienie informacji publicznej zawiera dane stanowiące informację publiczną.
Zatem zarówno wniosek (wnioski) L. D. o udostępnienie informacji publicznej, jak i wydana w odpowiedzi na ten wniosek decyzja o odmowie udostępnienie informacji publicznej, należą do kategorii informacji publicznych.
Tym samym stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na wniosek skarżącego jest błędne.
Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez niego wytworzonych, jak i te, których podmiot zobowiązany używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od niego.
Zatem obowiązkiem organu było udostępnienie tej informacji w terminach określonych w art. 13 u.d.i.p., bądź wydanie decyzji o jej nieudostępnieniu, ewentualnie poinformowanie skarżącego, że nie dysponuje danymi, o które się zwrócił.
Tymczasem organ w piśmie z dnia 11 marca 2024 r. odpowiedział skarżącemu, że informacje, o które się zwrócił nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Skoro organ nie wykonał obowiązków w ustawowym terminie (art. 13 u.d.i.p.) dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA).
Organ zareagował na wniosek skarżącego, zatem postawy organu nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą.
Sąd rozważył z urzędu zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny lub przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do zastosowania tego rodzaju środków prawnych. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ będzie związany oceną prawną Sądu i rozpatrzy wniosek skarżącego w trybie u.d.i.p. Sąd nie zna treści wniosku L. D.. Zatem, mając na uwadze przepisy u.d.i.p., Sąd nie przesądza, czy żądana informacja publiczna ma być skarżącemu udostępniona w całości, czy też w części.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1, 3, § 1a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego wpis (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata (480 zł) oraz opłatę skarbową uiszczoną od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł), czyli łącznie 597 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło