I SA/Go 657/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 roku od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi ustalonego na 500 zł skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji przedstawionych we wniosku wynikało, że skarżąca ma dwoje dzieci (w wieku 24 i 23 lat) nie ma oszczędności i wartościowych ruchomości a jej majątek nieruchomy (dom mieszkalny i nieczynny hotel) zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca podała również, że pracuje i zarabia 210 zł miesięcznie. Wezwana do udokumentowania tych danych oraz podania i wykazania ewentualnych dochodów męża, skarżąca złożyła dokumenty ujemne saldo rachunku bankowego oraz wysokość zadeklarowanego we wniosku wynagrodzenia za pracę. Poinformowała jednocześnie, iż z uwagi na obowiązującą w jej małżeństwie rozdzielność majątkową nie ma możliwości udzielenia informacji o sytuacji majątkowej i dochodach męża. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jakiego domagała się skarżąca, przysługuje w razie wykazania, że poniesienie całości kosztów postępowania mogłoby narazić wnioskodawcę lub jego rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Zasadą jest jednak ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym (art. 199 p.p.s.a.), zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony. Zgodnie jednak z przytoczonym art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy spoczywa na osobie, która ubiega się o jego przyznanie (por. post. NSA z 5 sierpnia 2014 r. II FZ 1207/14). Skarżąca nie spełniła tego wymogu. W świetle przedstawionych dowodów i oświadczeń skarżącego nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia skarżącej o braku oszczędności oraz, iż osiąga bardzo niskie wynagrodzenie. Wyłącznie te informacje nie mogły jednak stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku. Z oświadczenia skarżącej wynika bowiem, że jest mężatką. Z tej przyczyny, żądając zwolnienia od kosztów sadowych, winna była wykazać, że nie jest ich w stanie ponieść również z pomocą męża. Wymóg ten wywodzi się z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). Oceny tej nie zmienia argument o obowiązującej w małżeństwie skarżącej rozdzielności majątkowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że fakt zawarcia między małżonkami umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową pozostaje w istocie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (zob. np. post. NSA z 10 czerwca 2014 r. I OZ 412/14). Z oświadczeń skarżącej nie wynika wszelako by znajdowała się z mężem w separacji i nie utrzymywała z nim żadnych kontaktów. Zasadne było w tej sytuacji wezwanie skarżącej na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia informacji dotyczącej sytuacji majątkowej męża. Skarżąca jednak nie zastosowała się do wezwania ograniczając się do stwierdzenia, że nie ma możliwości przedstawienia danych dotyczących sytuacji majątkowej małżonka właśnie z uwagi na panującą w jej małżeństwie rozdzielność majątkową. Argumentacja taka nie zasługuje jednak na uwzględnienie także dlatego, że - jak wskazano - rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Ostatecznie uznano, że skarżąca nie wykazała przesłanek prawa pomocy, tzn. nie przedstawiła oświadczeń i dokumentów wyczerpująco i niewątpliwie wyjaśniających jej sytuację materialną, a tym samym nie udowodniła, że poniesienie kosztów postępowania przekracza jej możliwości finansowe. W tym stanie rzeczy postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).