I SA/Go 169/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-12-09
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Jacek Niedzielski, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może określić wysokość nieprzekazanej wierzytelności bez przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, jeśli materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania środków?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny może określić wysokość nieprzekazanej wierzytelności bez przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, jeśli zgromadzony materiał dowodowy, w tym dane udostępnione przez samego dłużnika, pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Kontrola jest uprawnieniem organu, a nie obowiązkiem, jeśli cel postępowania egzekucyjnego zostaje osiągnięty innymi środkami dowodowymi.Stan faktyczny
Spółka R. z o.o. (dłużnik zajętej wierzytelności) została wezwana do przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności przysługujących zobowiązanemu S.K.. Spółka dokonywała rozliczeń z S.K. w formie 'porozumień rachunkowych' po dokonaniu zajęcia wierzytelności. Organ egzekucyjny określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. Spółka zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego i zawyżenie kwoty nieprzekazanych wierzytelności.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności oddala skargę w całości.
1. Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ nadzoru) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (organ egzekucyjny) z [...] stycznia 2020 r. określające dla R Sp. z o.o. (dalej: skarżąca, spółka) wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu wierzytelności przysługującej zobowiązanemu S.K..
Z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego wynikał następujący stan sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego z majątku S.K., na podstawie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), dokonał zajęć wierzytelności pieniężnych przysługujących zobowiązanemu od skarżącej. Następnie siedmioma zawiadomieniami organ egzekucyjny wezwał skarżącą, będącą dłużnikiem zajętej wierzytelności, do złożenia w terminie 7 dni od dnia ich doręczeń, oświadczenia dotyczącego: (i) uznania zajętej wierzytelności, (ii) przekazania z zajętych wierzytelności kwot na pokrycie należności, bądź podania powodu odmowy tego przekazania, (iii) wskazania, czy w sądzie lub przed innym organem toczy się lub toczyła sprawa o zajętą wierzytelność.
Pismem z [...]listopada 2019 r. skarżąca przedłożyła w formie tabelarycznej zestawienie wierzytelności S.K.. Pismo podpisał prezes zarządu R sp. z o.o. – S.K..
W dniu [...] stycznia 2020 r., pracownicy organu egzekucyjnego dokonali próby przeprowadzenia kontroli prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego u dłużnika zajętej wierzytelności. Nieskutecznie, ponieważ w siedzibie spółki brak było osoby upoważnionej do udzielenia wyjaśnień. W związku z powyższym organ egzekucyjny wezwał spółkę do umożliwienia przeprowadzenia kontroli w terminie 3 dni, z zastrzeżeniem, iż w przypadku braku umożliwienia przeprowadzenia kontroli w zakreślonym terminie, organ egzekucyjny, dla dalszego postępowania przyjmie jako materiał dowodowy informacje zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r.
Ostatecznie jednak kontroli nie przeprowadzono. Wezwano jednak spółkę do: (i) wskazania, czy i w jaki sposób zostały rozliczone faktury wystawione przez S.K., wskazane jako nierozliczone w piśmie spółki z [...] listopada 2019 r. (ii) wskazania, czy i w jaki sposób zostały rozliczone faktury wystawione na R sp. z o.o. przez S.K., po fakturze nr [...] wystawionej w dniu [...] września 2019 r.
Pismem z [...] stycznia 2020 r., spółka (dłużnik zajętej wierzytelności), przedłożył elektroniczny nośnik danych (pendrive), zawierający zestawienie rozliczeń faktur wystawionych przez S.K.. W zestawieniu wskazano: (i) numer dokumentu, datę dokumentu, przedmiot sprzedaży, kwotę faktury - po stronie Pana S.K., (ii) nazwę dokumentu zapłaty, datę zapłaty, kwotę oraz okoliczności rozliczeń po stronie R sp. z o.o.
Z przedłożonego zestawienia wynikało, iż faktury wystawiane przez S.K. były rozliczane przede wszystkim w formie "porozumień rachunkowych". Ponadto były również realizowane wcześniejsze zajęcia wierzytelności.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r., organ egzekucyjny, na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. określił spółce, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, kwoty bezpodstawnie nieprzekazane tytułem realizacji zajęć wierzytelności przysługujących od spółki zobowiązanemu S.K.. Przy ich określaniu oparto się na zestawieniach przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności, z których wynikały kwoty i okoliczności dokonanych rozliczeń. Do określenia nieprzekazanej wierzytelności przyjęto jedynie kwoty wynikające z "porozumień rachunkowych", zawartych pomiędzy dłużnikiem zajętej wierzytelności (spółką) a zobowiązanym (S.K.) po dokonaniu zajęcia, obejmujących z jednej strony zobowiązania spółki wobec S.K. powstałe przed dokonaniem zajęcia, a z drugiej - te wierzytelności spółki wobec S.K., które powstały po dacie zajęcia.
Spółka wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, które organ nadzoru utrzymał w mocy postanowieniem wymienionym na wstępie uzasadnienia.
Motywując utrzymanie w mocy zaskarżonego doń orzeczenia, organ nadzoru stwierdził, że, iż w rozpoznawanej sprawie spełniona była określona w art. 71a § 9 u.p.e.a. przesłanka określenia nieprzekazanej wierzytelności, ponieważ R sp. z o.o. bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał skutecznie zajęć wierzytelności S.K., wskutek doręczenia R sp. z o.o. siedmiu zawiadomień o zajęciu wierzytelności spółki S.K..
Organ odwoławczy zauważył, że zajęcia wierzytelności, dokonane ww. zawiadomieniami spełniały wszelkie wymogi określone w art. 67 i art. 89 u.p.e.a. Wskazano w nich również przedmiot zajęcia, tj. wierzytelności S.K..
Uznał, że nieprzeprowadzenie u dłużnika zajętej wierzytelności kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie było niezbędne, ponieważ organ egzekucyjny posiadał dowody pozwalające na ustalenie, czy spółka bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności.
Na podstawie przedłożonego przez spółkę (dłużnika zajętej wierzytelności), pismem z dnia [...] listopada 2019 r. zestawienia rozliczenia faktur wystawionych Pana S.K., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ustalił, że:
1) po dniu 5 lutego 2019 r., tj. po dacie doręczenia najwcześniejszego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...] lutego 2019 r., R sp. z o.o. dokonała z S.K. rozliczeń faktur na łączną kwotę 4.949.478.23 zł, w formie zawartych w różnych datach "porozumień rachunkowych" dot. faktur od nr [...] do nr [...] wskazanych w ww. zestawieniu, w ten sposób, że uznano, że poczynione przez spółkę wydatki na rzecz wierzycieli S.K. umniejszają wartość jego wierzytelności wobec spółki
2) nie dokonano rozliczeń dotyczących faktur wystawionych przez Pana S.K. na łączną kwotę 722 166,29zł, wynikającą z faktur od nr [...] do nr [...] ujętych w ww. zestawieniu.
Z drugiego zestawienia wynikało natomiast, że faktury wskazane w zestawieniu przekazanym za pismem z [...] listopada 2019 r. jako nierozliczone, zostały rozliczone w formie "porozumień rachunkowych".
W świetle powyższego, przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności w przedmiotowej sprawie nie było konieczne, ponieważ z przedstawionego przez niego zestawienia wynikały kwoty i okoliczności rozliczeń, pozwalające na dokonanie oceny w zakresie bezzasadności uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętych kwot.
Mając na uwadze przedstawione w powyższych zestawieniach rozliczenia, organ nadzoru uznał, że niedopuszczalne było potrącenie z kwot zajętych wierzytelności wzajemnych wierzytelności spółki wobec S.K. na podstawie "porozumień rachunkowych". Brak było podstaw do uznania, że w wyniku rozliczeń dokonanych pomiędzy R sp. z o.o., a S.K. doszło do umorzenia wierzytelności zobowiązanego wobec spółki. Wszystkie czynności obejmujące rozliczenia z tytułu faktur wystawionych przez S.K. dokonane zostały bowiem dopiero po skutecznym zajęciu wierzytelności przez organ egzekucyjny, co było niedopuszczalne zgodnie z art. 504 k.c. Organ nadzoru uznał jednocześnie, że spółka nie wykazała, by uchylenie się od przekazania zajętych wierzytelności w kwotach określonych w zaskarżonym postanowieniu było uzasadnione.
Organ nadzoru ocenił, że organ egzekucyjny określając w zaskarżonym postanowieniu wysokość nieprzekazanej kwoty prawidłowo wziął pod uwagę, iż część należności objętych zajęciami wierzytelności uległa zmniejszeniu na skutek częściowej realizacji zajęcia przez R Sp. z o.o. oraz w wyniku innych czynności egzekucyjnych. W aktach sprawy znajdują się zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2019 r. o zmianie wysokości zajęcia, które organ egzekucyjny skierował do dłużnika zajętej wierzytelności, a wpłaty zmniejszały kwoty egzekwowanych zaległości zobowiązanego – S.K..
Odnosząc się do zarzutów spółki, iż porozumienia rachunkowe zostały zawarte zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zajęcia wierzytelności dokonane przez organ egzekucyjny nie sprzeciwiają się takiemu sposobowi rozliczeń, organ odwoławczy argumentował, że zgodnie z art. 504 k.c. zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. Tak więc w sytuacjach, w których po dokonaniu zajęcia wierzytelności, zawarto porozumienia rachunkowe, na mocy których zobowiązania zobowiązanego wobec dłużnika zajętej wierzytelność były potrącane z wzajemnych, lecz stanowiącej przedmiot zajęcia, wierzytelności, a powstałych przed dokonaniem zajęcia, kwoty tych porozumień nie były uznane jako bezpodstawnie nieprzekazane. Z kolei w sytuacjach, w których po dokonaniu zajęcia wierzytelności, zawarto porozumienia rachunkowe, na mocy których zobowiązania dłużnika zajętej wierzytelności wobec zobowiązanego były potrącane z wierzytelności dłużnika zajętej wierzytelności wobec zobowiązanego, powstałych po dokonaniu zajęcia, kwoty tych porozumień były uznane jako bezpodstawnie nieprzekazane.
3. Pismem z [...] marca 2021 r. spółka wniosła do WSA w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie organu nadzoru.
Zarzuciła organowi, że jego postanowienie zostało wydane na podstawie błędnej oceny stanu faktycznego bez uwzględnienia szerszego kontekstu dokonywanej przez skarżącą spłaty wierzytelności S.K., a przez to wyliczona przez organ kwota nieprzekazanych wierzytelności jest niewłaściwa i zawyżona z pokrzywdzeniem skarżącej, co narusza art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
4. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zawierającym odpowiedź na skargę, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5. Pomimo sprzeciwu skarżącej spółki, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, ponieważ przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co stanowi samodzielną przesłankę do zastosowania takiego trybu zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.).
6. W postępowaniu sądowoadministracyjnym wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), bądź stwierdzi naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 2 p.p.s.a.).
Rozpoznawszy sprawę skarżącego, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu nadzoru nie naruszało prawa.
7. Materialnoprawną podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły m.in. przepisy u.p.e.a., przy czym zgodnie z art. 18 ustawy - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis ten pozwala traktować, jako pewną ciągłość postępowania z k.p.a. i postępowania wykonawczego unormowanego ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten pozwala na zastosowanie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. Zgodnie zaś z art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Art. 71b u.p.e.a. stanowi, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności.
Ponadto stosownie do treści art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (art. 87 § 2 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
8. Jak trafnie ocenił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, a czego nie kwestionowano w skardze, organ egzekucyjny prawidłowo i jasno zawiadomił skarżącą, jako dłużnika zajętej wierzytelności, o zajęciu wierzytelności przysługujących S.K. (zawiadomienia z: [...].02.2019 r., [...].03.2018 r., [...].04.2019 r., [...].07.2019r., [...].07.2019 r., [...].10.2019 r. i [...].12.2019 r. poz. 1-7 akt US). Zawiadomienia zawierały przy tym wszystkie elementy wynikające z art. 89 § 1 u.p.e.a.
9. Za trafne Sąd uznał stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o tym, że nie naruszało prawa określenie kwoty nieprzekazanej wierzytelności bez przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności (czyli w skarżącej spółce). WSA w Gorzowie Wlkp. w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko organu nadzoru, wsparte trafnie odwołaniem do poglądów sądów administracyjnych, a dopuszczające określenie kwoty nieprzekazanej wierzytelności bez przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności.
Art. 71a § 9 u.p.e.a. zawiera dwa warunki określenia kwoty nieprzekazanej wierzytelności. Pierwszym z nich jest wystąpienie bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części. Drugim natomiast przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności. Jak wskazuje NSA, o ile pierwsza z wymienionych przesłanek jest obligatoryjna i nie może być pominięta przez organ egzekucyjny, o tyle wystąpienie drugiej nie będzie konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy - zgromadzony przy uwzględnieniu regulacji wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. - pozwoli na niewątpliwe stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności. Kontrola, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., została bowiem określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazuje na to sformułowanie "organy egzekucyjne uprawnione są". Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane, zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (wyroki NSA: z 26.01.2012 r. II GSK 1515/10 z 20.10.2016 r. II FSK 2831/14, z 19.05.2017 r. II FSK 1153/2017, z 21.04.2020 r., II FSK 34/20).
Zatem z wykładni art. 71a § 1 i § 9 u.p.e.a. wynika, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej - a uprzednio zajętej przez organ egzekucyjny kwoty wierzytelności u dłużnika, u którego została zajęta - może być wydane także bez przeprowadzenia kontroli, o ile uchylanie się tego dłużnika od jej przekazania organowi egzekucyjnemu - w świetle przeprowadzonych dowodów - nie budzi wątpliwości.
W rozpoznawanej sprawie, jak zasadnie uznano, wszelkie dane niezbędne do oceny pierwszego z warunków orzeczenia sformułowanych w art. 71a § 9 u.p.e.a., a zarazem stanowiącego zasadniczą przesłankę określenia kwoty nieprzekazanej wierzytelności, wynikały z treści danych udostępnionych przez samą skarżącą spółkę, która pierwsze zestawienie rozliczeń pomiędzy nią (dłużnikiem zajętych wierzytelności), a S.K. (zobowiązanym) przekazała wraz z pismem z [...] listopada 2019 r. (poz. 8 akt US) oraz w formie elektronicznej na nośniku danych dołączonym do pisma z [...] stycznia 2020 r. (poz. 13 akt US). Zawierały one wskazanie numerów faktur dokumentujących wartość wierzytelności przysługujących S.K. od skarżącej spółki i przyjęty we wzajemnych relacjach sposób rozliczenia. W ocenie Sądu dowody te zawierały wszystkie niezbędne dane pozwalające na ustalenie, czy po datach doręczenia zawiadomień o zajęciach wierzytelności, skarżąca zaspokajała roszczenia S.K., zamiast przekazywać kwoty należne S.K. na rachunek bankowy organu egzekucyjnego.
10. Sąd za trafne uznaje również stanowisko organów, że rozliczenie zajętych wierzytelności w drodze "porozumień rachunkowych" stanowiło o tym, że skarżąca spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyliła się od przekazania albo części zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Sąd podziela, iż zwrot normatywny użyty w art. 71a § 9 u.p.e.a. "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy, uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych będzie stanowiło podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Wzajemne relacje wynikające ze stosunków zobowiązaniowych, mimo że skuteczne między stronami takich stosunków, nie wywołują skutków prawnych na gruncie toczącego się postępowania egzekucyjnego, co potwierdza ww. art. 67a § 1 u.p.e.a. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może, według swego uznania, decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego. Podstawą uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania bądź przekazania jej części - w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny zob. np. wyroki WSA: z 27.03.2018 r., I SA/Gd 155/18; z 18.06.2020 r., I SA/Po 314/20, z 25.02.2021 r. I SA/Łd 24/21; NSA: z 24.08.2018 r., II FSK 2287/16 z 11.04.2017 r., sygn. akt II FSK 3576/16).
Stąd nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez skarżącą skutku argument, którym skarżąca podważała zasadności uznania, że nieprzekazanie kwot, o które we wzajemnych rozliczeniach zmniejszyła saldo rozliczeń z S.K., było bezpodstawne w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a.
Z oświadczeń skarżącej oraz z treści przedstawionych dokumentów wynikało, że skarżąca (reprezentowana przy tych czynnościach przez S.K.) zawierała z S.K. "porozumienia rachunkowe" na mocy których uznawano, że kwoty uiszczane przez spółkę wierzycielom S.K. (m. in. jego pracownikom), umniejszają kwotę zobowiązań spółki wobec S.K..
Pomijając tu ocenę prawnej skuteczności takich porozumień zawieranych pomiędzy członkiem zarządu spółki a spółką niereprezentowaną przy dokonywaniu tej czynności w sposób wynikający z art. 210 § 1 k.s.h. i niezależnie od kwalifikacji prawnej samych "porozumień", czy to jako oświadczenia o potrąceniu (jak twierdził organ), czy jako umowy przekazu (art. 921[1] k.c. - jak twierdziła skarżąca), stwierdzić należy, że takie rozliczenie kwot wzajemnych należności było równoznaczne z tym, że skarżąca nie przekazywała wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Jak już była mowa skarżąca, po skutecznym dokonaniu zajęcia egzekucyjnego wierzytelności wynikających z umów, powinna była przekazać należności z nich wynikające na rzecz organu egzekucyjnego. Tymczasem skarżąca regulowała w imieniu zobowiązanego jego zobowiązania względem wierzycieli cywilnoprawnych, wskutek czego nie realizowała obowiązków wynikających z zajęcia wierzytelności. Zważywszy na fakt, że wskazane powyżej działania dokonywane były już po zajęciu wierzytelności, naruszały one art. 89 u.p.e.a. Skarżąca nie była uprawniona do tego, aby decydować o tym na poczet, których zaległości (publicznoprawnych czy cywilnoprawnych) przekazywać ww. należności. Zasadnie zatem w sprawie zastosowano art. 71a § 9 u.p.e.a., a w konsekwencji organ egzekucyjny uprawniony był do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.
11. Nie nasuwa zastrzeżeń również rachunkowe obliczenie kwoty bezpodstawnie nieprzekazanych wierzytelności. Wprost wynikały one z rozliczeń przekazanych przez skarżącą organowi egzekucyjnemu wraz z pismami z [...] listopada 2019 i [...] stycznia 2020r.
12. Z tych też względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło