IV SA/Gl 67/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Miliczek – Ciszewska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu w kwestii wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu. W piśmie z dnia 5 stycznia 2017 r. D.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W wykonaniu zarządzenia Starszego referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2017 r., skarżący został wezwany do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF – w terminie 7 dni – pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Wyżej wymienione wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 lutego 2017 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 9). Tym samym termin do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF upłynął bezskutecznie z dniem 27 lutego 2017 r. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2017 r. Starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 27 marca 2017 r. W dniu 27 marca 2017 r. skarżący nadał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, uzasadniając go tym, że "jako osoba bezdomna i bezrobotna prowadzi ciągłą walkę o zapewnienie sobie egzystencji choćby na minimalnym poziomie (przede wszystkim uzyskanie środków na niezbędne mu lekarstwa). Z racji tego fakt terminowego złożenia przedmiotowego wniosku umknął jego pamięci". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Poza tym stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie art. 257 P.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Ponadto jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Następnie jeśli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie (art. 49 § 2 P.p.s.a.). Czynności, o których mowa w § 1 i 2, może wykonywać referendarz sądowy (art. 49 § 4 P.p.s.a.). Stosownie do art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Poza tym art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. stanowi, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, uzasadniając swój wniosek tym, że jest osobą bezdomną, bezrobotną i schorowaną oraz przyznał, że nie złożył urzędowego formularza w wyznaczonym terminie albowiem zapomniał o tym obowiązku. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Artykuł 86 § 1 nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II GZ 13/15, LEX nr 1640543). W nauce prawa, jak również w orzecznictwie sądowym do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., II GZ 896/14, LEX nr 1628828). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Albowiem przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu powinny być niezależne od strony i nieprzewidywalne (por. postanowienia NSA: z dnia 29 września 2011 r., II GZ 441/11, LEX nr 966241; z dnia 17 lutego 2015 r., I OZ 104/15, LEX nr 1643284, i z dnia 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15, LEX nr 1643289). W związku z powyższym w ocenie Sądu skoro sam skarżący przyznał, że "fakt terminowego złożenia przedmiotowego wniosku umknął jego pamięci" pomimo, iż osobiście odebrał wezwanie Starszego referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2017 r., w którym został zobowiązany do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF w terminie 7 dni, to należy przyjąć, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka braku winy w niedochowaniu tego terminu. Wobec tego, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku i zgodnie z art. 87 § 2 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a., należało orzec, jak na wstępie.