I SA/Go 144/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2015 r. z tytułu obrotu suszem tytoniowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W.B. złożył skargę na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia. Następnie 5 kwietnia 2018 r., na urzędowym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że ma zawieszoną działalność gospodarczą. Zawieszenie wynikało ze stanu zdrowia powstałego w wyniku choroby. Poniesienie kosztu wpisu sądowego nie jest możliwe gdyż nie posiada stałych dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani żadnych przedmiotów wartościowych. Nie ma żadnych dochodów, a wśród stałych zobowiązań wskazał zaległości podatkowe na kwotę 3.7000.000 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano jego pełnomocnika do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego poinformował, że na miesięczne wydatki skarżącego składają się: koszty zakupu żywności 500 zł, opłaty za media 250 zł, paliwo 250 zł. Wskazał ponadto, że na utrzymaniu skarżącego jest małoletni syn A.B.. Skarżący mieszka z matką prowadząc z nią wspólne gospodarstwo domowe. Lokal mieszkalny stanowi własność rodzica. Skarżący jest żonaty jednak wraz z żoną ustanowili rozdzielność majątkową. Żona prowadzi działalność gospodarczą. Pełnomocnik nadesłał również wyciągi z rachunków bankowych małżeństwa B., zestawienie dochodów i kosztów ich działalności gospodarczych oraz deklaracje VAT-7 składane przez żonę skarżącego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów. Z przepisów regulujących instytucję udzielania prawa pomocy wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji. Obowiązkiem strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie, w sposób nie budzący wątpliwości, swojej sytuacji majątkowej. Przedstawienie tej sytuacji w sposób niepełny lub nierzetelny, skutkuje brakiem możliwości porównania jej zdolności finansowych z wysokością obligatoryjnych kosztów postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedstawiony przez skarżącego obraz jego sytuacji rodzinnej, majątku i dochodu jest niepełny i sprzeczny. W urzędowym formularzu PPF, który zawiera informację, że wnioskodawca jest świadom odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, skarżący nie wskazał żadnej osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (rubryka 6) oraz nie wykazał żadnego majątku takich osób (rubryka 8). Z kolei pełnomocnik skarżącego w piśmie z [...] kwietnia 2018 r. poinformował, że skarżący zamieszkuje razem z matką, prowadząc z nią wspólne gospodarstwo domowe, a lokal mieszkalny stanowi jej własność. Ponadto, pełnomocnik skarżącego wskazał, że wydatki skarżącego związane z utrzymaniem wynoszą 1.000 zł. Na utrzymaniu skarżącego jest jego syn. Pomimo wezwania, pełnomocnik wnioskodawcy nie udzielił informacji co do źródeł finansowania tych wydatków. Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwo domowego z żoną, mają oni ustanowioną rozdzielność majątkową. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika jednak, że G.B. udziela pomocy skarżącemu np. uiszczając za niego wpis sądowy w sprawie I SA/Go 99/18 czy też dokonując przelewów na jego konto. Jak wskazuje się w orzecznictwie sytuacja finansowa osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim nie może być oceniana w oderwaniu od możliwości płatniczych małżonka. Jeżeli w małżeństwie skarżącego nie orzeczono separacji bądź rozwodu, uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 519/14, z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14, z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 42/12, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 486/14 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11 – www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Pełnomocnik skarżącego wezwany do nadesłania dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów żony skarżącego, poinformował jedynie, że prowadzi ona działalność gospodarczą oraz nadesłał zestawienie dotyczące jej przychodów i kosztów. Jednak jak wynika z nadesłanych wyciągów bankowych, żona skarżącego uzyskuje również dochód z tytułu świadczeń ZUS oraz wynajmu nieruchomości. Weryfikacja rzeczywistej wysokości dochodów i wydatków żony skarżącego na podstawie analizy wyciągów z jej rachunków bankowych nie jest jednak możliwa. Pełnomocnik skarżącego, pomimo wezwania, nie nadesłał bowiem wyciągu z konta nr [...], na które w okresie od [...] lutego 2018 r. do [...] lutego 2018 r. G.B. przelała łącznie kwotę 3.800 zł. Powyższe świadczy o wybiórczym i sprzecznym przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej. Pomimo korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika skarżący nie był w stanie jednoznacznie wyjaśnić jakie są dochody, wydatki oraz stan majątkowy wszystkich osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, a także osób zobowiązanych do zaspokajania potrzeb rodziny. Taka postawa uniemożliwia uznanie, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.