IV SA/Gl 282/18

WyrokWSA w Gliwicach2018-07-04

Skład orzekający: Renata Siudyka, Marzanna Sałuda, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie niższej niż wnioskowana przez stronę, przy jednoczesnym spełnieniu kryteriów dochodowych, narusza przepisy ustawy o pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Przyznanie zasiłku celowego w kwocie niższej niż wnioskowana przez stronę, pomimo spełnienia kryteriów dochodowych, nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej, jeśli organ uwzględnił ograniczone możliwości finansowe oraz zasadę subsydiarności pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie tworzy roszczenia o przyznanie świadczenia w określonej wysokości, a jedynie możliwość jego przyznania w ramach uznania administracyjnego.
Stan faktyczny
E. S. złożył wniosek o zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie 520 zł. Organ I instancji, po analizie dochodów i wydatków strony, przyznał zasiłek w kwocie 400 zł, uznając, że strona spełnia kryteria dochodowe, ale możliwości finansowe organu i zasada sprawiedliwości społecznej uzasadniają przyznanie niższej kwoty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zakwestionował decyzję, domagając się wyższej kwoty i przesłuchania członków kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania E. S., od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na styczeń 2018 r. w kwocie 400 zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Z akt sprawy wynika, że E. S. w dniu 3 stycznia 2018 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 520 zł. Wniosek ten został doprecyzowany podczas wywiadu środowiskowego w dniu 3 stycznia 2018 r. w ten sposób, że strona wniosła o pomoc finansową. W toku postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji ustalono, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ponadto nie pracuje, a także spełnia warunki określone w art. 7 pkt 2-15 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej-"u.p.s."), bowiem strona posiada orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy. Pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1050,16 zł. Po dokonaniu potrąceń w kwocie 519, 65 zł oraz odliczeniu zaliczki na podatek i składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości 155,51 zł kwota do wypłaty wyniosła 375.00 zł. Ponadto strona do grudnia 2017 r. miała przyznane prawo do dodatku mieszkaniowego w wysokości 208,17 zł (od stycznia 2018 r. w kwocie 209,67 zł) oraz dodatek energetyczny w wysokości 11,22 zł. Łączny dochód strony wynosił w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomocy tj. grudniu 2017 r. - 694,04 zł. Organ I instancji stwierdził, że z przepisów regulujących przyznanie zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej , organ kieruje się ogólna zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak też uwzględnia potrzeb osób korzystających z pomocy jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwości pomocy społecznej. W tym zakresie wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1464/06, Lex nr 29941), zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady wynikające z art. 3 u.p.s. Uznał, że zgłoszona potrzeba jest zasadna, wyjaśnił jednocześnie, iż zmuszony jest uzależnić rozmiar świadczonej pomocy do swoich możliwości finansowych. Zauważył, że budżet Ośrodka Pomocy Społecznej w R. na rok 2018 r. na realizacje programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wynosi 500 000 zł, natomiast w odniesieniu do roku 2017 r. Ośrodek udzielił wsparcia we wskazanym zakresie 280 osobom. Po dokonaniu analizy budżetu strony organ I instancji wyjaśnił, że łączne wydatki strony w grudniu 2017 r. opiewały na kwotę 628,09 zł. Zauważył, że strona objęta jest systematyczną OPS, a łączna kwota pomocy w okresie od stycznia 2017 r. do grudnia 2017 r. wyniosła 4 400 zł. Organ I instancji nadmienił, że strona musi być świadoma tego, że pomoc społeczna nie ma obowiązku zaspokajania wszystkich zgłoszonych potrzeb Stosownie do art. 3 ust 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. Zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] podwyższono do 150 % kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. dla celów przyznawania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin wymienionych w uchwale Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. Kryterium uprawniające do pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" wynosi zatem 951 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Ponieważ dochód strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s,, organ I instancji uznał iż strona kwalifikuje się do otrzymania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W konsekwencji organ I instancji przyznał stronie świadczenie w wysokości 400 zł. W ocenie organu I instancji udzielenie stronie świadczenia w kwocie 400 zł na miesiąc styczeń 2018 r. miało podstawy prawne i faktyczne z równoczesnym uwzględnieniem zasady sprawiedliwości społecznej w odniesieniu do innych niż strona wnioskodawców. W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji wskazując, że nie jest dla niej zrozumiały sposób przyznawania zasiłków celowych na zakup żywności. Wniosła o przyznanie pomocy w wysokości 520 zł miesięcznie z wyrównaniem od lipca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przebieg postępowania oraz przepisy prawa w zakresie przedmiotu postępowania. Wskazało, że łączny dochód strony wynosił w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w grudniu 2017 r. -694,04 zł. Wyjaśniło, że w myśl art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 8 ust. 1 u.p.s prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: 1/ osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634zł, 2/osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514zł, 3/ rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W przypadku strony okolicznością taką jest bezrobocie. Zgodnie z § 1 Uchwały nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 podwyższono do 150 % kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dla celów przyznawania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin wymienionych w uchwale Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. Kryterium uprawniające do pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" wynosi zatem 951 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Wymogi formalne określone w powyżej cytowanych artykułach konieczne do otrzymania świadczenia pieniężnego w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" zostały więc przez stronę spełnione. Kolegium podzieliło tezy uzasadnienia decyzji organu I instancji. Stwierdziło , że ograniczone możliwości finansowe budżetu Państwa, a w ślad za tym ośrodków pomocy społecznej są faktem powszechnie wiadomym. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej jest pomoc osobie lub rodzinie w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie przezwyciężyć wykorzystując własne uprawnienia , zasoby i możliwości, a nie zaspokajanie wszystkich, choćby najniezbędniejszych, potrzeb życiowych osoby, czy rodziny. Pomoc społeczna nie ma z założenia służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Zdaniem Kolegium udzielenie E. S. świadczenia w kwocie 400 zł na miesiąc styczeń 2018 r. miało podstawy prawne i faktyczne z równoczesnym uwzględnieniem zasady sprawiedliwości społecznej w odniesieniu do innych niż strona wnioskodawców. W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji, wydana w ramach uznania administracyjnego, zasługiwała na utrzymanie w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zakwestionował decyzję Kolegium uznając ją za nieprawidłową. Wniósł o wezwanie na rozprawę członków Kolegium orzekających w jego sprawie oraz przesłuchanie ich przez Sąd pod przysięgą, na okoliczność, iż pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Zauważył, że były esbek otrzymuje wyższe świadczenia z pomocy społecznej niż skarżący. Zdaniem skarżącego przyznawanie dodatkowych świadczeń z pomocy społecznej byłym esbekom spowodowało, że OPS nie ma środków dla osób faktycznie potrzebujących pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną. Na rozprawie w dnia 4 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze. Wniósł także o przyznanie na rzecz pełnomocnika kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a."). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartego w skardze wniosku o przesłuchanie członków Kolegium orzekających w sprawie wyjaśnić należy, że regułą obowiązującą w postępowaniu sądowym jest, że Sąd rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ administracji publicznej. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Sąd ma obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Nie jest dopuszczalne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I FSK 497/09; LEX nr 594014). Wobec powyższego Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o wezwanie na rozprawę i przesłuchanie wskazanych przez niego członków Kolegium. Przedmiotem postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na styczeń 2018 r. w kwocie 400 zł, a więc w kwocie niższej niż wnioskowana przez skarżącego (520 zł). W ocenie Sądu, organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 – dalej "u.p.s."). Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z brzmienia wskazanego przepisu ("może przyznać") wynika, że nawet spełnienie wymagań formalnych do otrzymania zasiłku celowego (spełnienie kryterium dochodowego oraz co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 u.p.s.) nie stwarza po stronie wnioskodawcy roszczenia o prawo do jego przyznania, ani też roszczenia o przyznanie go w wysokości wnioskowanej przez stronę. Rola sądu administracyjnego, kontrolującego decyzję opartą na konstrukcji uznania administracyjnego jest odmienna, niż w przypadku związania organu treścią normy prawa materialnego. Organowi przypisana została bowiem swoboda decyzyjna, a wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. W przypadku uznania administracyjnego kontrola sądowa nie obejmuje zatem kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia. Ogranicza się natomiast do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 stycznia 2012 roku, sygn. akt I OSK 1389/12, z dnia 14 grudnia 2010 roku, sygn. I OSK 1279/10; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłków celowych organ działając w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej zobowiązany jest uwzględniać, że istotą tej formy wsparcia finansowego jest umożliwienie potrzebującym podmiotom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a sytuacja wnioskującego oceniana być powinna każdorazowo, jako indywidualny przypadek, przy czym rozstrzygnięcie organu nie może charakteryzować się dowolnością, lecz wynikać z wynikających wszechstronnie zebranego i szczegółowo przeanalizowanego materiału dowodowego. Należy zauważyć, że obowiązkiem organu jest także rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Wynika z tego, że odmowa przyznania pełnej, czy też częściowej pomocy społecznej wymaga wykazania, że ilość posiadanych środków finansowych gminy nie pozwala na zaspokojenie interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przypomnieć tu jednak trzeba, że zgodnie z przyjętym w judykaturze stanowiskiem organ nie jest zobowiązany do precyzyjnego określania możliwości finansowych gminy, a badanie tej kwestii wykracza poza kompetencje sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 roku, sygn. akt I OSK 116/10). Istotny dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest przede wszystkim cel pomocy społecznej. Jako instytucja polityki społecznej państwa ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Z założenia nie służy pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Nie jest bowiem możliwe zabezpieczenie wszystkich potrzeb zgłoszonych organom pomocy społecznej, jak również nie jest możliwe udzielenie wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Istotnym jest – co słusznie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze – że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Wobec tego osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do samodzielnego podejmowania działań zmierzających do przezwyciężenia we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, może jej zostać przyznana pomoc w określonej postaci. Norma prawna zawarta w art. 3 ust. 4 u.p.s. zobowiązuje organy orzekające o udzielaniu świadczeń przewidzianych w tej ustawie do uwzględnienia możliwości finansowych pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. W sytuacji ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb tych osób i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza więc załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (tak w wyroku NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06, Lex 299415). Ustawa o pomocy społecznej ustanawia także zasadę indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji świadczeń nakłada konieczność indywidualnego rozpoznania zgłaszanych żądań oraz dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na braku roszczenia po stronie osób i rodziny w zakresie przyznania świadczenia z pomocy społecznej na wskazany cel, w określonym przez wnioskującego rodzaju, formie i rozmiarze. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę stwierdza, że motywy działania organu przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jak też rozważania przedstawione w decyzji organu odwoławczego nie pozwalają uznać wydanego rozstrzygnięcia za arbitralne, pozbawione oparcia w zebranym materiale dowodowy. Przede wszystkim organ wywiódł, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, która nie pracuje, posiada orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy. Pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1050,16 zł. Po odliczeniu zaliczki na podatek oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości 155,51 zł oraz bieżących alimentów w kwocie 420 zł dochód z tego tytułu wynosi 474,65 zł. Ponadto strona do grudnia 2017 r. miała przyznane prawo do dodatku mieszkaniowego w wysokości 208,17 zł ( od stycznia 2018 r. w kwocie 209,67 zł) oraz dodatek energetyczny w wysokości 11,22 zł. Łączny dochód wnioskodawcy wynosił w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomocy tj. grudniu 201 7 r. - 694,04 zł. Poza sporem jest, że skarżący ma prawo do świadczeń z pomocy społecznej w formie wnioskowanego zasiłku, spełnia bowiem kryteria z § 1 Uchwały nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 którym podwyższono do 150 % kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 u.p.s. dla celów przyznawania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin wymienionych w uchwale Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. To kryterium uprawniające do pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" wynosi 951 zł dla osoby samotnie gospodarującej i to kryterium strona spełnia. Faktem bezspornym jest również, że skarżący uzyskuje regularnie pomoc finansową w postaci zasiłków, a musi on zdawać sobie sprawę, że jest to pomoc doraźna, przyznawana w miarę posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej możliwości finansowych. W 2017 r. skarżący w ramach pomocy społecznej otrzymał 4400 zł. Z dokonanej przez organy analizy budżetu jakim dysponuje skarżący wynika iż w miesiącu grudniu 2017 r. strona udokumentowała wydatki w zakresie: czynszu - 358,60 zł (wpłata własna w wysokości 100 zł + dodatek mieszkaniowy w wysokości 208,17 zł + fundusz remontowy - 50,43 zł); internetu -19,99 zł, telefonu w wys. 17 zł, potrąceń komorniczych - 99,65 zł; energii elektrycznej - 83,21 zł; polisy - 49,64 zł, a łączne wydatki w kwocie 628,09 zł zostały zaspokojone przy wsparciu finansowym OPS w R. w sytuacji gdy łączny dochód jaki strona uzyskała stanowił kwotę 694,04 zł w miesiącu poprzedzającym wniosek. Zdaniem Sądu, całościowa ocena sytuacji skarżącego wskazuje na wypełnianie przez organy pomocy społecznej wobec skarżącego dyrektywy wynikającej z art. 3 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którą pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W przedstawionych okolicznościach trudno jest odmówić racji organowi co do tego, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Zainteresowany bowiem musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Powołane okoliczności świadczą o tym, iż strona nie pozostaje zatem bez dodatkowego wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności w żądanej kwocie 520 zł przy jednoczesnym przyznaniu tegoż zasiłku na ten cel w kwocie niższej - 400 zł nie narusza zatem postanowień ustawy o pomocy społecznej. Sąd zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; z 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091; z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10). Należy również przypomnieć, że przedmiotem niniejszego postępowania nie są decyzje wydane przez organy w różnych sprawach w zakresie świadczeń z pomocy społecznej, a także decyzje dotyczące innych osób, jak chce skarżący, ale jedynie decyzja zaskarżona. Sąd uznał zatem zarzuty skarżącego zawarte w skardze za chybione. Reasumując Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego oraz prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, a wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 ze zm.). Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło