III SAB/Gl 620/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. Z. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w celu świadczenia pracy 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa; 2. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym orzeczeniem; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 11 lipca 2024 r. M. Z. (dalej: strona, skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: organ, Wojewoda) w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy zarzucając organowi naruszenie: - art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) w zw., z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 769), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o: - stwierdzenie bezczynności organu skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy, - stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku, - przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty 15 000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako p.p.s.a.), - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Argumentując zasadność skargi pełnomocnik wyjaśnił, że 6 października 2020 r. skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy do Wojewody [...] i pomimo upływu trzech lat organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Nie odpowiedział również na wniosek skarżącego z 5 kwietnia 2024 r. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego złożenie przez skarżącego wniosku oraz potwierdzającego, że wniosek nie zawiera braków formalnych i merytorycznych, jak również nie poinformował o przekazaniu do organu wyższego stopnia złożonego w sprawie ponaglenia. Pełnomocnik zwrócił również uwagę, że skarżącego nie dotyczy ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państw (t.j. Dz.U. z 2025r. poz. 337, dalej: ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Skarżący nie przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, zatem wszelakie jej zapisy nie mają zastosowania do sytuacji prawnej i faktycznej strony. Ponadto na dzień składania skargi art. 100c tej ustawy, który ograniczał możliwość składania skarg na przewlekłość i bezczynność cudzoziemcom do których odnosiła się ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa już nie obowiązuje. W ocenie pełnomocnika wniosek skarżącego nie zawierał jakichkolwiek braków formalnych lub braków z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, zatem bieg terminu do zakończenia postępowania określony w art. 112a ustawy o cudzoziemcach został już przez organ przekroczony z chwilą złożenia kompletnego wniosku przez stronę. Ponadto nawet jeżeli w ocenie sądu termin ten nie rozpoczął jeszcze biegu, to nie ulega wątpliwości, że organ od wielu miesięcy pozostaje w całkowitej bezczynności, ignoruje stronę, nie wskazuje jakich braków strona miałaby jeszcze nie uzupełnić. Nowelizacja ustawy o cudzoziemcach nie wyłączyła bowiem stosowania art. 12 k.p.a., a zatem organ miał wciąż obowiązek niezwłocznie wezwać stronę do uzupełnienia braków wniosku - jeżeli takowe występują. Skoro organ tego nie czyni, to pozostaje w bezczynności, nawet jeżeli termin do zakończenia postępowania nie rozpoczął zdaniem organu biegu. Ponadto pomimo wniosków pełnomocnika skarżącego o wskazanie jakie braki wniosku miałyby być przez skarżącego uzupełnione, organ nie wskazał żadnego takiego braku do dnia złożenia skargi. W konsekwencji, zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ nie może się powoływać na ewentualne braki wniosku dopiero w odpowiedzi na skargę. Powinnością Wojewody było zatem zakończyć postępowanie decyzją w terminie maksymalnie dwóch miesięcy od daty złożenia kompletnego wniosku, czego nie uczynił. Świadczy to o tym, że organ pozostaje w bezczynności. Odnosząc się do kwestii przyznania sumy pieniężnej pełnomocnik akcentował, że tak długie oczekiwanie na załatwienie sprawy jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa przez organ. Suma pieniężna jest zaś rekompensatą za wadliwe działanie organu. Pełnomocnik skarżącego dodał ponadto, że strona zamierza pozwać organ na podstawie art. 4171 § 3 k.c. za szkody wyrządzone na skutek zbyt przewlekłego i długotrwałego prowadzenia postępowania. W związku z tym, że w polski porządku prawnym nie istnieją przepisy, które przewidywałyby możliwość skutecznego pozwania organu za szkody spowodowane na skutek przewlekłości postępowania w zakresie prawa imigracyjnego bez konieczności uzyskania prejudykatu w sytuacji skarżącego należy stosować ogólną zasadę konieczności uzyskania prejudykatu w postępowaniu o legalizację pobytu lub pracy strony. Brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny i oddalenie lub odrzucenie skargi na podstawie art. 100c lub 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy sprowadzić będzie do oczywistego naruszenia prawa strony do sądu, co czyni przewidziane przez ustawodawcę rozwiązanie całkowicie niekonstytucyjnym w oparciu o art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Końcowo pełnomocnik podniósł, że zarówno art. 100c jak i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ma charakter dyskryminacyjny. Nie istnieje bowiem obecnie żaden przepis, który uniemożliwiałby obywatelom polskim zaskarżania przewlekłości czy bezczynności jakiegokolwiek organu państwowego, prowadzącego postępowanie administracyjne w oparciu o przepisy k.p.a. Ograniczenia w tym zakresie dotyczą jedynie cudzoziemców, co stanowi przejaw dyskryminacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że 6 października 2021 r. (winno być 6 października 2020 r. – uwaga Sądu) do Wojewody [...] został złożony wniosek o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek ten zgodnie z właściwością został przekazany do Wojewody Śląskiego 16 marca 2021 r. Następnie 5 kwietnia 2024 r. wpłynęło do organu ponaglenie skarżącego adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ponaglenie to nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia w związku z regulacją zawartą w art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 100d ust. 3 i 4 ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda zwrócił uwagę, że ustawa o cudzoziemcach stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. I tak zgodnie z art. 112a tej ustawy termin wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wynosi 60 dni, ale termin ten biegnie nie od daty wpływu wniosku, lecz dopiero od zaistnienia ostatniego ze wskazanych w ust. 2 zdarzeń. Ponadto organ zauważył, że art. 100d ustawy po pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza zawieszenie terminu załatwienia sprawy do 30 września 2025 r., co oznacza, że bezzasadny jest zarzut bezczynności. Wskazana wyżej ustawa ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP w okresie od 24 lutego 2022 r. ale do wszystkich wymienionych w tym przepisie postępowań dotyczących cudzoziemców. Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym przez skarżącego wnioskiem wskazał, że do organu wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Podobnie pandemia COVID-19 i spowodowany nią wzrost absencji chorobowej pracowników doprowadził do powstania zaległości i wydłużenia czasu procedowania prowadzonych spraw. Organ zwrócił również uwagę, że w związku z sytuacja spowodowaną konfliktem zbrojnym na Ukrainie w 2022 r. na pracowników wykonujących z ramienia Wojewody Śląskiego obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych (umieszczanie naklejek wizowych w dokumentach podróży) dla wybranych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka. Wszystkie te, dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu. Organ zaakcentował jednocześnie, że zaistniała sytuacja, która wpłynęła na obciążanie urzędów obsługujących stała się przyczyną wejścia do porządku prawnego 15 kwietnia 2022 r. regulacji ingerującej w bieg terminów załatwienia spraw administracyjnych dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która zawarta została w ustawie z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830), a jej celem jest umożliwienie dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej sytuacji. W konsekwencji niezależnie od tego czy strona jest obywatelem Ukrainy i przybyła przed wybuchem wojny czy po jej wybuchu, czy byłaby obywatelem innego państwa, dotyczy go regulacja art. 100 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wbrew zatem temu, co twierdzi skarżący, Wojewoda w niniejszej sprawie nie pozostaje w bezczynności. W kontekście żądania skarżącego, co do przyznania sumy pieniężnej, organ stanął na stanowisku, że skarżący nie odniósł żadnej szkody, a czas procedowania nad jego wnioskiem nie wpływa na jego sytuację pobytową w Polsce. Po uzupełnieniu braków formalnych, zgodnie z art. 108 ustawy o cudzoziemcach pobyt cudzoziemca na terytorium RP uznawany jest za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przystępując do oceny niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również i to, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej (na co zwrócił uwagę ustawodawca w treści art. 35 § 4 k.p.a.). Rozpatrując wniesioną skargę należy podkreślić, że przed dniem 29 stycznia 2022 r. przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określały innych ("szczególnych") niż wyżej wymienione ("ogólne") terminów załatwienia sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Taki stan prawny uległ jednak zmianie z chwilą wejścia w życie – z wspomnianym dniem 29 stycznia 2022 r. – ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 poz. 91), mocą której do ustawy o cudzoziemcach dodany został m.in. art. 112a. Przepis ten stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten obliczany jest zgodnie z ust. 2 tego przepisu. Następnie z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie kolejna regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy o pomocy art. 100c. Zgodnie z art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy została powtórzona na kolejny okres – tj. do 24 sierpnia 2023 r. – poprzez dodanie nowego przepisu z dniem 28 stycznia 2023 r., ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., tj. art. 100d ustawy o pomocy (art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185). Według regulacji zawartej w ust. 1 pkt 1 tego przepisu bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na okres w niej wskazany. Początkowo był to okres do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin do 4 marca 2024 r., do 30 czerwca 2024 r., a aktualnie do 30 września 2025 r. To ostatnie przedłużenie wynika z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie specustawy (Dz.U. z 2024 r. poz. 554). Sąd zauważa jednocześnie, że w ostatnim czasie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się jednolity pogląd, w myśl którego przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko przybyłych na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie (por. m.in. wyroki NSA: z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22, z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23, z 25 lipca 2024 r., sygn. II OSK 206/24, z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1301/24, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA stoi na stanowisku, że przywołane przepisy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. W orzeczeniach tych wskazano, że szerokie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną - np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest - zgodnie z art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. - legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Objęcie zakresem unormowań art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu. W niniejszej sprawie co istotne, wniosek skarżącego wpłynął do organu 7 października 2020 r., a zatem przed wejściem w życie art. 112a ustawy o cudzoziemcach. Oznacza to, zdaniem Sądu, że do oceny rozpatrywanej sprawy znajdują zastosowanie przepisy k.p.a., nie zaś art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Bez wpływu na termin rozpoznania niniejszego wniosku ma także regulacja art. 13 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 91). W dacie złożenia wniosku organ miał obowiązek podjęcia czynności celem załatwienia sprawy w terminie wynikającym z przepisów k.p.a. i nie wyłącza tego dyspozycja art. 13 ust. 1 ww. ustawy, który wszedł w życie za kilka miesięcy (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1273/24). Przy ocenie bezczynności organu koniecznym jest odniesienie się do zagadnienia momentu wszczęcia postępowania administracyjnego. Kwestię tę reguluje treści art. 61 § 3 k.p.a. zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, przy czym w ślad za uchwałą NSA z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13 należy powtórzyć, że skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie znajdują zastosowania okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania, jednakże nie można uznać, że niekompletny wniosek nie powoduje zawisłości sprawy przed organem administracji publicznej. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...]. przekazał wniosek skarżącego zgodnie z właściwością Wojewodzie Śląskiemu 17 marca 2021 r. Od tego dnia na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcia czynności służących wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku, zarówno na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., jak i przepisów ustawy o cudzoziemcach. Tymczasem pierwszą czynność w sprawie Wojewoda podjął dopiero po upływie 7 miesięcy od otrzymania wniosku wzywając skarżącego pismem z 12 października 2021 r. do osobistego stawiennictwa. Jednocześnie do dnia złożenia skargi do Sądu organ sprawy nie załatwił. Nie ulega zatem wątpliwości, że w terminie wynikającym z k.p.a. do dnia wejścia w życie regulacji art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i tym samym do 15 kwietnia 2022 r. organ pozostawał w bezczynności. W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której przez kilka miesięcy od wniesienia podania nie kieruje się do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Złożenie wniosku wszczynającego postępowanie nakłada na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie i wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia w czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Sąd nie miał zatem wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy administracyjnej, naruszając tym zasady określone w art. 12 § 1 k.p.a. W okresie przewidzianym w k.p.a. na załatwienie sprawy, organ nie tylko nie zakończył postępowania, ale również wbrew obowiązkom wynikającym z art. 36 k.p.a. nie zawiadamiał również strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, przyczynie tego stanu rzeczy i nowym terminie załatwienia sprawy. W konsekwencji zaistniały okoliczności uzasadniające bezczynność Wojewody w prowadzonym postępowaniu, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Ponieważ do dnia wydania wyrokowania Sąd nie został poinformowany przez Wojewodę, aby ten wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy (pkt 2 sentencji wyroku). Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przy ocenie, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także całokształt okoliczności sprawy, jej charakter i zakres czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, których przeprowadzenie nie jest zależne wyłącznie od woli i starań organu. Samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; wyrok WSA w Gdańsku z 29 maja 2013 r., II SAB/Gd 29/13; wyrok WSA w Gdańsku z 27 czerwca 2013 r., SAB/Gd 13/13; wyrok WSA w Łodzi z 17 października 2014 r., II SAB/Łd 124/14). Sąd dostrzegł opisane przez organ w odpowiedzi na skargę przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, które przemawiały za niekwalifikowaniem w/w wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego, w tym zważył, że tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci pandemii i następnie konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy i związanym z tym napływem migrantów oraz dynamiką zmian prawnych. Okoliczności te przemawiały także za zaniechaniem przyznania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie skarga została oddalona (pkt 3 sentencji wyroku). Zauważyć w tym miejscu należy, że w uzasadnieniu skargi skarżący nie przywołał żadnych szczególnych okoliczności ich dotyczących, które uzasadniałyby przyznanie mu sumy pieniężnej, w szczególności odnoszących się do doznanej krzywdy i uszczerbku w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 580 zł (pkt 4 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym ustalone na podstawie § 14 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).