IV SA/Gl 66/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...] K.C. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego osobie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu podniosła, że opiekuje się swoją obłożnie chorą matką i ponosi znaczne wydatki związane z jej leczeniem i pielęgnacją. Równocześnie oświadczyła, iż zamieszkuje w podnajmowanym lokalu o powierzchni [...] m2 oraz, że posiada środki pieniężne w kwocie [...] zł zdeponowane na lokacie. Miesięczny dochód brutto gospodarstwa domowego strony zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na którą składa się pobiera przez nią renta rodzinna w wysokości [...] zł (netto [...] zł) oraz świadczenie pielęgnacyjne jej matki w rozmiarze [...] zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję wydaną w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżąca korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jej wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (strona została już o tym poinformowana odrębnym pismem Sądu z dnia [...]). Odnosząc się natomiast do wniosku K.C. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Sytuacja życiowa skarżącej jest wprawdzie niewątpliwie trudna, albowiem opiekuje się ona obłożnie chorą matką, co wiąże się zazwyczaj z koniecznością ponoszenia znacznych wydatków na leczenie, rehabilitację i pielęgnację. Należy jednak zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika bowiem jednoznacznie, że posiada ona oszczędności w formie środków pieniężnych zdeponowanych na lokacie bankowej, w kwocie [...] zł, które umożliwiają pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, bez narażenia na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej i matki. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem skarżąca nie powinna ponieść tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie adwokata lub radcy prawnego, skoro może je pokryć z posiadanych oszczędności. Niezbędne potrzeby życiowe wnioskującej i jej matki zaspakajane są natomiast z dochodu uzyskiwanego przez nie w ramach renty rodzinnej i zasiłku pielęgnacyjnego. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy