IV SA/Gl 897/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz w oparciu o bliżej niesprecyzowane przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., nie stwierdził u M.K. choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do cytowanego rozporządzenia. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że wyżej wymieniona w okresie od [...] 1961 r. do [...]1981 r. była zatrudniona w Przędzalni A S.A. w S. (zakład zlikwidowany, brak następcy prawnego), w charakterze przędzarza niedoprzędu, czesacza oraz rozciągacza i wykonując powyższą pracę była narażona na czynnik szkodliwy w postaci pyłu o stężeniu w granicach: pył całkowity - od 0,7 mg/m³ do 4,4 mg/m³ przy udziale frakcji respirabilnej do 83 %, zawierający SiO2 poniżej 2 %. Pomimo to brak było przesłanek do stwierdzenia u strony spornej choroby zawodowej. Została ona bowiem zbadana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., zaś biegli lekarze tej placówki w wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia [...]r., nr [...] nie rozpoznali u niej choroby zawodowej wobec braku trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc wyrażającej się obniżeniem wartości natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej (która u strony stanowi 96 % wartości należnej) oraz wobec faktu ujawnienia się dolegliwości po 18-20 latach od zakończenia narażenia zawodowego. Od powyższej decyzji M.K. wniosła odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i podkreślając, że po 20 latach pracy w szkodliwych warunkach jej stan zdrowia stale się pogarsza, zaś aktualnie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i pobiera rentę, która nie wystarcza na zakup niezbędnych leków i wyżywienia. Decyzją z dnia [...]r., nr [...],[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie wyjaśniające wykazało, iż M.K. pracowała w narażeniu na pyły przemysłowe w latach 1961 - 1981. Została jednak poddana diagnostyce w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...]) i w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r., nr [...]), gdzie przeprowadzono zarówno badanie spirometryczne, które nie wykazało istotnych zaburzeń sprawności wentylacyjnej płuc jak i badanie gazometryczne krwi kapilarnej, które nie ujawniło zaburzeń wymiany gazowej w płucach. W związku z powyższym brak było przesłanek do rozpoznania u strony choroby zawodowej i w konsekwencji organ drugiej instancji, po przeanalizowaniu całości zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania zwłaszcza, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie wystosowane do niej w trybie art. 10 K.p.a. oświadczyła, iż nie posiada nowych dowodów mogących mieć wpływ na prowadzone postępowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (pismo z dnia [...]r. zatytułowane jako "odwołanie") M.K. domagała się stwierdzenia spornej choroby zawodowej podkreślając, że w okresie, kiedy była zatrudniona w Przędzalni A S.A. w S. wykonywała pracę zaliczaną do "pierwszej kategorii zatrudnienia" i już wówczas chorowała na zapalenie oskrzeli oraz zwłóknienie płuc, co w efekcie doprowadziło do pogorszenia jej stanu zdrowia oraz uzyskania renty inwalidzkiej. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powołał się na argumentację analogiczną do zawartej w uzasadnieniu swojej decyzji raz jeszcze podkreślając, iż lekarze orzecznicy kompetentnych placówek służby zdrowia nie rozpoznali u M.K. schorzenia zakwalifikowanego do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., a tym samym okoliczności sprawy nie uzasadniały wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 21 sierpnia 2012 r. reprezentujący skarżącą adwokat – W.G. złożył pismo procesowe, w którym zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji oświadczając, iż podtrzymuje zarzuty podniesione przez nią w skardze. Wskazał bowiem, że akt ten narusza prawo procesowe, a w szczególności art. 77 §1, art. 80 i art. 84 §1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie i niezasięgnięcie dodatkowej opinii lekarskiej pomimo sprzeczności istniejących pomiędzy wydanymi w sprawie orzeczeniami. Pełnomocnik strony zarzucił także naruszenie §6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., poprzez nieuwzględnienie dokumentacji medycznej wskazującej na istnienie u niej spornej choroby zawodowej, jak również naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 2351 Kodeksu pracy, poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na diagnozie sformułowanej we wspomnianych orzeczeniach, a co za tym idzie, nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca nie cierpi na to schorzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, obowiązujące zarówno obecnie jak i w dacie orzekania przez organy obydwu instancji, wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz ustalenie, że zostało ono wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie rzeczonych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszym przypadku przesłanki wynikające z cytowanego wyżej art. 2351 Kodeksu pracy nie wystąpiły łącznie. Jakkolwiek bowiem w sprawie jest poza sporem, że M.K. pracowała w narażeniu na czynnik szkodliwy w postaci pyłów przemysłowych, to jednak przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli pochodzenia zawodowego, o którym mowa w poz. 5 wykazu chorób zawodowych nie zostało u niej zdiagnozowane przez kompetentne placówki służby zdrowia (I i II stopnia). Należy w tym miejscu podkreślić, że stosownie do §8 ust. 1 przywołanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., podstawą wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w §5 omawianego aktu. W związku z powyższym skarżąca była badana w dwóch jednostkach medycznych, to jest w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze orzecznicy obydwu wymienionych placówek diagnostycznych wykluczyli, aby istniało u niej przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. W treści orzeczeń powołano się na przeprowadzone badanie spirometryczne nie wykazujące istotnych zaburzeń sprawności wentylacyjnej oraz badanie gazometryczne, które nie ujawniło zaburzeń wymiany gazowej w płucach. Równocześnie podkreślono, że zarówno przeprowadzone badania jak i zgromadzona w sprawie dokumentacja nie potwierdza, aby u skarżącej występowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc, które wyrażałoby się obniżeniem wartości natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV 1 poniżej 60 % wartości należnej. Trzeba wprawdzie przyznać, że pomiędzy wartościami FEV 1 oznaczonymi u badanej w obu omawianych orzeczeniach istnieje wyraźna rozbieżność. Mianowicie, w opinii placówki pierwszego szczebla powołano się na uzyskany wynik wynoszący 61%, podczas gdy w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazano wartość znacznie wyższą (96%). Istniejąca w tym zakresie różnica, choć niewątpliwie duża, to jednak nie może przesądzać o uwzględnieniu skargi, jako że w obydwu przypadkach zdiagnozowana wielkość była wyższa od minimalnej wartości progowej wynoszącej 60%. Równocześnie należy mieć w polu widzenia, że drugim argumentem wskazanym przez placówki orzecznicze, który decydował o braku rozpoznania u strony spornego schorzenia był fakt, iż ujawnienie się tej dolegliwości nastąpiło dopiero po 18-20 latach od zakończenia pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy, podczas gdy przewidziany w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, w przypadku schorzenia ujętego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, wynosi 1 rok. W tym stanie rzeczy zasadnie, zdaniem Sądu, organy obydwu instancji przyjęły, że okoliczności sprawy nie uzasadniały wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Brak było bowiem przesłanek do rozstrzygania wbrew wnioskom płynącym z orzeczeń lekarskich, które w sposób jednoznaczny zaprzeczyły istnieniu podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli o pochodzeniu zawodowym. Trzeba zaakcentować, że tylko rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarza specjalistę zatrudnionego w placówce służby zdrowia określonej w §5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. stanowi miarodajną podstawę upoważniającą organy sanitarne do stwierdzenia choroby zawodowej. Tymczasem nie budzi wątpliwości, że kryteria te spełniają zarówno Poradnia Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., czyli placówki, których orzeczenia poprzedziły rozstrzygnięcia zapadłe w obydwu instancjach. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie, bez którego organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do stwierdzenia odmiennego schorzenia. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 §3 K.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń. Zaprezentowany wyżej pogląd jest zgodny z utrwalonym stanowiskiem judykatury (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ.: LEX nr 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06, publ.: LEX nr 221953 oraz wyroki tutejszego Sądu: z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, publ.: LEX nr 508491 oraz z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 752/09, publ.: LEX Nr 599626). W tym kontekście skarga nie mogła odnieść skutku, gdyż M.K. nie przedstawiła przeciwdowodu pozwalającego na zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w orzeczeniach placówek medycznych obu szczebli. Jakkolwiek skarżąca zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze podnosiła, iż odczuwa dolegliwości w zakresie układu oddechowego od dawna i uskarżała się na nie jeszcze w okresie pracy w Przędzalni A S.A., to jednak nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, która mogłaby przynajmniej uprawdopodobnić fakt wystąpienia u niej objawów spornej choroby w okresie do dnia [...] 1982 r. (to jest do roku po ustaniu narażenia zawodowego). Wprost przeciwnie - odpowiadając na wystosowane do niej w trybie art. 10 K.p.a. wezwanie do przedstawienia stosownych dowodów, które nie były dotychczas znane organowi, sama przyznała, że takowych nie posiada (vide: notatka służbowa z dnia [...] r. - karta nr 34 akt sprawy). W takiej sytuacji orzekające w sprawie organy nie miały żadnych podstaw aby przyjąć, że pierwsze udokumentowane symptomy spornego schorzenia występowały u strony już w okresie, o którym mowa w treści cytowanego aktu wykonawczego. Nie wskazuje na to również dokumentacja medyczna przedstawiona przez pełnomocnika strony na rozprawie. Reprezentujący skarżącą adwokat przedłożył bowiem kartę informacyjną zawierającą diagnozę, która jednak po pierwsze - oparta jest na wynikach badań przeprowadzonych dopiero w roku 2010, a po drugie wcale nie potwierdza istnienia u skarżącej spornej choroby. Jakkolwiek bowiem wskazano tu na istnienie przewlekłego obturacyjnego zapalenia to jednak określono wyraźnie, że chodzi o zapalenie płuc a nie oskrzeli. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało zgodnie z obowiązującym prawem i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.