IV SO/Gl 8/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. o przyznanie prawa pomocy (dotyczącego sprawy zainicjowanej jej skargą z dnia 26 kwietnia 2010 r. na bezczynność Burmistrza Miasta S. w przedmiocie wpisu na listę osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów mieszkaniowych gminy), w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić A. O. z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych), zaś w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 30 kwietnia 2010 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A. O. zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że gospodaruje samotnie, osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie netto [...] ([...] brutto), a równocześnie suma miesięcznych kosztów jej utrzymania wynosi [...] zł (w tym: [...] za okazjonalny wynajem pokoju, [...] z tytułu opłat za energię elektryczną i gaz, [...] na zakup leków, [...] na wyżywienie oraz po [...] na zakup odzieży i środków czystości). Nadto oświadczyła, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia danych wykazanych we wniosku (zarządzenie z dnia 5 maja 2010 r.) A. O. nadesłała zaświadczenie o wysokości pobieranego wynagrodzenia z trzech ostatnich miesięcy, kopię swego zeznania podatkowego za rok 2009 (wykazującego dochód w wysokości [...]) oraz wyciąg z należącego do niej rachunku bankowego za okres od [...] do [...]. Prócz tego uwzględniono oświadczenia wyżej wymienionej złożone w zakresie odrębnego postępowania, w którym również ubiegała się o prawo pomocy (sygn. akt IV SO/Gl 14/09), a w szczególności pismo procesowe z dnia 11 lipca 2009 r., w którym podała, iż zamieszkuje w pokoju okazjonalnie wynajmowanym od znajomych, jednak nie jest w stanie udokumentować wydatków ponoszonych w tym zakresie z tytułu czynszu i opłat za tzw. media albowiem co do partycypacji w omawianych kosztach jest z właścicielami mieszkania "umówiona ustnie". W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Odnosząc się do żądania zgłoszonego przez A. O. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej wnioskodawczyni doprowadziła do konkluzji, że zachowała ona wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy, aczkolwiek tylko w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń wyżej wymienionej oraz z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika bowiem, że nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku, zaś uzyskiwany przez nią miesięczny dochód netto wynoszący [...] (vide: nadesłane zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia) nie umożliwia dokonania oszczędności wystarczających na pokrycie pełnych kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł, bez szkody dla jej koniecznego utrzymania. Zważywszy sytuację materialną, w jakiej znajduje się wnioskująca nie sposób jednak uznać, aby okoliczności sprawy przemawiały za całkowitym uwzględnieniem zgłoszonego żądania. Należy w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko orzecznictwa sądowego - patrz.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8; z 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 586/08 niepubl. oraz z 25 maja 2009 r., sygn. akt II OZ 460/09, niepubl.). W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że prawo pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych może zostać przyznane wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca, pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków nawet na pokrycie części omawianych należności. Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, sytuacja taka nie ma w niniejszym przypadku miejsca. Wnioskująca osiąga bowiem stały dochód w kwocie netto [...], zaś z oświadczeń zawartych we wniosku (vide: rubryka nr 5 formularza "PPF") wynika jednoznacznie, że suma ponoszonych miesięcznie koniecznych kosztów jej utrzymania (opłata za wynajem, należności za tzw. media oraz koszty wyżywienia, odzieży i środków czystości) zamyka się kwotą [...]. W konsekwencji po ich wydatkowaniu do dyspozycji wyżej wymienionej pozostaje kwota 70 zł, która może zostać przeznaczona na opłacenie przynajmniej części kosztów postępowania, którego niniejszy wniosek dotyczy. Nie budzi zatem wątpliwości, że strona jest w stanie wygenerować środki na opłacenie przynajmniej połowy wymaganego wpisu od skargi, jaką jest kwota 50 zł a także na pokrycie takiej kwoty tytułem ewentualnych pozostałych opłat sądowych, które mogą pojawić się w rzeczonej sprawie w przyszłości. Uiszczenie kosztów sądowych w przywołanej wysokości nie powinno spowodować uszczerbku dla jej koniecznego utrzymania. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem uwzględniwszy wysokość dochodu wnioskodawczyni oraz relację pomiędzy tym dochodem i deklarowanym przez nią rozmiarem koniecznych wydatków, nie sposób uznać aby mogła ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku pokrycia opłaty w rozmiarze 50 zł. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.