IV SA/Gl 531/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-04-09

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga - Gajewska, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prawidłowo ustalił przekroczenie kryterium dochodowego przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych, stosując przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej wykraczające poza zakres upoważnienia ustawowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia było zastosowanie przez organy przepisów § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., które zdaniem Sądu wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego i są niezgodne z ustawą o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym, sposób obliczenia dochodu rodziny był nieprawidłowy, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie przekroczenia kryterium dochodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczeń rodzinnych E.K. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, wynikającego z zatrudnienia męża skarżącej na podstawie umowy zlecenia. Organ I instancji uchylił prawo do świadczeń, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała sposób ustalenia dochodu rodziny, wskazując na nieprawidłowe zastosowanie przepisów rozporządzenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. znak: [...] z dnia [...] r. i określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Prezydent Miasta W., działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 i art. 8, art. 20, art. 23, 24, 25 i 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 104, art. 130 § 4 i art. 162 k.p.a., przyznał E.K. prawo do zasiłku rodzinnego na D.K., J.K. w kwotach po 91 zł miesięcznie oraz L.K. w kwocie 68 zł miesięcznie a nadto prawo do jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 na D. oraz J.K. w kwotach po 100 zł, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie oraz dodatek z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na L.K. w kwocie 80 zł miesięcznie Następnie organ, po zawiadomieniu wnioskodawczyni o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie weryfikacji uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku na okres od 1 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchylił w wyżej wskazanych okresach prawo do świadczeń rodzinnych na rzecz D., J. i L.K. Decyzję tą wydano w oparciu o art. 32, art. 30, art. 3, art. 5, art. 6, art. 8, art. 20 ust. 1-3, art. 23, art. 24, art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przedłożony przez stronę dokument, z którego wynikało, że jej mąż – P.K. w okresie od 2 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w Zakładzie A w J. Organ uznał, że okoliczność ta ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, bowiem ustalony jednostkowy dochód rodziny w miesiącu listopadzie 2010 r., wyniósł 819,56 zł, a zatem przekroczył kwotę 504 zł stanowiącą kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń rodzinnych. Następnie organ przytoczył treść art. 3 ust. 23 i 24 określający przypadki utraty oraz uzyskania dochodu oraz przepisy art. 5 ust. 4 i 4a tej ustawy a także § 17 i § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej Organ pomocy społecznej wskazał następnie, że w sytuacji rodziny zaistniała następujące zmiany: - w dniu 17 września 2009 r. P.K. utracił zatrudnienie w zakładzie pracy B A. M.; - w dniu 2 stycznia 2010 r. zatrudniony został na podstawie umowy zlecenia w Zakładzie A, gdzie pracował do dnia 31 grudnia 2010 r.; - w dniu 8 marca 2010 r. E.K. uzyskała Prawo do urlopu wychowawczego na okres 24 miesięcy - w dniu 23 sierpnia 2010 r. P.K. podjął pracę w Spółce C Sp. z o.o. w Ł. Dalej podał, że na ustalony jednostkowy dochód rodziny składa się kwota wynagrodzenia wypłacona P.K. za pierwszy pełny przepracowany miesiąc w A (luty 2010) oraz w C Sp. z o.o. (wrzesień 2010). Mając powyższe na uwadze organ cytując treść art. 32 oraz 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznał, że strona podczas składania wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011 zataiła fakty dotyczące podjęcia zatrudnienia przez męża P.K. w A przez co nienależnie pobrała świadczenia za okres od 1 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. W odwołaniu od tej decyzji E.K. wskazała, że jej mąż uzyskał dochód z tytułu zatrudnienia w zakładzie pracy A jedynie w okresie od 2 stycznia 2010 r. do 28 lutego 2010 r. Natomiast od miesiąca marca 2010 r. do grudnia 2010 r. mąż nie wykonywał żadnych czynności za rzecz tego pracodawcy. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powołano się na przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dotyczące zasad przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym obliczania dochodu rodziny oraz utraty i uzyskania dochodu. Wyjaśniono, że ustawodawca definiując pojęcie dochodu rodziny - oznaczył je, jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tym samym w przedmiotowym postępowaniu należało wziąć pod uwagę dochód rodziny uzyskany w 2008 r. (uprawnienia do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2009/2010). Natomiast postępowanie zostało wszczęte w związku z dostarczeniem przez wnioskodawczynię dokumentów potwierdzających zawarcie przez jej męża umowy zlecenia nr [...] na okres od dnia 2 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. i uzyskania dochodu z tego tytułu, który w przeliczeniu na jednego członka rodziny przekracza kwotę uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego tj. kwotę 504 zł o większą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. W związku z tym, jak stwierdziło Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, że stronie nie przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych zgodnie z osnową zaskarżonej decyzji i doszło do pobrania świadczeń nienależnie pobranych. Ponadto, na co zwrócono uwagę, w świetle art. 3 pkt 23 ustawy tak długo jak obowiązuje i wywołuje skutki prawne stosunek prawny stanowiący podstawę uzyskiwania dochodu, tak długo nie można mówić o utracie tego dochodu. Zatem czasowe zmniejszenie wysokości danego dochodu nie jest uznawane za dochód utracony ale i analogicznie czasowe zwiększenie dochodu nie będzie stanowiło przesłanki uznania uzyskania dochodu (wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 85/09) W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E.K. przywołała argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosząc dodatkowo, że istotnie mąż nie dopilnował aby "rozwiązać" umowę zlecenia bowiem w rzeczywistości od dnia 1 marca 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. nie uzyskał żadnego dochodu z tytułu tejże umowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumenty powołane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważyły, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, bowiem zapadły z naruszeniem prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W., którą uchylono za okres od 1 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2010 prawo do świadczeń rodzinnych na rzecz D., J. i L.K., na okres zasiłkowy 2010/2011. Na wstępie zauważyć przyszło, iż w decyzjach tych, mimo ich wydania po 1 stycznia 2012 r. zasadnie powołano się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 193, poz. 992 ze zm.) w jej brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem jej wejścia w życie, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji było ustalenie, że po zsumowaniu dochodu uzyskanego przez męża skarżącej za pierwszy pełny przepracowany miesiąc w A (luty 2010) oraz w C Sp. z o.o. (wrzesień 2010) nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego 504 zł. Przy czym organ nie dokonał objaśnienia i konkretnego wyliczenia, w oparciu o które doszedł do ustalenia, iż we wskazanym okresie nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego. Powołał się natomiast na przepisy § 17 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 poz. 881 ze. zm.) Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zwanej dalej "ustawą") prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 omawianego aktu prawnego, czyli: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Zgodnie przy tym z brzmieniem art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy, pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W świetle powyższych unormowań nie budzi wątpliwości, że - co do zasady-przesłanką warunkującą uzyskanie przez rodzica prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest, aby średnia miesięczna z sumy dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskanych przez wszystkich członków jego rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego, nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 5 ust. 1 tej regulacji. Przyjdzie jednocześnie zaznaczyć, że ustawodawca przewidział możliwość modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych na wypadek, gdyby w sytuacji dochodowej danej rodziny nastąpiły zmiany polegające na pomniejszeniu lub zwiększeniu kwoty pozyskiwanych środków pieniężnych. W tym celu ustanowiona została instytucja utraty dochodu - umożliwiająca ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o dochód utracony (art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i odpowiednio instytucja uzyskania dochodu - obligująca organy orzekające w tej kwestii do ustalenia rzeczonego prawa na podstawie dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany (art. 5 ust. 4a tej ustawy). O utracie dochodu można jednak mówić tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Jedną z nich (lit. c cytowanego przepisu) jest utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, czy też uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego (lit. c.). Z uzyskaniem dochodu mamy natomiast do czynienia, jeśli stanowi ono efekt jednej z okoliczności wyraźnie wskazanych w art. 3 pkt 24 przywołanej ustawy, wśród których pod lit. c) wymieniono uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Powołane przepisy nie określają wprawdzie jednoznacznie, jakiego okresu dotyczy pojęcie utraty i uzyskania dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 23 i 24 oraz art. 5 ust. 4 i 4a, utrwalone jest jednak stanowisko, że chodzi tu o dochody utracone i uzyskane po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń. Utrata i uzyskanie przez członka rodziny dochodu w 2010 r. dawało zatem podstawę do ustalenia prawa do świadczeń na podstawie dochodu rodziny skarżącej z roku 2009 poprzedzającego okres zasiłkowy (2010/2011) pomniejszonego o dochód utracony oraz powiększonego o dochód uzyskany. Bezsporne w sprawie jest, że mąż skarżącej uzyskał dochód z tytułu zatrudnienia w 2010 r. w A oraz w C Sp. z o.o. Jednocześnie skarżąca utraciła w 2010 r. dochód w związku z uzyskaniem urlopu wychowawczego. Organ I instancji przyjął, że jednostkowy dochód rodziny w miesiącu listopadzie 2010 r., wyniósł 819,56 zł, a tym samym przekroczył kryterium ustawowe wynoszące 504 zł. Organ nie dokonał jednak jakichkolwiek obliczeń, co uniemożliwia kontrolę prawidłowości przyjętego ustalenia w kwestii wysokości dochodu rodziny. Tymczasem z mocy art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną w taki sposób, aby nie tylko sama sentencja była zrozumiała, lecz aby przede wszystkim był możliwy do prześledzenia tok rozumowania organów prowadzący do określonego rozstrzygnięcia. Powyższe dotyczy także zaskarżonej decyzji, która notabene wskazuje błędnie na inny okres zasiłkowy (2009/2010). Tym samym organy naruszyły art. 107 § 3 k.p.a., i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadzi do konieczności uchylenia decyzji obu instancji. Jednakowoż przyjdzie poczynić kilka dodatkowych uwag. Otóż organ I instancji wskazał, iż na ustalony jednostkowy dochód rodziny składa się kwota wynagrodzenia wypłacona P.K. za pierwszy pełny przepracowany miesiąc w A (luty 2010) oraz w C Sp. z o.o. (wrzesień 2010). Organ powołał się przy tym na § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, zgodnie z którym w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Natomiast Kolegium wprawdzie nie powołało w swojej decyzji § 18 wskazanego wyżej rozporządzenia, ani nie dokonało wyliczenia dochodu, to jednak podzieliło stanowisko organu I instancji. Tymczasem należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przepis § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego, co przesadza o jego niezgodności z ustawą (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1842/07 - publ.: Lex nr 510165 oraz z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1200/08, z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 710/09 i z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1321/10 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przepis art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący ustawową delegację do wydania rozporządzenia, upoważniał bowiem Ministra Polityki Społecznej do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny, zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 tej ustawy. W konsekwencji, stosowanie § 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy - nie daje się pogodzić z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prowadziłoby to do trudnych do zaakceptowania skutków, gdyż nawet jednorazowy miesięczny dochód uzyskany po zakończeniu roku poprzedzającego okres zasiłkowy mógłby pozbawić rodzinę świadczenia bądź ograniczyć jego wysokość, czego nie zakładał ustawodawca ustalając zupełnie inne kryteria. Literalne rozumienie § 18 ust. 1 rozporządzenia, prowadziłoby do wniosku, że przepis ten jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP. Zważyć przyjdzie, iż sądy są uprawnione do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie, co wynika z przepisu art. 8 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Rozstrzygnięcie w sprawie uprawnień do świadczeń rodzinnych skarżącej oparte powinno zostać zatem wyłącznie na regulacji ustawowej. Biorąc zatem pod uwagę przedstawione regulacje stwierdzić należy, iż przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny winien być liczony w ten sposób, że do dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy należało doliczyć dochód uzyskany przez męża skarżącej i dopiero od tak zsumowanego dochodu liczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie dochód przypadający na jednego członka rodziny. Ta sama reguła stosowana winna być również przy ustalaniu dochodu utraconego. Taki sposób obliczenia dochodu odpowiada, w ocenie Sądu, regulacjom zamieszczonym w ustawie uwzględniając zwłaszcza dobra chronione konstytucyjnie, jak dobro rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, zasadę równości wobec prawa oraz zasadę sprawiedliwości. Stosowana zaś praktyka uwzględniania uzyskanego dochodu i traktowania go w połączeniu z uprzednio ustaloną wielkością przeciętnego miesięcznego dochodu w roku kalendarzowym, jako wystarczającego do uchylenia lub zmiany decyzji może prowadzić do nierównoprawnego traktowania stron, tym samym naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jednorazowy dochód nawet stosunkowo niewielki uzyskany po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczenia mógłby przesądzić o pozbawieniu świadczenia rodzinnego, mimo iż przeciętna wielkość dochodu innych uprawnionych (nawet wyższa), lecz którzy nie mieli dodatkowych dochodów, uprawniałaby ich do pobierania nadal świadczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2009r., sygn. akt I OSK 351/09, publ.: Lex 573275). Dodatkowo już tylko należy zauważyć, że użyte w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrażenie "świadczenie nienależnie pobrane" należy rozumieć jako świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Wyrażenie to odnosić należy do sytuacji, gdy osoba uzyskała świadczenie w złej wierze, wiedząc, że jej się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która uzyskała świadczenie w przypadku świadomego zaniechania w przekazaniu organowi posiadanych informacji wywierających wpływ na prawo do świadczenia, jak też osoby, która była świadoma okoliczności, w jakich nie powinna pobierać świadczeń. Istnieje wtedy element obiektywny (wystąpienie okoliczności) oraz subiektywny (świadome i celowe działanie). Organ I instancji uznał, że strona zataiła fakty dotyczące podjęcie zatrudnienia przez męża, choć nie wskazał czy sytuację tą odnosi do pkt 1 czy 2 art. 30 ust. 2, cytując te przepisy jednocześnie. Natomiast dla uznania, że strona świadomie wprowadziła organ administracji w błąd wyjaśnienia wymagało czy składając wniosek o przyznanie świadczeń świadomie, a zatem celowo wskazała nieprawdziwe dane bądź zataiła okoliczności, które były istotne dla ustalenia prawa do tych świadczeń, co winno zostać wykazane i wyartykułowane w uzasadnieniu decyzji uznającej dane świadczenie za pobrane nienależnie. Takiego uzasadnienia organy nie zaprezentowały, co więcej organ odwoławczy w ogóle do kwestii nienależnie pobranego świadczenia z art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych się nie ustosunkował, wskazując wyłącznie na zmianę sytuacji dochodowej rodziny, która, poza nienależnie pobranym świadczeniem, również jest objęta przepisem art. 32 ust. 1 tej ustawy, stanowiącym podstawę do uchylenia bądź zamiany ostatecznej decyzji przyznającej prawo do świadczeń rodzinnych. Niemniej jednak nie można uznać, że strona pobrała nienależnie świadczenie, jeżeli uzyskanie dochodu, którego nie wskazała przy składaniu wniosku, w rzeczywistości nie miało wpływu na prawo do świadczeń rodzinnych. To natomiast, poza dokonaniem prawidłowych ustaleń faktycznych, wymagało zastosowania wskazanej przez Sąd wykładni przepisów dotyczących sposobu obliczenia dochodu w przypadku jego uzyskania po roku bazowym. Mając na względzie powyższe, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z przedstawionych w wyroku wywodów, przy czym organ będzie miał na względzie ocenę prawną wyrażoną przez Sąd.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło