IV SA/Gl 114/13

WyrokWSA w Gliwicach2014-01-14

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kozicka, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może uchylić ostateczną decyzję przyznającą świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli okres, na który świadczenia zostały przyznane, już upłynął?
Ratio decidendi
Organ administracji nie może uchylić ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli okres, na który świadczenia zostały przyznane, już upłynął. W takiej sytuacji, jeśli wystąpiły przesłanki uzasadniające zmianę decyzji, organ powinien rozważyć, czy świadczenia zostały nienależnie pobrane i wydać decyzję w tym zakresie, zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy. Uchylenie decyzji z mocą wsteczną (ex tunc) jest dopuszczalne tylko w przypadku stwierdzenia nienależnie pobranych świadczeń.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji przyznającą zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Organ odwoławczy uznał, że dochód rodziny przekroczył ustawowe kryterium, a strona nie poinformowała niezwłocznie o zmianie sytuacji dochodowej. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym przekroczenie delegacji ustawowej przez zastosowanie § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...] i określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198, poz. 1925) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 269 ze zm., dalej: "k.p.a"), po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: MOPS) w T. z dnia [...] wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta T. w przedmiocie uchylenia własnej decyzji z dnia [...] Nr [...] przyznającej zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: M. K. oraz J. K. – uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o uchyleniu z dniem [...] . decyzji z dnia [...] przyznającej zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: M. K. oraz J. K. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że decyzją z dnia [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS w T. (działający z upoważnienia Burmistrza Miasta T.) uchylił własną decyzję z dnia [...] przyznającą świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. na małoletnie dzieci M. i J. K., z uwagi na nie spełnienie wymogów formalnoprawnych do przyznania świadczeń rodzinnych. Podkreślił, że w związku z uzyskaniem przez uprawnioną dochodu w październiku 2011 r. dochód na osobę w rodzinie wynosił 595, 15 zł przy kryterium ustawowym 504 zł. Zaznaczył, że zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z dnia 2013 r., poz.1456 ze zm.) organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdził, że strona podjęła zatrudnienie z dniem 1 października 2011 r., w firmie A. Zaznaczył, że po uwzględnieniu dochodu uzyskanego z pracy za pierwszy przepracowany miesiąc, tj. październik 2011 r. dochód w przeliczeniu na członka rodziny wynosi 595,15 zł i przekracza kryterium ustawowe, tj. 504 zł. Zwrócił także uwagę, że zgodnie z art. 30 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne zobowiązana jest do ich zwrotu. Natomiast zgodnie art. 30 ust. 2 pkt. 1 i 2 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. W dalszej kolejności Kolegium zaznaczyło, że strona podpisała się we wniosku ustalającym prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 15 września 2011 r. – w jego części VII – oświadczenie, że ma niezwłocznie informować organ wypłacający świadczenia rodzinne o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego, a także że zapoznała się z zasadami przyznawania tych świadczeń. W ocenie organu odwoławczego strona uchybiła terminowi niezwłocznego powiadomienia organu pierwszej instancji o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego, albowiem uczyniła to dopiero na etapie składania wniosku na kolejny okres zasiłkowy – co jak zauważył "potwierdziła w odwołaniu od decyzji". W tym stanie uznał, że organ pierwszoinstancyjny podjął słuszną decyzję o uchyleniu decyzji z dnia [...] przyznającej prawo do zasiłku rodzinnego, która – w jego ocenie – implikuje ustalenie świadczeń nienależnie pobranych. Zaakcentował, że zgodnie z art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli suma przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem jej art. 5 ust. 4-4b w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Zaś w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w którym dochód ten został osiągnięty. Jeżeli dochód ten jest uzyskany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego powiększonego o kwotę dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Wskazał, że podniesiona w odwołaniu okoliczność przeliczania dochodów zgodnie z art. 5 ust. 4a tej ustawy nie jest możliwa z uwagi, że przepis ten wszedł z życie z dniem 1 stycznia 2012 r. i odnosi się do wniosków złożonych po tym dniu, ale dotyczy dochodów uzyskanych w roku bazowym, a nie po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ponadto zauważył, że § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) – w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu, tj. w przypadku strony od miesiąca listopada 2011 r. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, żądając stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z powodu wydania jej bez podstawy prawnej, ewentualnie o jej uchylenia w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszoinstancyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i procesowego, a to: I) naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: 1) art. 138 §1 pkt 2 oraz art. 107 §1 i 3 k.p.a poprzez: a) powołanie się przez organ przeciwny na nieistniejącą podstawę prawną, tj. "art. 138 § 1 pkt. 2 pkt. 1 kp.a." podczas gdy Kodeks dostępowania administracyjnego nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej, co przesądza o wydaniu zaskarżonej decyzji bez powołania podstawy prawnej, tj. z naruszeniem skutkującym nieważnością zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., b) brak wskazania czy organ przeciwny uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości czy w części, c) wadliwe rozstrzygnięcie przez brak wskazania czy uchylono decyzję "w zakresie obu świadczeń, czy też jednego z nich, podczas gdy przedmiotowa decyzja powinnazostać w mocy", a także 2) art. 8, 11, 12 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ odwoławczy do argumentów zawartych w odwołaniu, co uniemożliwia – w ocenie autora skargi – kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji, a także utrudnia skarżącej odniesienie się do podstaw wydania decyzji. a także narusza zasady: pogłębiania zaufania do władzy publicznej, wyjaśniania zasadności przesłanek wydanej decyzji oraz wnikliwości postępowania; 3) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak należytego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; II) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 23 lit. c pkt 24 lit. c oraz art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także § 17 i § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinie poprzez niewłaściwą ich wykładnię; III) naruszenie art. 87 ust. 1 i art. 92 ust 1 Konstytucji RP poprzez zastosowanie § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinie, który wykraczał poza delegację ustawową określoną w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi jej autor powtórzył zasadnicze argumenty zawarte w odwołaniu podkreślając, że organy I i II instancji przekroczyły delegację ustawową, stosując § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. Za WSA w Warszawie podał, że "zaliczenie do dochodu rodziny kwoty wynagrodzenia uzyskanego z wynagrodzenia za pracę po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych pozostaje w sprzeczności z art. 3 pkt 2 ustawy. Przepis art. 23 ust. 5 omawianej ustawy stanowiący delegację ustawową do wydania wskazanego rozporządzenia upoważnia Ministra Polityki Społecznej jedynie do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych" – tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1068/11. Jednocześnie zaznaczył, że w wyroku tym Sąd zwrócił uwagę, że § 18 powołanego rozporządzenia ustalający samodzielnie dodatkowy zakres przedmiotowy okoliczności wpływających na dochód rodziny wykracza poza zakres przyznanego upoważnienia ustawowego, nie jest przepisem powszechnie obowiązującym w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że jej przedmiotem jest ocena prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga według wymienionych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli wskazanych przez stronę skarżącą. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Spór – co do zasady – koncentruje się wokół kwestii zasadności uchylenia decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta T. z dnia [...] przyznającej świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 31 października 2012 r. na małoletnie dzieci M. i J. K., z uwagi na nie spełnienie wymogów formalnoprawnych do przyznania świadczeń rodzinnych. Mając na uwadze zarysowany w sprawie spór w pierwszej kolejności należy wskazać, że jako podstawę prawną tychże decyzji organy I i II instancji wskazały art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Wzruszenie decyzji administracyjnej na podstawie przywołanej normy następuje poprzez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym. Decyzja taka wpływa bowiem na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Pogląd ten jest już utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 353/08 dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych, a także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 414/12. Wskazane tam argumenty skład orzekający w pełni akceptuje i podziela przyjmując za własne. Jednocześnie wypada zauważyć, że podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2009 r. w sprawie za sygn. akt I OSK 535/08. Wprawdzie NSA orzekał w sprawie, w której przyznano świadczenie na określony, zamknięty czas (jednego roku). Istotna jest jednak ta część rozważań, w której NSA wskazuje, że w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można zmienić czasu przyznania świadczenia, o ile już ten czas upłynął, czyli ponownie orzec o świadczeniu przyznając je na okres krótszy niż ten, który upłynął przed wydaniem decyzji w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że art. 32 ust. 1 tej ustawy określa nadzwyczajny tryb dopuszczający zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej, stanowi zatem odstępstwo od zasady trwałości tychże decyzji, a co się z tym wiąże winien być stosowany jedynie w ściśle w nim określonych sytuacjach. Wystąpienie zatem przesłanek wskazanych w tej normie uprawnia właściwy organ do wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej przyznane stronie świadczenia rodzinne, bądź też modyfikacji okresu, na jaki świadczenia te zostały przyznane, a działanie takie jest dopuszczalne jedynie ze skutkiem na przyszłość z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w jej art. 32 ust. 1 in fine. Decyzja taka może więc wywoływać jedynie skutki ex nunc, a zatem od chwili obecnej. Gdy bowiem upłynął już okres, na który świadczenia zostały przyznane nie istnieją podstawy do uchylania lub zmiany decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ust. 1 omawianej ustawy. Decyzja taka ma wszak oddziaływać na przyszłość, zatem nie można mówić o takich jej skutkach, jeżeli okres, na który świadczenia zostały przyznane już upłynął. Uchylenie natomiast decyzji przyznającej świadczenia rodzinne ze skutkiem ex tunc może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie spełnione są przesłanki uznania, że świadczenia rodzinne zostały nienależnie pobrane, a co się z tym wiąże strona zobowiązana jest do ich zwrotu. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy jawi się potrzeba wskazania, że decyzją z dnia [...] przyznano wymienione w niej świadczenia na okres do 31 października 2011 r. Tymczasem organ odwoławczy orzekł o jej uchyleniu w dniu 10 grudnia 2012 r., czyli po jej wygaśnięciu. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozpoznawanej sprawie organy administracji dokonały zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy okres na jaki mocą tego rozstrzygnięcia przyznano stronie skarżcej prawo do świadczeń rodzinnych już upłynął, a co się z tym wiąże brak było podstaw prawnych do jej wydania. W sytuacji bowiem, gdy okres na który przyznano świadczenia już upłynął, a w sprawie zachodzi którakolwiek z przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji wobec zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej wnioskodawcy wówczas znajduje zastosowanie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Tymczasem z uzasadnień decyzji organów administracji nie wynika, aby badały one zaistnienie w sprawie przesłanek nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 tej ustawy. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Analizując motywy podjętych przez organy pomocy społecznej rozstrzygnięć można uznać, że w istocie ich podstawą było uznanie, że nastąpiła zmiana w sytuacji rodzinnej mająca wpływ na prawo do tych świadczeń. Organy, poza przywołaniem treści art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie dokonywały jednakże analizy wystąpienia wymienionych w nim przesłanek, nie powołały go również, jako podstawy rozstrzygnięcia, aby można było uznać, że w istocie ustaliły, że świadczenia rodzinne zostały nienależnie pobrane. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organy dokonały błędnej wykładni art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku bowiem upływu okresu na jaki świadczenia rodzinne zostały przyznane organ, mógł uchylić decyzję przyznającą te świadczenia na zasadzie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz jedynie w związku z ustaleniem zaistnienia przesłanek świadczenia nienależnie pobranego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1208/09 dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią wyżej zaprezentowaną wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz rozważą, czy w sprawie zaistniały przesłanki stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia, a jeżeli tak to wydadzą w tym zakresie odpowiednia decyzję, w której motywach zostanie należycie wykazane, że świadczenie zostało pobrane, mimo zaistnienia jednej z okoliczności wymienionych w treści art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na marginesie jedynie wskazać należy, że w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie jest dopuszczalne, aby organ w decyzji zmieniającej ostateczną decyzję przyznającą stronie prawo do świadczeń rodzinnych określał datę od której następuje uchylenie czy zmiana. Skutek ten bowiem następuje w momencie, w którym rozstrzygnięcie w tym zakresie staje się ostateczne. Ścisłe określenie takiej daty, jest możliwe jedynie w sytuacji uznania, że świadczenie miało charakter świadczenia nienależnie pobranego. Mając powyższe na uwadze przyjdzie stwierdzić, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I Instancji naruszają przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło