IV SA/Gl 1390/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 104 i 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 1, art. 39 ust. 1, 2, art. 7 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 5 maja 2011 r., przyznał E.P. zasiłek celowy na zakup obuwia w kwocie 30 zł. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż E.P. spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia określone w art. 39 w zw. z art. 8 ust. 1 oraz art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc przyznano w miarę możliwości finansowych Ośrodka. Od powyższej decyzji E.P. wniosła odwołanie. Wskazała, że buty zakupiła w dniu 10 czerwca 2011r. za kwotę 59,99 zł, na co przedstawiła kserokopię paragonu. Z tej przyczyny wniosła o dopłatę w wysokości 29,99 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Ponadto domagała się pisemnego powiadomienia o pomocy, która jej przysługuje od początku, kiedy zgłosiła się do organów pomocy społecznej, a której nie otrzymała. Podkreśliła, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej, a po rozwodzie samotnie wychowuje córkę oraz bez swojej winy utraciła miejsce pracy. Zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że w dniu 5 maja 2011 r. E.P. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na obuwie dla córki. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że strona jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w B., zamieszkuje z córką - uczennicą liceum ogólnokształcącego. Na miesięczny dochód rodziny składają się zasiłek rodzinny w wysokości 91 zł oraz alimenty w wysokości 200 zł, co łącznie daje kwotę 291 zł. W toku wywiadu stwierdzono, że zeszłoroczne obuwie córki zostało zniszczone i nie nadaje się do użytku. Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Jednocześnie dodał, że podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a, art. 78 i art. 91 przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Stwierdził, że dochód rodziny skarżącej nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego dla dwuosobowej rodziny 702 zł i tym samym spełnia ona przesłanki do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, polegającego na możliwości dokonania przez organ I instancji wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę rozwiązań po przeprowadzeniu ustaleń stanu faktycznego i dokonaniu jego oceny. Podkreślił, że potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej, zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wysokość tej pomocy udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej uzależniona jest od jego możliwości finansowych oraz potrzeb wnioskodawcy. Wyznacznikami ustalenia jej wysokości są z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Kolegium zauważyło, że organ I instancji nie był zobligowany do przyznania skarżącej pomocy w wysokości przez nią wskazanej, bowiem pomoc jakiej udziela Ośrodek warunkowana jest wspomnianymi wyżej czynnikami. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z przepisami prawa i w ramach uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca E.P. domagała się zwrotu kwoty zakupionego obuwia oraz powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy, sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przyznaniu K.P. zasiłku celowego w wysokości 30 zł na zakup obuwia dla córki. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 2009 r. Dz.U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Poza sporem jest, że skarżąca ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej, spełnia bowiem przepisane w ustawie, kryteria określone w art. 8 ust. 1 (kryterium dochodowe) oraz w art. 7 ust. 4 (bezrobocie) uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 powołanej wyżej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje. Należy w tym miejscu zaakcentować, iż norma prawna zawarta w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje organy orzekające o udzielaniu świadczeń przewidzianych w tej ustawie do uwzględnienia możliwości finansowych pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. W sytuacji ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb tych osób i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza więc załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (tak w wyroku NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06, Lex 299415). Organy orzekające zasady te miały na uwadze, albowiem rozstrzygnęły sprawę zważając na sytuację rodziny skarżącej, ograniczone możliwości finansowe MOPR w B., a tym samym ochronę interesów osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. W toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji rodziny skarżącej i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Przyznanie skarżącej zasiłku celowego pokrywającego w części zgłaszaną potrzebę bytową nie narusza zatem postanowień ustawy o pomocy społecznej. Słusznie bowiem wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji, że pomoc oraz jej wysokość jest nie tylko warunkowana potrzebą strony ale również posiadanymi do dyspozycji przez Ośrodek środkami finansowymi, natomiast z rozstrzygnięcia organ I instancji wynika, że MOPS w B. posiada ograniczone możliwości finansowe. Pomimo, że bezspornie sytuacja skarżącej jest trudna, to nie należy także tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie (art. 2 ust. 1 ustawy). Jednocześnie wskazać przyjdzie, iż skarżąca jest objęta pomocą społeczną w szerszym zakresie. Z akt administracyjnych wynika, że we wnioskowanym okresie otrzymała pomoc w formie zasiłku okresowego w kwocie 205,50 zł miesięcznie od maja do lipca 2011 r., zasiłku celowego na żywność w kwocie 80 zł miesięcznie w w.w. okresie oraz pomoc rzeczową w postaci środków czystości. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącej, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Końcowo już tylko Sąd zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01, Lex 77665; z 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; z 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091). W niniejszej sprawie z informacji pracownika socjalnego zawartej w aktach administracyjnych (k-13 akt) wynika, że w roku budżetowym 2011 Gmina B. dysponuje kwotą 781115 zł na zasiłki celowe, co w przeliczeniu na liczbę rodzin korzystających z pomocy ( tj. 6347), daje rocznie kwotę jednego zasiłku w wysokości 123, 07 zł. Z powyższego wynika zatem, że organ odpowiedzialny za udzielenie pomocy dysponował ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze musi rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.