I SA/Go 448/16
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-03-29
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Anna Juszczyk – Wiśniewska, Jacek Niedzielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo zakwestionował koszty uzyskania przychodów w sytuacji, gdy podatnik utracił dokumenty źródłowe w wyniku pożaru, a postępowanie kontrolne wykazało brak rzetelności ksiąg podatkowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że utrata dokumentów źródłowych w wyniku pożaru nie zwalnia podatnika z obowiązku udokumentowania poniesionych kosztów uzyskania przychodów. Organ podatkowy prawidłowo zakwestionował koszty, ponieważ brak rzetelnych dokumentów uniemożliwił weryfikację ich związku z przychodami i celowości poniesienia. Zastosowanie instytucji szacowania podstawy opodatkowania nie jest obligatoryjne, gdy dostępne dowody pozwalają na ustalenie podstawy opodatkowania, a nie zastępuje ono obowiązku podatnika udowodnienia poniesienia kosztów i ich związku z działalnością gospodarczą.Stan faktyczny
Skarżący D.M. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która określiła zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w wysokości 542 573 zł. Organ kontroli skarbowej zakwestionował koszty uzyskania przychodów z powodu braku dokumentów potwierdzających ich poniesienie oraz nieuwzględnił straty z lat ubiegłych. Skarżący argumentował, że dokumenty zostały utracone w wyniku pożaru i zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi D.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu prowadzonej działalności oddala skargę.
Skarżący D.M. działając poprzez pełnomocnika, złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] czerwca 2016r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 542.573 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie kontrolne wobec D.M. w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
W zeznaniu podatkowym PIT-36L za 2009r., złożonym w Urzędzie Skarbowym D.M. wykazał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości: 5 772 609,67 zł; koszty uzyskania przychodu w wysokości: 5 048 884,95 zł; dochód w wysokości: 723 724,72 zł, strata z lat ubiegłych w wysokości: 723 724,72 zł i podatek należny w wysokości: 0, 00 zł.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, organ kontroli skarbowej przyjął w zakresie przychodów za 2009 r., zadeklarowany przez D.M. w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2009 roku PIT-36L przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jako uzyskany w 2009r.
Natomiast w zakresie kosztów uzyskania przychodów, w związku z tym, że D.M. nie przedstawił wszystkich dowodów potwierdzających wykazane w zeznaniu za 2009 PIT-36L koszty uzyskania przychodów, organ kontroli skarbowej stwierdził ich zawyżenie o kwotę 2 150 215,99 zł.
Ponadto, w złożonym w Urzędzie Skarbowym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2009 roku PIT - 36L D.M. skorzystał na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do odliczenia straty podatkowej z prowadzonej działalności gospodarczej za lata wcześniejsze, tj. za 2008 rok w kwocie 723 724,72. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] określił Podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 150 524,00 zł, zamiast wykazanej przez Stronę w zeznaniu PIT-36L straty w wysokości 1 823 905,66 zł. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2013 r. Postanowieniem z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt I SA/Go 409/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę D.M.. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3487/13 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną D.M..
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., określił D.M. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. wysokości 542.573,00 zł.
Strona skarżąca odwołała się od ww. decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2016r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Pełnomocnik D.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W skardze zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia,
a mianowicie:
a) art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 101 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej o.p.) poprzez niezbadanie okoliczności niezbędnych do prawidłowego zakończenia postępowania, w tym nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie danych wynikających z przedłożonych przez Podatnika dowodów; nie przesłuchanie świadków (w szczególności księgowej podatnika w okresie od 2006 do 2009r.; nie przesłuchanie Skarżącego
w charakterze strony, a także nieuwzględnienie faktu, że Pan M. od 2013r. nie był wspólnikiem spółki cywilnej B; zatajenie przesłuchania jako świadków A.G. i H.W. w postępowaniu karnoskarbowym prowadzonym przez Urząd Kontroli Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy, a w konsekwencji przemilczenie podanych przez tychże świadków faktów na temat pokrywania się danych zawartych w księgach prowadzonych przez Skarżącego w 2009r. z dokumentami (fakturami) otrzymywanymi przez niego od kontrahentów w formie papierowej, co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego i znacznego zawyżenia zobowiązania podatkowego podatnika w podatku dochodowym za 2009 r;
b) art. 23 o.p. § 1 pkt 1 i 2, § 3 (zwłaszcza pkt 6, ponieważ organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie kontrolne u podatnika za 2008 rok i posiadał wszelkie niezbędne dokumenty do określenia - w sposób najbardziej zbliżony do rzeczywistości - podstawy opodatkowania, (tj. dochodu podatnika za 2009 rok), § 4
i § 5 o.p. przez zaniechanie zastosowania tych przepisów (czyli przez zaniechanie ustalenia podstawy opodatkowania w drodze szacowana) i jednoczesnym naruszeniu art. 23 § 2 o.p. przez bezpodstawne przyjęcie, że dowody zebrane w toku postępowania pozwalają na określenie podstawy Opodatkowania, pomimo:
- ujawnionego braku ksiąg podatkowych podatnika, a także ksiąg podatkowych spółki B, której podatnik był Wspólnikiem do 2013 r.,
- stwierdzenia przez organ pierwszej instancji, że "nie uznano za dowód ksiąg rachunkowych prowadzonych przez D.M. za 2009r. w zakresie przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów" (por. str. 82 decyzji organu pierwszej instancji oraz str. 69 protokołu badania ksiąg i dokumentów z [...] kwietnia 2016r.),
- nieuzyskania wielu dokumentów źródłowych zniszczonych z przyczyn niezależnych od podatnika,
b) art. 233 § 2 zdanie drugie o.p. polegające na pominięciu w zaskarżonej decyzji faktu niewyjaśnieniu przez organ pierwszej instancji okoliczności faktycznych wskazanych przez organ odwoławczy w pierwszej decyzji (tj. decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r.), które należało zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 1 ustawy
z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające
w szczególności na założeniu, że wydatki poniesione przez Skarżącego w związku
z prowadzoną przez niego w 2009 roku działalnością gospodarczą, które nie zostały poparte - z przyczyn niezależnych od podatnika - fakturami lub ich duplikatami, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów za ten rok.
W konsekwencji uznano za prawdziwe zadeklarowane przez Skarżącego przychody, a jednocześnie uznano za nieprawdziwe, zadeklarowane przez niego (w tej samej deklaracji) koszty uzyskania przychodów. Jednocześnie obarczono go odpowiedzialnością za nieprzedłożenie przez spółkę cywilną B dokumentacji księgowej za 2009 r., choć nie był już jej wspólnikiem od 2013 r., a zatem nie mógł - nawet gdyby chciał - jej przedłożyć organowi kontroli skarbowej (zaskutkowało to uznaniem za prawdziwe zadeklarowanych przez spółkę B przychodów i jednoczesnym nieuznaniem - ale tylko w stosunku do podatnika, a nie innych wspólników tej spółki - kosztów uzyskania przychodów spółki B za 2009 rok);
3. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia poprzez nie przeprowadzenie analizy dokumentacji księgowej Skarżącego za 2009 rok w postaci:
1) zestawienia wszystkich kontrahentów p. M., zwłaszcza kontrahentów w 2009 roku,
2) rozrachunków z poszczególnymi kontrahentami Skarżącego w 2009 roku,
3) zostawienia dokumentów zaksięgowanych przez p. M. za poszczególne miesiące (od stycznia do grudnia) 2009 roku,
4) wydruku z dziennika księgowań bez kont pozabilansowych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r. obrazujące wszystkie operacje księgowe w 2009 r.,
które obrazują wszystkie operacje księgowe p. M. w 2009 roku, co w konsekwencji doprowadziło do sztucznego zawyżenia jego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 2009 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie pełnomocnik Strony wskazał, że strona nie kwestionuje przychodów z działalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest,
że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną
z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. W związku z tym wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.
z 2016 r., poz. 718 ze zm. zwanej dalej "P.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że wobec Skarżącego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. Inspektora Kontroli Skarbowej nr [...] (doręczone 15 kwietnia 2015r.) zostało wszczęte dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na oświadczeniu w 2010 r. nieprawdy w zeznaniu na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2009 r. poprzez bezpodstawne odliczenie straty w wysokości 723.724,72 zł, co skutkowało narażeniem na uszczuplenie należności publicznoprawnych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. tj. o czyn z art. 56 § 2 k.k.s.. Postępowanie to nie zostało prawomocnie zakończone. Wobec powyższego bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości przeprowadzenia postępowania w zakresie określenia Skarżącemu wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Określenie wysokości zobowiązania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w innej wysokości niż wynikająca ze złożonej przez Stronę deklaracji wynikało z następujących przyczyn: 1) braku części dokumentów dotyczących kosztów uzyskania przychodów; 2) nieuwzględnieniu
w rozliczeniu straty z lat ubiegłych (za 2008r). Na marginesie wskazać należy,
że podstawą określenia wysokości zobowiązania za 2008r. stanowiło nieuwzględnienie wydatków (strat) związanych z transakcjami na instrumentach finansowych zabezpieczających ryzyko zmian kursowych.
Pełnomocnik wskazał, że przedmiotowe postępowanie prowadzone
w sprawie stanowi de facto kontynuację postępowania prowadzonego wobec podatnika w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Genezą i istotą obu postepowań (tego z 2008 i za 2009 r.) jest zaliczenie przez podatnika w koszty uzyskania przychodów strat na instrumentach finansowych (głównie opcjach) zabezpieczających ryzyko zmian kursowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Dalej pełnomocnik wskazał, że ponieważ w trakcie postępowania kontrolnego za 2008 r. UKS powziął informacje, że podatnik zaliczył w koszty uzyskania przychodów strat na instrumentach zabezpieczających również w 2009 r., UKS wszczął postępowanie kontrolne w zakresie prawidłowości rozliczenia przez podatnika podatku dochodowego również za 2009 r.
W niniejszej sprawie strona Skarżąca nie zgadza się z przyjętą przez organ zasadą, że w odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów podatnik winien dysponować dokumentami potwierdzającymi ich poniesienie. Podatnik twierdzi,
że dokumenty utracił w wyniku pożaru nieruchomości w której dokumenty się znajdowały.
Przychody nie były kwestionowane, zarówno przez Stronę jak i organ. Skarżący w zeznaniu za 2009 r. odliczył stratę poniesioną w poprzednim roku podatkowym. Z uwagi, że wobec Skarżącego wydana została decyzja dotycząca 2008 r. w której to określono wysokość zobowiązania zamiast straty, Strona nie mogła w zeznaniu za 2009 r. pomniejszyć wysokość dochodu o wykazaną stratę. W odniesieniu do rozliczenia za 2008 r. wobec strony nie były kwestionowane przychody, nie wykazano aby w prowadzonej działalności wystąpiły nierzetelne transakcje. Powyższe mogło stanowić podstawę twierdzenia, że wykazane przychody były przez stronę uzyskane. Organ nie miał podstaw by przychody za 2009 r. kwestionować. Strona również nie wskazała czy i w jakim zakresie przychody były nieprawidłowo zadeklarowane lub z jakich przyczyn zadeklarowane wartości były nieprawidłowe.
W toku postępowania zostały przeanalizowane dowody przedłożone przez Skarżącego, w tym: zestawienie wszystkich kontrahentów p. M., rozrachunki z poszczególnymi kontrahentami w 2009 roku, zestawienia dokumentów zaksięgowanych za poszczególne miesiące (od stycznia do grudnia) 2009 roku, wydruk z dziennika księgowań bez kont pozabilansowych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r.
Organ kontroli skarbowej wystąpił do podanych przez Skarżącego kontrahentów o przesłanie dokumentów dotyczących transakcji zawartych z B D.M. w 2009 r. Wezwał Skarżącego do przedłożenia odtworzonych dokumentów wewnętrznych, na podstawie których dokonano zapisów w księgach firmy B D.M., rachunku zysków i strat, bilansu, ewidencji środków trwałych, tabel amortyzacyjnych, przyjętych zasad polityki rachunkowości, a w przypadku jej braku wykazu stosowanych kont wraz z opisem. Jednak w odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nie przedłożył, ani nie wyjaśnił przyczyny nieprzedłożenia dokumentów wewnętrznych i sprawozdań finansowych wymienionych w ww. wezwaniu. Wezwał Skarżącego do przedłożenia obrotów na kontach zespołów od 0 do 8 oraz zestawienia obrotów i sald.
W odpowiedzi Skarżący przedłożył zbiorczy wydruk z dnia [...] lutego 2016 r. wszystkich kont z łącznymi obrotami za 2009 r. Dwukrotnie wzywał Skarżącego do przedłożenia ksiąg podatkowych oraz dokumentów źródłowych za 2009r. spółki cywilnej B S.C. D.M., E.M., po zmianie umowy spółki B S.C. D.M., E.M., R.P., W.K.. W odpowiedz na ww. wezwania pełnomocnik Skarżącego poinformował, że nie jest pełnomocnikiem spółki cywilnej B S.C., że D.M. nie jest od 2013 r. wspólnikiem tej spółki oraz że w sprawie dokumentów spółki cywilnej należy zwrócić się do W. i A.K.. W związku z powyższym organ kontroli skarbowej wezwał W.K. - wspólnika spółki cywilnej B do przedłożenia ksiąg podatkowych oraz dokumentów źródłowych za 2009 r. dotyczących B S.C. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. W.K. poinformował, że nie przechowuje już dokumentów za 2009 r. Po przeprowadzeniu powyższych czynności organ kontroli skarbowej sporządził i doręczył Stronie protokół badania ksiąg i dokumentów z dnia [...] kwietnia 2016r., w którym stwierdził nierzetelność prowadzonych w 2009 r. przez D.M. ksiąg podatkowych.
W świetle powyższego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez pominięcie faktu niewyjaśnienia przez organ pierwszej instancji okoliczności faktycznych wskazanych przez organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] grudnia 2015r. Organ kontroli skarbowej w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy podjął działanie mające na celu realizację wskazań organu odwoławczego. Jednak wobec braku dokumentów dotyczących Spółki cywilnej B S.C. D.M., E.M., po zmianie umowy spółki B S.C. D.M., E.M., R.P., W.K. nie mógł ocenić ksiąg podatkowych ww. Spółki za 2009 rok (w której Skarżący posiadał 5% udziału) pod kątem rzetelności i niewadliwości. Organ kontroli skarbowej po wszczęciu postępowania kontrolnego wzywał Skarżącego do przedłożenia wszelkich dokumentów dotyczących rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W zawiadomieniach z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz z dnia [...] lipca 2015 r. wskazywał, że Skarżący w kontrolowanym okresie prowadził także działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej B i dochód z tej działalności został wykazany w złożonej deklaracji PIT 36L. Mimo to, pełnomocnik Skarżącego w toku postępowania cały czas odnosił się do działalności B D.M.. Nie przedkładał natomiast dokumentów czy też wniosków dowodowych związanych z działalnością gospodarczą prowadzoną w formie spółki cywilnej.
Niewątpliwie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy podatkowej powinno być dominującym celem każdego postępowania podatkowego. W tym celu, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), organ podatkowy ma obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy podatkowej, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów.
W przedmiotowej sprawie podjęto szereg czynności zmierzających do zebrania materiału dowodowego i zbadania ksiąg podatkowych, na podstawie których Skarżący dokonał rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Organ kontroli skarbowej wzywał Skarżącego do przedłożenia dokumentów dotyczących rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w tym m.in. ksiąg podatkowych za 2009 r.
w formie papierowej lub elektronicznej oraz dowodów dotyczących kosztów uzyskania przychodów za 2009 r. Wystąpił do wskazanych przez Skarżącego banków, m.in. o wyciągi bankowe prowadzone na rzecz D.M.. Wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udostępnienie danych osobowych dot. ubezpieczonego i płatnika D.M. oraz dot. B s.c. Dalej wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udostępnienie danych osobowych dotyczących D.M., o udzielenie informacji w sprawie deklaracji PIT 4R złożonej przez D.M. oraz deklaracji PIT 4R złożonej przez B s.c.
Wystąpił do wskazanych przez Pełnomocnika Skarżącego kontrahentów o przesłanie kserokopii dokumentów potwierdzających zawarcie w 2009 r. transakcji z B D.M..
Zwrócił się do Sądu Rejonowego o przekazanie Wykazu rzeczy zniszczonych w pożarze nieruchomości w [...], zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, protokołów przesłuchania J.B., protokołów przesłuchania D.M. oraz dokumentu określonego przez Podatnika jako "ustalenia organów Straży Pożarnej lub biegłych w zakresie przyczyny pożaru".
Wezwał Skarżącego oraz obecnego wspólnika Spółki cywilnej B W.K. do przedłożenia ksiąg podatkowych oraz dokumentów źródłowych za 2009 r. spółki cywilnej B S.C. D.M., E.M., po zmianie umowy spółki B S.C. D.M., E.M., R.P., W.K..
Włączył do akt niniejszego postępowania kserokopie dokumentów z postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wobec Podatnika w zakresie rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.
Dokonał analizy dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika Skarżącego, tj. zestawienia wszystkich kontrahentów Podatnika, rozrachunków z poszczególnymi kontrahentami Podatnika w 2009 r., zestawienia dokumentów zaksięgowanych przez Podatnika za poszczególne miesiące (od stycznia do grudnia) 2009 r., wydruku z dziennika księgowań bez kont pozabilansowych za okres od 01 stycznia do 31 grudnia 2009 r. obrazujące wszystkie operacje księgowe Podatnika w 2009 r.
Organ kontroli skarbowej odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów, tj. przesłuchania w charakterze świadków: A.G. i H.W. oraz w charakterze strony D.M..
Zgodnie z art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone zostały wystarczająco innym dowodem. Organy podatkowe nie mają natomiast obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez Stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody zebrane w toku postępowania ( por. wyrok NSA z dnia 19.10.2010 r,, sygn. akt I GSK 1187/09).
Z zeznań świadka H.W. dotyczących transakcji pomiędzy B D.M. a M K.M. wynika, iż transakcje pomiędzy ww. firmami dotyczyły usług transportowych. Wydatki poniesione przez Skarżącego na rzecz M K.M. w zaskarżonej decyzji zostały uwzględnione w kosztach uzyskania przychodów.
Zdaniem Strony skarżącej A.G. "jest w stanie wyjaśnić wszelkie wątpliwości, jakie mogą wyłonić się przy lekturze ww. dokumentów, a w sposób szczególny z zestawienia rozrachunków podatnika z jego kontrahentami w 2009 r." Skarżący za pośrednictwem pełnomocnika był kilkukrotnie wzywany do przedłożenia dokumentów dotyczących rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 r. jednak nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów. Organ kontroli skarbowej dokonał analizy przedłożonego wydruku zestawienia rozrachunków Skarżącego, porównał go z innymi dowodami zebranymi w trakcie postępowania kontrolnego i nie miał co do nich wątpliwości. W toku postępowania zostały uwzględnione dowody źródłowe przedłożone przez Skarżącego i wydatki udokumentowane dokumentami zostały uwzględnione w kosztach uzyskania przychodu. Co do pozostałej kwoty wydatków ujętych w księgach podatkowych, a nie udokumentowanych, Skarżący był w trakcie postępowania kontrolnego wzywany do przedłożenia dokumentów źródłowych, bowiem do prawidłowego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych niezbędne jest przedłożenie wszystkich dowodów, celem ich zweryfikowania, np. co do związku z osiąganymi przychodami. Dokumentu źródłowego nie można zastąpić dowodem z zeznań strony czy świadków. Zeznania świadków mogą wyjaśnić np. okoliczności transakcji, która jest potwierdzona danym dokumentem, na podstawie którego dokonano zapisów w księgach podatkowych. Ponadto Strona skarżąca nie wskazała jakie konkretne wydatki organ nie uwzględnił , nie przedłożyła innych dowodów potwierdzających ich poniesienie.
W związku z powyższym, zarzut naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej w zakresie braku przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów (przesłuchania świadków i strony) jest bezzasadny.
Oczywiście nie ulega wątpliwości Sądu, że utrata dokumentów źródłowych w wyniku pożaru jest okolicznością szczególną. Jednak zaistnienie takiego zdarzenia nie oznacza, że organ uwzględni wszystkie wykazane w deklaracji koszty uzyskania przychodów. W niniejszej sprawie z uwagi na przeprowadzenie postępowania dotyczącego 2008 r.. w którym zostały zakwestionowane wydatki związane z instrumentami finansowymi, organ miał podstawy do przyjęcia, że nie wszystkie zadeklarowane koszty uzyskania przychodów mogły być uwzględnione przez Stronę prawidłowo. Taką okoliczność jako podstawę wszczęcia postępowania wskazywał również pełnomocnik Strony. Strona również nie wskazała konkretnych wydatków których organ nie uwzględnił. Nie przedstawiła dowodów na ich poniesienie, a jednocześnie wskazała, że w 2009 r. ponosiła również wydatki związane z instrumentami finansowymi zabezpieczającymi różnice kursowe.
W odwołaniu pełnomocnik Strony skarżącej podtrzymał wnioski dowodowe złożone w toku postępowania kontrolnego oraz postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2015 r., oraz pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków wymienionych kontrahentów Skarżącego na okoliczność prawidłowości rozliczeń w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., odmówił ich przeprowadzenia (przesłuchania A.G., H.W., kontrahentów wskazanych w piśmie z [...].08.2016r.). Zgodzić się należy z organem, że uprawnienie podatników wynikające z przepisu art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa, w myśl którego żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeśli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, nie ma charakteru bezwzględnego. Skuteczność prawna żądania strony przeprowadzenia dowodu uzależniona jest od spełnienia przesłanki, że przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. O tym, czy dana okoliczność ma znaczenie dla sprawy, decyduje przepis prawa materialnego, który ma być zastosowany dla rozstrzygnięcia sprawy, a contrario, jeśli dla zastosowania przepisu prawa materialnego, dana okoliczność nie ma znaczenia, nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego. Przepisami, które dla rozstrzygnięcia tej sprawy mają znaczenie są unormowania zawarte w niżej przytoczonym art. 22 ust. 1 o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest określenie przez organ podatkowy wysokości zobowiązania podatkowego Skarżącemu w sytuacji braku pełnej dokumentacji podatkowej, w tym dokumentów źródłowych dotyczących wydatków poniesionych przez Skarżącego stanowiących koszty uzyskania przychodu. Aby dany wydatek mógł zostać uznany za koszt uzyskania przychodu podatnik musi wykazać, że poniósł koszt i przedstawić wiarygodne dowody świadczące o rzeczywistym zakupie. Zeznania świadków i strony nie mogą zastąpić dokumentacji dotyczącej konkretnych transakcji. Mogą jedynie mieć charakter uzupełniający, wyjaśniający ewentualne rozbieżności, jakie mogą zaistnieć na tle wystawienia dokumentu, odnotowującego rzeczywisty przebieg operacji gospodarczej, sporządzonego według reguł prawem przewidzianych (por. wyrok NSA z dnia 15.01.2015 r., sygn. akt II FSK 2890/14). Ponadto, organ kontroli skarbowej w toku postępowania zwracał się do kontrahentów Skarżącego wymienionych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. o przesłanie kserokopii dokumentów (faktur VAT, korekt faktur VAT, rachunków itp.) potwierdzających zawarcie w 2009 r. transakcji z B D.M.. Wszystkie uzyskane tą drogą przez organ dokumenty zostały uwzględnione w rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis art. 22 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 tej ustawy. Organ podatkowy ma obowiązek uznać konkretny wydatek za koszt uzyskania przychodu, jeżeli łącznie spełnione są cztery przesłanki:
koszt służy osiągnięciu przychodu, czyli został poniesiony w celu jego osiągnięcia lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów,
koszt został faktycznie poniesiony przez podatnika,
koszt nie został wymieniony w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli nie został wyłączony z katalogu kosztów uzyskania przychodu,
koszt został rzetelnie udokumentowany przez podatnika.
O kwalifikacji wydatku do kosztów uzyskania przychodów decyduje wystąpienie pomiędzy nim a przychodem związku przyczynowo-skutkowego. Wydatki poniesione przez podatnika niewątpliwie powinny być związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie powinno mieć na celu powstanie lub powiększenie przychodu. Ponadto, warunkiem koniecznym dla zaliczenia wydatku do kosztów podatkowych jest jego prawidłowe i rzetelne udokumentowanie.
Wydatki muszą być udokumentowane prawidłowo wystawionymi i rzetelnymi dokumentami (fakturami), odzwierciedlającymi, konkretne (rzeczywiste) zdarzenie gospodarcze, które ma miejsce między zdefiniowanymi podmiotami. Rzeczywiste zdarzenie gospodarcze to zdarzenie polegające na zakupie określonej usługi lub towaru, w tym przypadku u konkretnego sprzedawcy i za konkretną cenę, a także odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy wykazanie, że usługa lub towar zostały nabyte, by wydatek z tym związany mógł stanowić koszt uzyskania przychodów (por. wyrok NSA z dnia 22.01.2009 r, sygn. akt I FSK 1986/08, wyrok NSA z dnia 28.05.2009 r., sygn. akt II FSK 126/08). Co do zasady ciężar udowadniania istotnych faktów spoczywa na organie podatkowym, to jednakże
w niektórych sytuacjach, z uwagi na konstrukcję przepisów materialnoprawnych,
a takim jest właśnie art. 22 ust. 1 ww. ustawy ciężar udowodnienia korzystnych dla strony faktów zostaje przerzucony na stronę (por. wyrok NSA z dnia 16.06.2005 r., sygn. akt II FSK 279/05, wyrok NSA z dnia 29.04.2011 r., sygn. akt II FSK 2166/09, wyrok NSA z dnia 22.12.2011 r" sygn. akt II FSK 1252/10).
Organ kontroli skarbowej dysponował przedłożonym przez Skarżącego dziennikiem operacji i zestawieniami zaksięgowanych dokumentów. Jednak samo ujęcie dokumentu opisującego wydatek w księgach rachunkowych nie przesądza o jego zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów.
Brak dokumentów źródłowych uniemożliwił zbadanie wydatków w aspekcie ich związku z uzyskiwanymi przychodami oraz źródeł i wielkości kosztów uzyskania przychodów wykazanych przez Skarżącego w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009. Ponadto, takiego badania nie mogą zastąpić również wyjaśnienia świadków, czy samego Skarżącego.
Nieprzedstawienie dowodu oznacza w tej sytuacji niewykazanie okoliczności, z której podatnik chce wywodzić korzyść podatkową. Tak więc, aby podatnik mógł dany wydatek zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów dla celów podatkowych, winien wykazać poniesienie wydatku oraz jego celowość i związek z przychodem.
Pełnomocnik Strony Skarżącej podnosi, że D.M. od dłuższego czasu nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i wszelkie dokumenty księgowe związane z działalnością gospodarczą przeniósł do domu swoje konkubiny J.B.. Nieruchomość ta uległa zniszczeniu w wyniku pożaru i dokumenty archiwalne związane z działalnością gospodarczą Podatnika uległy spaleniu.
Skarżący wyjaśnił, iż utracił dokumenty w nocy z [...] na [...] lipca 2014 r. Zgodzić się należy z twierdzeniem organu, że podatnik jest zobowiązany do przechowywania dokumentów księgowych do momentu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej podatnicy obowiązani do prowadzenia ksiąg podatkowych przechowują księgi i związane z ich prowadzeniem dokumenty do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pięcioletni okres przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. kończył się zgodnie z art 70 § 1 Ordynacji podatkowej w dniu 31 grudnia 2015 r. co oznacza, że do tego czasu podatnik był obowiązany przechowywać wszelkie materiały źródłowe, na podstawie których możliwe byłoby określenie prawidłowej wysokości tego zobowiązania. W przypadku utraty dokumentów księgowych podatnik jest zobowiązany do ich odtworzenia i winien niezwłocznie podjąć odpowiednie czynności. Natomiast w niniejszej sprawie pierwsze czynności zmierzające do odtworzenia dokumentów Skarżący podjął w dniu [...] lutego 2015r., tj. dopiero po zapoznaniu się pełnomocnika Strony skarżącej z materiałem dowodowym zebranym oraz odebraniu pierwszego zawiadomienia co do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału. Skarżący takich czynności nie podjął nawet po wszczęciu postępowania (postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego zostało odebrane osobiście przez Skarżącego w dniu 24 września 2014 r.). Na pierwszym etapie postępowania kontrolnego Pan M. nie przedłożył żadnych dokumentów i nie skontaktował się z organem kontroli skarbowej. Zasadnie więc organ wskazał, że brak pozyskania wszystkich duplikatów faktur dotyczących kosztów uzyskania przychodów rodzi określone konsekwencje prawne.
Słusznie w tym kontekście organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 247/13, gdzie Sąd stwierdził: "Skutki utraty przez podatnika jego dokumentacji księgowej w sytuacji braku niezwłocznych działań podatnika zmierzających do jej odtworzenia, nie mogą obciążać organów podatkowych, poprzez obligowanie ich do działań zmierzających do poszukiwania tej dokumentacji, której posiadanie przez podatnika jest niezbędne dla udokumentowania jego uprawnienia podatkowego. (...)".
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że Skarżący był kilkakrotnie wzywany do przedłożenia dokumentów oraz ksiąg podatkowych za 2009 r. W dniu 11 sierpnia 2015 r. przedłożył wydruk dziennika operacji za okres od 01 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. Przedmiotowy wydruk został sporządzony
w dniu [...] sierpnia 2015 r. Powyższe świadczy, że Skarżący miał dostęp do ksiąg
w formie elektronicznej, które nie uległy spaleniu w pożarze nieruchomości przy
ul. [...] (postępowanie wszczęto [...].092014 r.). Pomimo czynnego udziału organu I instancji w prowadzonym postępowaniu Skarżący nie odtworzył kompletnej dokumentacji księgowej za 2009 r.
Skarżący w 2009 roku, jako wspólnik wówczas Spółki B S.C. D.M., E.M., po zmianie umowy spółki B S.C, D.M., E.M., R.P., W.K., rozliczył podatek dochodowy od osób fizycznych również z tytułu dochodów z udziału w spółce cywilnej B S.C. Składając zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 (PIT-36L) potwierdził zgodność wykazanych w tym zeznaniu przychodów i kosztów ich uzyskania z księgami podatkowymi tej spółki. Zarówno Skarżący, jak i obecny wspólnik Spółki nie dostarczyli na wezwanie organu kontroli skarbowej ksiąg podatkowych. Bez ksiąg podatkowych nie była natomiast w sprawie możliwa weryfikacja wykazanych w tym zeznaniu kosztów. W związku z tym, organ kontroli skarbowej nie był w stanie ustalić czy dochód z udziału w spółce B S.C. D.M., E.M., po zmianie umowy spółki B S.C, D.M., E.M., R.P., W.K., wykazany przez Skarżącego w zeznaniu podatkowym PIT-36L za 2009 r. jest dochodem wykazanym na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg ani też czy księgi podatkowe są prowadzone zgodnie z odrębnymi przepisami. Organ I instancji nie mógł zbadać ksiąg podatkowych ww. spółki cywilnej, nie był w stanie określić ich mocy dowodowej, ponieważ księgi te nie zostały udostępnione ani przez Skarżącego, ani przez obecnego wspólnika Spółki.
Ponadto pełnomocnik w pkt 10 skargi wskazuje, że organ kontroli skarbowej nie przeprowadzając kontroli podatkowej w spółce cywilnej i nie przesłuchując jej obecnych wspólników uznał, że spółka przy wykazanym przez nią wspólnym przychodzie za 2009 r. w wysokości 447.589,19 zł nie udowodniła, że poniosła koszty uzyskania w/w przychodu (poza składkami ZUS i podatkami za pracowników). W konsekwencji organ określił udział podatnika we wszystkich kosztach tej spółki poniesionych w 2009 r. zaledwie na kwotę 192 zł. Co istotne pełnomocnik pominął istotną okoliczność – a to taką, że w przedmiotowej spółce cywilnej podatnik posiadał 5% udziałów. Rozliczenie uzyskanych przez organ dowodów kosztowych dokonano z uwzględnieniem % udziału podatnika w spółce co dało kwotę 192 zł. Podobnie sytuacja wyglądała z przychodem. Organ przyjął do przychodu Skarżącego 5% kwoty z 447.589,19 zł. Poza tym Strona w toku postępowania pomimo wezwań organu nie zgłaszała wniosków dowodowych w tym zakresie . Wnioski takie zgłosiła dopiero w 2016 r. Organ zwracając się do wspólników spółki uzyskał informację, że w 2016 r. nie posiadają już dokumentów dotyczących 2009 r. .
W konsekwencji wobec braku dowodów potwierdzających wykazane przez Skarżącego w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty)
w roku podatkowym 2009 koszty uzyskania przychodów organ pierwszej instancji dokonał rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej opierając się na posiadanym materiale dowodowym.
W zakresie przychodów organ kontroli skarbowej przyjął przychody
w wysokości wynikającej z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 (PIT-36L), gdyż taka wysokość została przez Skarżącego zadeklarowana i nie było podstaw by ją kwestionować. Natomiast
w zakresie kosztów uzyskania przychodów w toku postępowania nie udokumentowano ich w kwocie 2 150 215,99 zł.
Według pełnomocnika Strony organ kontroli skarbowej powinien w konsekwencji postępowania za 2008r. "wyrzucić podatnikowi za 2009 rok z kosztów uzyskania przychodów kwoty poniesione przez podatnika w związku z korzystaniem przez niego z oferowanymi przez banki instrumentami zabezpieczającymi ryzyko zmian kursowych". Jednak strona nie wskazała nawet w jakiej wysokości koszty te poniosła, nie przedłożyła dokumentów, że w ogóle takie koszty w 2009 r. poniosła. Organ kontroli skarbowej po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, w tym po zbadaniu uzyskanych dokumentów dotyczących poniesionych w 2009 r. przez Skarżącego wydatków, ustalił wysokość kosztów uzyskania przychodów, co zostało szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji. Organ kontroli skarbowej zakwestionował koszty uzyskania przychodów ze względu na brak dokumentów źródłowych i ksiąg podatkowych. Poza tym jeżeli w kosztach uzyskania przychodu 2009r. znajdowały się również kwoty związane z wydatkami związanymi z korzystaniem przez Stronę z oferowanych przez banki instrumentami zabezpieczającymi ryzyko zmian kursowych – to Strona nie wykazała w toku postępowania, że wydatki te zostały poniesione, nie wykazano ich wysokości i że miały one związek z uzyskaniem przychodów. Należy również wskazać, że tego typu wydatki zostały zakwestionowane przez organ w rozliczeniu za 2008 r. tym samym w konsekwencji stanowiska organu również nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów w 2009 r.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 23 § 1 pkt lit. 2, § 3, § 4 i § 5 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie zastosowania tych przepisów (czyli przez zaniechanie ustalenia podstawy opodatkowania w drodze szacowana)
i jednoczesnym naruszeniu art. 23 § 2 ww. ustawy przez bezpodstawne przyjęcie,
że dowody zebrane w toku postępowania pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Zgodnie z art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej - organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli:
1. brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia lub
2. dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania lub
3. podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania.
Natomiast stosownie do przepisu § 2 ww. artykułu organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeśli:
1. pomimo braku ksiąg podatkowych dowody uzyskane w toku postępowania, pozwalają' na określenie podstawy opodatkowania;
2. dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
W przedmiotowej sprawie organ kontroli skarbowej dokonał ustalenia podstawy opodatkowania za 2009 r. na podstawie art. 23 § 2 pkt 2 ww. ustawy, odstępując od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania i przyjmując dane wynikające z dowodów uzyskanych w toku postępowania kontrolnego, w tym przedłożonych przez Skarżącego wydruków z ksiąg podatkowych. Takie postępowanie jest zgodne z powołanym przepisem. Literalne brzmienie art. 23 § 2 ww. ustawy nakazuje bowiem odstąpienie od oszacowania, jeśli podstawę opodatkowania można wykazać posługując się istniejącymi dowodami.
W rozpoznawanej sprawie organ kontroli skarbowej zasadnie stwierdził brak podstaw do uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów w oparciu o instytucję oszacowania.
W orzecznictwie wyrażono pogląd, że instytucji szacowania nie stosuje się do kosztów uzyskania przychodów Ponadto instytucja szacowania podstawy opodatkowania nie może zastąpić wynikającego z przepisów prawa obowiązku dowiedzenia przez podatnika wypełnienia przesłanek zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu, określonych w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc że dany wydatek został przez podatnika poniesiony i ma związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, że jego poniesienie ma lub może mieć wpływ na osiągnięcie przychodu lub na zachowanie źródła przychodu. Treści wyżej przytoczonego art. 23 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie można rozumieć w ten sposób, że szacowanie kosztów mające wpływ na dochód jest dopuszczalne w przypadku braku dokumentów. Gdyby taką interpretację przyjąć, to wszelkie regulacje dotyczące konieczności prowadzenia ksiąg, podatkowych i dokonywania w nich zapisów na podstawie rzetelnych i niewadliwych dokumentów oraz kwalifikowania wydatku jako koszt uzyskania przychodów nie miałyby racji bytu.
Słusznie organ wskazał, że treść wyżej cytowanego art. 23 § 2 ww ustawy zakazuje zbyt pośpiesznego szacowania podstawy opodatkowania. Ww. przepis nakazuje odstąpić od szacowania wówczas, gdy organ podatkowy dysponuje danymi niezbędnymi dla ustalenia rzeczywistej podstawy opodatkowania. W przypadku nie udokumentowania w sposób zgodny z przepisami poniesionych kosztów uzyskania przychodu żadne przepisy nie nakładają na organy podatkowe ani obowiązku przeprowadzenia szacowania tych kosztów, ani też poszukiwania dowodów mających potwierdzić fakt ich poniesienia. Zaliczenie danego wydatku do kosztów uzyskania przychodu wymaga przedstawienia na tę okoliczność stosowanego dowodu, brak posiadania przez podatnika stosownej dokumentacji skutkuje niemożnością uznania poniesionych wydatków za koszty podatkowe. Dowody zgromadzone w toku postępowania, pozwoliły na ustalenie podstawy opodatkowania. Przy tym należy wskazać, że brak było podstaw do kwestionowania przychodów strony. Czego również nie czyniła w toku postępowania podatkowego jak
i w skardze strona. Jak już wcześniej wskazano nie było podstaw do przyjęcia,
że przychody wykazane w deklaracji przez Skarżącego były nieprawidłowe.
Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi okazały się niezasadne. Sąd nie będąc związany granicami skargi nie dostrzegł również innego naruszenia prawa skutkującego wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji.
Z tego też względu Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło