IV SO/Gl 4/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K.C. o przyznanie prawa pomocy (odnoszącego się do sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie dodatku mieszkaniowego) postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz z wniesioną bezpośrednio do tutejszego Sądu skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...], K.C. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu podniosła, że opiekuje się swoją obłożnie chorą matką i ponosi znaczne wydatki związane z jej leczeniem i pielęgnacją. Równocześnie oświadczyła, iż zamieszkuje w wynajmowanym lokalu oraz, że posiada środki pieniężne w kwocie [...] zł. Miesięczny dochód brutto gospodarstwa domowego strony zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na którą składa się pobiera przez nią renta rodzinna w wysokości [...] zł oraz świadczenie pielęgnacyjne jej matki w rozmiarze [...] zł. Wraz z wnioskiem K.C. przedłożyła kopię decyzji o waloryzacji pobieranej renty rodzinnej oraz zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w R., z dnia [...], potwierdzające, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie, do której niniejszy wniosek się odnosi, jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, czyli świadczenia stanowiącego formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W sprawie, której dotyczy rozpoznany wniosek K.C. skorzysta zatem ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jej wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Sytuacja życiowa skarżącej jest wprawdzie niewątpliwie trudna, albowiem opiekuje się ona obłożnie chorą matką, co wiąże się zazwyczaj z koniecznością ponoszenia znacznych wydatków na leczenie, rehabilitację i pielęgnację. Należy jednak zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszym przypadku miejsca. Strona oświadczyła bowiem jednoznacznie, że posiada zaoszczędzone środki pieniężne, w kwocie [...] zł (z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym w zakresie innej toczącej się przed tutejszym Sądem sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 66/11 wynika przy tym, że są to pieniądze zdeponowane na lokacie bankowej). Środki w takiej wysokości umożliwiają zaś pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, bez narażenia na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej i matki. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem skarżąca nie powinna ponieść tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie adwokata lub radcy prawnego, skoro może je pokryć z posiadanych oszczędności. Niezbędne potrzeby życiowe wnioskującej i jej matki zaspakajane są natomiast z dochodu uzyskiwanego przez nie w ramach renty rodzinnej i zasiłku pielęgnacyjnego. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy