IV SA/Gl 921/14

WyrokWSA w Gliwicach2015-06-08

Skład orzekający: Andrzej Matan, Beata Kalaga - Gajewska, Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia w dniu rejestracji w urzędzie pracy może uzyskać status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych?
Ratio decidendi
Status osoby bezrobotnej przysługuje wyłącznie osobie niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej, w tym pracy na podstawie umowy zlecenia. Fakt zawarcia i trwania umowy zlecenia w dniu rejestracji w urzędzie pracy wyklucza uzyskanie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, niezależnie od charakteru umowy czy wysokości uzyskiwanego przychodu.
Stan faktyczny
J. Ż. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku w 2009 r., jednak organ uzyskał informację, że w tym czasie podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia. Organ wznowił postępowanie i uchylił wcześniejsze decyzje przyznające status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku, odmawiając ponownego uznania tego statusu. Skarżący twierdził, że wykonywał obowiązki inkasenta podatków na podstawie uchwały rady miejskiej, a umowa zlecenia miała charakter porządkujący, nie zaś konstytutywny. Sąd oddalił skargę, potwierdzając, że umowa zlecenia wykluczała status osoby bezrobotnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. W dniu 28.12.2009 r. J. Ż. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z., następnie decyzją z dnia [...] r. przyznano mu od dnia 05.01.2010 r. status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, które utracił z dniem 09.07.2010 r., bowiem z tym dniem zaczął pobierać świadczenie przedemerytalne. W dniu 20.11.2013 r. organ uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Z., iż J.Ż. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15.07.2009 r. do 31.07.2011 r. z tytułu wykonywania umowy zlecenia, nadto w tym samym okresie od dnia 28.12.2009 r. do dnia 08.07.2010 r., był zgłoszony do ubezpieczenia jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku (pismo ZUS z dnia 18.11.2013 r.). [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a."), wznowił postępowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, wydanymi wcześniej na rzecz J.Ż. o numerach: [...] z dnia [...] r. orzekającą o uznaniu z dniem 28.12.2009 r. z osobę bezrobotną; [...] z dnia [...] r. orzekającą o przyznaniu z dniem 05.01.2010 r. prawa do zasiłku i [...] z dnia [...] r. orzekającą o utracie z dniem 09.07.2010 r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu przyznania świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], działający z upoważnienia Starosty [...] Kierownik Działu Ewidencji Świadczeń i Informacji Powiatowego Urzędu Pracy w Z., na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i b) w związku z art. 33 ust. 4 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa") w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., orzekł o uchyleniu wymienionych powyżej decyzji z dnia [...] i [...] r. oraz z dnia [...] r., a także: odmówił uznania z dniem [...] r. J.Ż. za osobę bezrobotną, umorzył postępowanie w sprawie przyznania mu prawa do zasiłku z dniem 05.01.2010 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie utraty przez niego statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych z dniem 09.07.2010 r. z powodu przyznania świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ uznał, że na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. tj. dnia 28.12.2009 r. J.Ż. był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego i społecznego z tytułu wykonywania umowy zlecenia w okresie od 15.07.2009 r. do 31.07.2011 r., dlatego od dnia 28.12.2009 r. nie spełniał przesłanki uznania za osobę bezrobotną, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, albowiem taką może być osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej. Od powyższej decyzji J.Ż. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Wyjaśnił, iż po doręczeniu mu przez organ I instancji postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego przedłożył zaświadczenie wydane przez Burmistrza Gminy Ł. określające powód opłacania na mocy uchwały Rady Miejskiej w Ł. składek na ubezpieczenie społeczne, w związku z pełnieniem przez niego funkcji sołtysa wsi K., a tym samym inkasenta podatku rolnego, leśnego i podatku od nieruchomości dla tegoż sołectwa. Zdaniem odwołującego, pełnienie funkcji inkasenta tych podatków wynika bezpośrednio z uchwały rady miejskiej, której podstawą są zapisy ustaw o podatku rolnym, podatku leśnym i innych podatkach oraz ordynacji podatkowej i dlatego nie był on podmiotem umowy cywilnoprawnej, pomimo że faktycznie taka umowa została przez niego podpisana, ale miała ona charakter porządkujący i precyzujący zapisy wspomnianej uchwały. Dodatkowo, uzyskane z tego tytułu przez niego przychody nie mieszczą się w katalogu przychodów pozbawiających go w okresie od 15.07.2009 r. do 31.07.2011 r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odpowiadając na argumenty podniesione w odwołaniu wyjaśnił, że dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczny jest nie tylko brak zatrudnienia, ale także nie wykonywanie innej pracy zarobkowej, czy też nie uzyskiwanie przychodu z innych źródeł niż praca zarobkowa. Organ zaznaczył, że J.Ż. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. 28.12.2009 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 05.01.2010 r., które utracił z dniem 09.07.2010 r. w związku z przyznaniem świadczenia przedemerytalnego. W dniu 20.11.2013 r. organ pierwszej instancji, w wyniku weryfikacji kont osób ubezpieczonych pozyskał informację, że J.Ż. będąc zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 28.12.2009 r. do 8.07.2010 r. jako osoba bezrobotna był również ubezpieczony od 15.07.2009 r. do 31.07.2011 r. z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Z tego powodu organ wydał w dniu [...] r. postanowienie Nr [...] wznawiając, w trybie art.145 § 1 pkt 5 K.p.a., postępowanie w sprawie zakończonej decyzjami ostatecznymi Starosty [...] z dnia [...] i [...] r. oraz z dnia [...] r. J.Ż. zgłosił się do Urzędu Pracy w dniu 3.01.2014 r. i uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań z art. 233 § 1 Kodeksu karnego poinformował, iż: "w okresie od dnia 15.07.2009r. do dnia 31.07.2011 r. pełniłem funkcję sołtysa w K. do nadal. Dochód osiągałem tylko z podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości. Była to kwota bardzo mała co potwierdzam zaświadczeniem z dnia 30.12.2013 r. z Urzędu Miasta w Ł. Nie byłem świadomy, iż ta funkcja jest objęta, jak twierdzi ZUS umową zlecenia w przeciwnym razie na pewno poinformowałbym Urząd Pracy, zarejestrowałbym się dopiero po jej zakończeniu, ale pewnie zrezygnowałbym całkiem z tej funkcji" (cytat). W dniu 31.01.2014 r. organ pierwszej instancji skierował do Urzędu Miejskiego w Ł. pismo, w którym zwrócił się o potwierdzenie uzyskanej z ZUS informacji, dotyczącej zatrudnienia J.Ż. na umowę zlecenia w okresie od 15.07.2009 r. do 31.07.2011r. W odpowiedzi z dnia 10.02.2014 r. Urząd Miejski w Ł. potwierdził, iż J.Ż. w okresie od 15.07.2009 r. do 31.07.2011 r. pełnił obowiązki sołtysa i inkasenta podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości. Obowiązek ten wynikał z uchwał Rady Miejskiej w Ł. i na okoliczność wykonywania tch czynności przez inkasenta sporządzono umowę zlecenia. Czynności inkasa winny być dokonywane na podstawie uchwały i nie ma podstaw prawnych do zawierania w tym celu umów zleceń, a od miesiąca sierpnia 2011 r. zaniechano zawierania umów zleceń na inkaso. Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy pismem Nr [...] z dnia [...] r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Ł. z zapytaniem, czy w związku z zajętym przez ten Urząd stanowiskiem podjęto działania mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego umów zleceń zawartych z J. Ż., obejmujących w szczególności okres od 15.07.2009 r. do 31.07.2011r., w wyniku których powstał obowiązek ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W odpowiedzi Burmistrz Miasta Ł. poinformował, iż zawarte z J.Ż. umowy zlecenia nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, co więcej "nazwanie zawartej umowy umową zlecenia" nie oznacza w omawianym przypadku, że dokonujemy czynności o charakterze konstytutywnym tworząc tym samym nowy stan prawny, a jedynie w sposób deklaratoryjny potwierdzamy zapisy uchwały nie tworząc tym samym nowego stanu prawnego". Zdaniem Burmistrza Miasta Ł. źródłem przychodu było inkaso realizowane na podstawie uchwały rady miejskiej, a nie na podstawie wtórnej umowy zlecenia. Podjęcie czynności mających na celu formalne wyeliminowanie z obrotu prawnego tych umów, obligowałoby organ do takich samych działań w odniesieniu do pozostałych umów z innymi inkasentami i całego okresu ich obowiązywania. Skutki takich działań wiązałyby się często z przeliczeniem przyznanych świadczeń ZUS oraz zwrotem odprowadzonych składek. Działanie takie nie jest ani w interesie gminy, ani też w interesie inkasentów tym bardziej, że kwoty inkasa są wręcz symboliczne. Odnosząc się do zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wywiódł, że J.Ż. w dniu rejestracji 28.12.2009 r. złożył oświadczenie, m.in. o niewykonywaniu innej pracy zarobkowej, potwierdzając jednocześnie swoją zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ujawnione później okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, które mogły mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie, nie były znane organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...] r. orzekającej o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem 28.12.2009 r., jak i decyzji z dnia [...] r. orzekającej o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 05.01.2010 r. oraz decyzji z dnia [...] r. orzekającej o utracie z dniem 09.07.2010 r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu przyznania świadczenia przedemerytalnego. W sprawie wystąpiły nowe istotne okoliczności faktyczne, bowiem w dniu 15.07.2009 r. zawarto umowę zlecenie, która obowiązywała w dacie rejestracji odwołującego w Urzędzie Pracy. Prawidłowo przeprowadzone zostało postępowanie wznowieniowe w przedmiocie uznania odwołującego za osobę bezrobotną uprawnioną do zasiłku dla bezrobotnych, co skutkowało wydaniem w dniu [...] r., w trybie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., decyzji o uchyleniu wcześniejszych decyzji w tym zakresie i orzeczeniu o odmowie uznania z dniem 28.12.2009 r. za osobę bezrobotną i umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku z dniem 05.01.2010 r. i umorzeniu postępowania w sprawie utraty statusu i zasiłku z dniem 09.07.2010 r. z powodu przyznania świadczenia przedemerytalnego. Z brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Zgodnie zaś z art. 2 ust.1 pkt 11 ustawy inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Z treści przywołanych przepisów wynika, że pojęcie zatrudnienia obejmuje w swoim zakresie inne prace zarobkowe objęte treścią art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, czyli umowę zlecenie. Dodatkowo, art. 734 Kodeksu cywilnego określa, że przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Skoro, więc umowa zlecenie jest umową rezultatu, a odwołujący nie dokonał jej rozwiązania do dnia 28.12.2009 r., to tym samym nie spełnia warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, w konsekwencji również uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych. Sama treść art. 71 ust. 1 ustawy wskazuje, że prawo do zasiłku przysługuje jedynie bezrobotnemu. Odwołujący zawarł umowę zlecenia w dniu 1.05.2007 r., obowiązującą do dnia 30.04.2011 r., która objęła datę jego rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 28.12.2009 r. i za realizację której otrzymywał stosowną zapłatę. O fakcie wykonywania innej pracy zarobkowej w ramach umów zleceń od 15.07.2009 r. do 31.07.2011 r. J.Ż. nie powiadomił organu zatrudnienia. Nie uczynił tego mimo, że z akt sprawy wynika, iż zapoznał się z treścią obowiązujących przepisów. W dniu rejestracji oświadczył składając własnoręczny podpis, iż został zapoznany z uprawnieniami i obowiązkami osoby bezrobotnej oraz z tym, że ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia Powiatowego Urzędu Pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej (tzn. pracy wykonywanej na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo świadczenia usług z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych) lub pozarolniczej działalności gospodarczej w terminie 7 dni od daty podjęcia pracy lub rozpoczęcia działalności oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. Zapoznał się także z "Informacją dla osób rejestrujących się w PUP" zobowiązując się do przestrzegania zapisów w niej zawartych, potwierdzając jej odbiór w dniu 28.12.2009 r. Z pkt II tej informacji wynika, iż status bezrobotnego może nabyć osoba, która nie wykonuje innej pracy zarobkowej, w tym m.in. nie wykonuje pracy na podstawie umowy zlecenia, natomiast w pkt III wskazano, iż zarejestrowana osoba traci status osoby bezrobotnej, gdy nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy (pkt II Informacji dla osób rejestrujących się w PUP w dniu 28.12.2009 r.). Podnoszona w odwołaniu okoliczność, iż pełnienie funkcji inkasenta wynika z podjętej uchwały Rady Miejskiej w Ł. a umowa zlecenia na wykonywanie tych czynności ma charakter porządkujący i precyzujący zapisy uchwały, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, skoro w obrocie prawnym funkcjonuje umowa zlecenia zawarta w dniu 01.05.2007 r. obowiązująca do 30.04.2011 r. i obejmująca dzień rejestracji odwołującego w dniu 28.12.2009 r., za którą otrzymał stosowne wynagrodzenie i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 15.07.2009 r. do 31.07.2011 r. Zdaniem organu odwoławczego, powoływane w treści odwołania wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I FSK 1192/06 z dnia 06.09.2007 r. i II FSK 1526/06 z dnia 11.01.2008 r. zostały podjęte w innym stanie faktycznym i prawnym, a stanowisko wyrażone w uzasadnieniu tych rozstrzygnięć nie wiąże tego organu w rozpatrywanej sprawie. Omawiana ustawa szczegółowo określa warunki przyznawania poszczególnych świadczeń oraz okresy ich wypłaty i z uwagi na jej bezwzględnie obowiązujący charakter nie daje organowi administracji publicznej możliwości uznaniowego orzekania w tym zakresie. J.Ż., we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, zwłaszcza art. 7, K.p.a. i art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy. Powołał się na istniejący stan faktyczny sprawy i wysokość osiągniętych przychodów z tytułu dokonywanego przez niego inkasa podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości począwszy od miesiąca października 2009 r. do miesiąca czerwca 2011 r. Zauważył, iż od 1 sierpnia 2011 r. zaniechano zawierania umów zlecenia na inkaso powyższych podatków, które miały wyłącznie wtórny charakter wobec uchwał Rady Miejskiej w Ł. W związku z tym brak jest przesłanek do uznania braku jego gotowości i zdolności do podjęcia przez niego zatrudnienia, w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11 ustawy. W odpowiedzi na skargę z dnia 15 września 2015 r. organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 25 maja 2015 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego wnioskował o uchylenie ewentualnie stwierdzenie nieważności obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Powołując się na wyroki Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] i w L. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] zaznaczył, że umowy zlecenia zawarte przez skarżącego należało uznać za nieistniejące, gdyż wykonywał on obowiązki inkasenta na podstawie stosunku publicznoprawnego, wynikającego z uchwał Rady Miejskiej w Ł. a nie umów zlecenia, od których odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne. Nadto, wykonywanie obowiązków inkasenta nie mieści się w żadnej z kategorii spraw określonych przepisem art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy. Nie zmienia takiej oceny okoliczność złożenia przez skarżącego oświadczenia woli w kwestii pobierania podatków, albowiem realizował jedynie obowiązek nałożony na niego jako sołtysa, mający umocowanie w stosownej uchwale jako normie prawa miejscowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy też jej negatywnymi skutkami dla strony, ale związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Jednocześnie, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r., która została wydana po wznowieniu postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 11, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i b) w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm., zwana dalej tak jak dotychczas "ustawa"). Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w szczególnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przedmiotem takiego postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już wcześniej rozstrzygniętej ostateczną decyzją, wydaną w postępowaniu zwykłym. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznaczona jest zakresem sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną, a celem wznowieniowego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w trybie zwykłym (por. uchwała NSA z dnia 2 grudnia 2002 r. o sygn. akt OPS 11/02, dostępna w internetowej bazie orzeczeń NSA). Z treści art. 149 § 1 K.p.a. wynika jednoznacznie, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). W rozpatrywanej sprawie przywołany tryb został zachowany. Organ za podstawę wznowienia postępowania przyjął okoliczność, że skarżący zawarł w dniu 1 maja 2007 r. umowę zlecenia obowiązującą do dnia 30 kwietnia 2011 r., która objęła datę jego rejestracji w dniu 28 grudnia 2009 r. i nie powiadomił o tym organu zatrudnienia. Biorąc pod uwagę tą okoliczność organ stwierdził, że od tego dnia nie spełniał warunków, wynikających z ustawy do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Powyższa informacja o podleganiu przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu i obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w przedmiotowym okresie, prawidłowo została uznana za "nową okoliczność faktyczną" w sprawie, istniejącą w dniu wydania wymienionych wcześniej decyzji i nieznaną organowi, w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i b) ustawy, mającą wpływ na jego status, tj. zakres praw i obowiązków, w konsekwencji również treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy ilekroć w niej jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa między innymi w art. 1 ust. 3 pkt 1, tj. obywateli polskich poszukujących i podejmujących zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która ponadto, spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie (wskazane w punktach od lit. a-l art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Jednym z takich warunków, określonym w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h) ustawy jest nieuzyskiwanie miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich, wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część, zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego specyficznego status osoby bezrobotnej. Nie jest możliwe odstąpienie od tych wymogów nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego, nie zależą od uznania organów orzekający, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne, dlatego żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć zatem istotnego znaczenia przy jej rozstrzyganiu. Art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy precyzuje, że zakaz świadczenia innej pracy zarobkowej - oznacza zakaz wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostającą w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej w rozumieniu przywołanego art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu. Podkreślić należy, że status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także nie wykonywanie innej pracy zarobkowej, czy też nie uzyskiwanie miesięcznie przychodu z innych źródeł niż praca zarobkowa. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z zasiłku dla bezrobotnych wypłacanych ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12.12.2012 r. o sygn. akt III SA/Gd 702/12 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 30.10.2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 861/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001 z późn. zm.) i w konsekwencji prawidłowo stwierdził, że organy zgodnie z prawem zastosowały art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 sierpnia 2008 r., ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub i, j, l lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, bądź, jeśli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem szkół dla dorosłych lub szkół wyższych w systemie wieczorowym albo zaocznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nadto, spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie. Spełnienie tej przesłanki, łącznie z innymi, wymienionymi w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest niezbędne zarówno dla uzyskania, jak i zachowania statusu bezrobotnego. Posiadanie tego statusu wyklucza zatem niespełnienie któregokolwiek z warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym podjęcie innej pracy zarobkowej, to jest m.in. wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, czy umowy o dzieło (art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, w brzmieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 zmienionego przez art. 1 pkt 2 lit. a) tiret piąte ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. - Dz.U.2009.6.33 - zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 lutego 2009 r.). W świetle przytoczonych rozważań skarżącemu nie wolno było kontynuować ani też zawrzeć umowy zlecenia, ani umowy agencyjnej, ani podjąć innej pracy zarobkowej, bowiem wykluczało to możliwość uznania jego za osobę bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z pkt 11 ustawy. Niekonieczna była zatem analiza charakteru umowy zlecenia, ale sam fakt jej zawarcia, którego skarżący nie kwestionował przedkładając w toku postępowania administracyjnego wraz z odwołaniem kserokopie umów zlecenia zawartych w dniach: 1 lipca 2005 r.; 1 stycznia 2006 r.; 1 stycznia i maja 2007 r.; 1 maja 2011 r. Analiza treści tych umów jednoznacznie wskazuje, że skarżący od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2011 r. był [...] Gminy Ł. i rozliczał się z pracownikami Wydziału Finansowego Urzędu Miasta w Ł. oraz z tego tytułu pobierał prowizję w wysokości określonej w § 6 tychże umów. Z pism wyjaśniających Burmistrza Gminy Ł. dodatkowo wynika, że powyższe umowy nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a sam fakt świadczenia usług na ich podstawie jest przesłanką utraty statusu osoby bezrobotnej (pismo z dnia 15 maja 2014 r.). Skład orzekający w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2008 r. o sygn. akt I OSK 1123/07 (publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA), w którym Sąd wskazał, że nieuprawnione są twierdzenia skarżącego jakoby z literalnego brzmienia przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h) ustawy wynikało zezwolenie dla osoby bezrobotnej do uzyskiwania przychodów z tytułu wykonywania umowy zlecenia, umowy agencyjnej, czy umowy o dzieło przy jednoczesnym zachowaniu warunku aby nie przekraczały one miesięcznie wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. Takie rozumienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest błędne. W rozumieniu ustawy przesłanki nieuzyskiwania miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę nie można rozpatrywać w oderwaniu od podstawowych warunków uzyskania statusu osoby bezrobotnej, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy. W związku z tym, przy analizie przedmiotowej sprawy nie miała znaczenia kwestia wysokości przychodu skarżącego. O uznaniu za osobę bezrobotną nie decyduje bowiem charakter wykonywanej pracy zarobkowej ani to, czy przynosi ona wymierny dochód, lecz sam fakt podjęcia w tym przypadku innej pracy zarobkowej, w rozumieniu definicji określonej w ustawie. Fakt zawarcia przed rejestracją w urzędzie pracy umowy zlecenia lub agencyjnej bez względu na wysokość wynagrodzenia, skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 czerwca 2012 r. o sygn. II SA/Op 206/12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). W sprawach o przyznanie lub odmowę przyznania status osoby bezrobotnej postępowanie wyjaśniające sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie zachodzą okoliczności faktyczne wyliczone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. W związku z powyższym w niniejszej sprawie istotne dla organu było jedynie to, że skarżący zawarł umowę zlecenia a zatem wykonywał inną pracę zarobkową i umowa ta nie została rozwiązana w chwili rejestracji w organie zatrudnienia. Natomiast żadne inne okoliczności, w tym również te podnoszone przez skarżącego nie mogły mieć w tej sprawie znaczenia. Nie było również podstawy do żądania badania przez organ charakteru łączącego skarżącego stosunku w ramach umowy zlecenia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 września 2013 r. o sygn. Akt II SA/Ol 566/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). W konsekwencji uzyskanie informacje w pełni uprawniły organ do wznowienia postępowania, a w konsekwencji częściowego uchylenia wydanych w sprawie decyzji i odmowy uznania skarżącego za osobę bezrobotną, jak również umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku z dniem 5 stycznia 2010 r. oraz utraty statusu i zasiłku z dniem 7 lipca 2010 r. wobec ustaleń opartych na pozyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. informacji zawartej w piśmie z dnia 18 listopada 2013 r. (akta administracyjne). Podstawę wydania decyzji o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 ustawy, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Tym samym prawidłowo organ, na tej podstawie pozbawił skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący w dniu rejestracji tj. 28 grudnia 2009 r. był pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań i o obowiązkach wiążących się z rejestracji jako osoba bezrobotna, jednak oświadczył, że "nie wykonuję innej pracy zarobkowej" i potwierdził to własnoręcznym podpisem złożonym w tym dniu (por. akta administracyjne). Organu obu instancji orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że skarżący nie spełnia przesłanek osoby bezrobotnej, wyrażonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 omawianej ustawy. Dla uzyskania takiego statusu wymagane jest równoczesne spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ustawodawca przyjmując w omawianej ustawie konwencję terminologiczną, musiał uwzględniać cele polityki rynku pracy i tworząc definicję osoby bezrobotnej, wielokrotnie kładł nacisk na stronę formalną, np. przykładając wagę wyłącznie do wykonywania innej pracy zarobkowej, w tym również świadczenia usług na podstawie umów cywilnoprawnych. Nie każda zatem osoba pozostająca bez pracy i nieposiadająca innych środków utrzymania mieści się w pojęciu bezrobotnego. W rozpatrywanej sprawie pozostaje poza sporem okoliczność, że skarżący w związku z pełnieniem funkcji sołtysa już w dacie rejestracji wykonywał obowiązki inkasenta i otrzymywał z tego tytułu prowizję, a więc była to "inna praca zarobkowa" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Argumentacja skarżącego nie może być uznana za zasadną wobec odpłatnego związanego z przyznaną mu prowizją świadczenia [...] podatków z sołectwa. W tym zakresie wbrew zarzutom skargi organy obu instancji uczyniły zadość obowiązkowi dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Mając powyższe na uwadze za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzje obu organów orzekających w sprawie w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego oraz wskazały przepisy, które miały w nich zastosowanie, prawidłowo interpretując ich treść, co jest wystarczające dla oceny ich legalności, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło