IV SA/Gl 238/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.O. (O.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy z tytułu niepłacenia alimentów w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi G. O.nadesłał do Sądu pismo procesowe datowane na 25 marca 2013 r., w którym domagał się "uchylenia" tej opłaty sądowej podnosząc, iż jest bezrobotny i pozostaje na utrzymaniu rodziców. W kolejnym piśmie z dnia 3 maja 2013 r. skarżący wyjaśnił, iż jego żądanie jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z wpisu od skargi. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 maja 2013 r. G.O. przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego formularza wnioskodawca powtórnie podniósł, że jest bezrobotnym, bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z prac dorywczych osiągając z tego tytułu 1000 zł miesięcznie. Oświadczył przy tym, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Następnie, to jest odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, (zarządzenie z dnia 17 czerwca 2013 r.) skarżący nadesłał pismo procesowe datowane na 4 lipca 2013 r., w treści którego powtórzył, iż utrzymuje się z prac dorywczych, uzyskując z tego tytułu 900 - 1.000 zł miesięcznie. Sprecyzował przy tym, że zamieszkuje wraz z rodzicami i ponosi koszty utrzymania w kwocie około 500 zł. Dodatkowo podkreślił, iż posiada zadłużenie alimentacyjne. Do pisma wnioskodawca dołączył zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w R., potwierdzające, że od dnia 5 października 2012 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku G.O. należy podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że powyższy wymóg nie został w sprawie zachowany. Jakkolwiek bowiem skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku, to jednak przeciw uwzględnieniu jego żądania przemawia relacja, w jakiej pozostaje kwota jego faktycznego dochodu z wysokością obciążających go kosztów utrzymania. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, G.O. do osób takich nie należy. Jak wynika z jego oświadczeń, chociaż jest bezrobotnym, osiąga dochód z tytułu prac dorywczych, w wysokości 900 - 1000 zł miesięcznie, zamieszkując wraz z rodzicami i pozostając na ich przynajmniej częściowym utrzymaniu (na co wskazują jego wywody zawarte w piśmie z dnia 25 marca 2013 r. - karta nr 10 akt sprawy). Równocześnie, odpowiadając na zawarte w zarządzeniu z dnia 17 czerwca 2013 r. wezwanie o podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania wnioskujący podał, iż wynoszą one około 500 zł. Nie określił przy tym, jakie konkretne należności wchodzą w skład tej kwoty ani też - pomimo wyraźnego wezwania - nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby te koszty obrazować. Nawet jednak uwzględniwszy tę (niepotwierdzoną żadnymi dokumentami) deklarowaną kwotę wydatków, po ich dokonaniu, do dyspozycji skarżącego pozostaje miesięcznie około 400 - 500 zł nadwyżki (różnica pomiędzy dochodem a rzeczonymi wydatkami), co umożliwia opłacenie kosztów związanych z niniejszym postępowaniem, które na obecnym etapie sprowadzają się w zasadzie do wpisu od skargi, w kwocie 200 zł, bez narażenia go na uszczerbek w podstawowych potrzebach życiowych. Warto w tym miejscu odnotować, iż skarżący powoływał się na obciążające go zaległości alimentacyjne. Trzeba jednak zaakcentować, że z jego oświadczeń nie wynika, aby egzekucja tego zadłużenia wiązała się z zajęciem dochodu uzyskiwanego przezeń z prac dorywczych, których - będąc osobą bezrobotną - nie świadczy wszak w ramach stosunku pracy ani innego stosunku zatrudnienia. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.