I SPP/Go 67/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji [...] o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić Fundację od wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej 850 (osiemset pięćdziesiąt) złotych. 2. Zwolnić Fundację od opłat kancelaryjnych w całości. 3. W pozostałym zakresie wniosek oddalić. Fundacja [...] wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 22 czerwca 2021r. sygn. akt I SA/Go 23/21. Jednocześnie na formularzu PPPr Fundacja wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że Fundacja została zarejestrowana w KRS [...] kwietnia 2021 r. i jedyny jej przychód stanowi wpłata Fundatora (fundusz założycielski) w kwocie 1.000 zł, z którego Fundacja już zapłaciła wpis od zażalenia do WSA w Olsztynie w wysokości 100 zł, a zatem aktualny stan środków na rachunku bankowym Fundacji wynosi 900 zł. Fundacja, z racji swojego krótkiego okresu działania, nie otrzymała jeszcze żadnych darowizn, itp. Nie prowadzi działalności gospodarczej, więc nie ma możliwości zarobkowania. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów, Fundacja oświadczyła, że nie prowadzi ksiąg rachunkowych, a tym samym nie jest w stanie sporządzić bilansu. Dodała, że nie ma wpływów oraz wydatków w formie gotówkowej, zaś wskazany we wniosku rachunek bankowy jest jedynym jej rachunkiem. Stan środków na dzień [...] sierpnia 2021 r. wynosi 897,80 zł. Powtórzyła, że z racji swojego krótkiego okresu działania, nie otrzymała jeszcze żadnych darowizn. Ponadto, w piśmie z dnia [...] września 2021 r. Fundacja poinformowała, że została zobowiązana do zapłaty wpisu w innym postępowaniu, co uszczupla jej rozporządzalne środki. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje Fundacja, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§3). Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba (prawna, fizyczna) wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wnioskodawcą w rozpoznawanej sprawie jest fundacja wpisana do krajowego rejestru sądowego. Jak wynika z dołączonego do sprawy o sygn. akt I SA/Go 23/21 statutu Fundacji Sprawiedliwości Podatkowej, jej celem jest m.in. wspieranie stron dotkniętych niejasnością obowiązujących przepisów i ich stosowaniem, w tym występowanie w charakterze uczestnika postępowań sądowoadministracyjnych, administracyjnych i podatkowych oraz składania prawnie dopuszczalnych środków zaskarżenia, m.in. skarg konstytucyjnych (§ 6 lit. b). Zgodnie zaś z § 7 statutu, majątek Fundacji stanowi fundusz założycielski w wysokości 1.000 zł, ufundowany przez Fundatora, oraz dochody uzyskane w czasie działania fundacji, w szczególności: darowizny, spadki i zapisy, własna działalność odpłatna, dotacje i subwencje (§ 8 pkt 1 lit. a-c). Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej. Posiada jeden rachunek bankowy, którego stan na dzień [...] sierpnia 2021 r. wyniósł 897,80 zł. Na obecnym etapie postępowania Fundacja jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 4.313 zł (§ 3 w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2021r., poz. 535), a także będzie obligowana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie wydruku skargi kasacyjnej, wniesionej w formie dokumentu elektronicznego, celem doręczenia stronie przeciwnej, która nie posługuje się środkami komunikacji elektronicznej, w wysokości 5,50 zł (§ 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 1090) w zw. z art. 235a P.p.s.a.) W tym miejscu przede wszystkim zauważyć należy, co również wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienia NSA z 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11, z 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FZ 66/15; z 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II GZ 282/15). Ponadto, gdy Fundacja nie podejmuje działalności gospodarczej, to podmiot ten winien tak korzystnie obracać wniesionym majątkiem, aby przynosił dochody na realizację założonych celów (por. postanowienie NSA z 2 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 114/12). Stwierdzić zatem należy w rozpoznawanej sprawie, że skoro Fundacja, realizując zadania statutowe, kwestionuje rozstrzygnięcie wojewódzkiego sądu administracyjnego i składa skargę kasacyjną, to powinna dołożyć wszelkich starań, aby zdobyć środki na poniesienie opłat związanych z wniesieniem tego środka zaskarżenia. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych, a koszty z tym związane mają równorzędny charakter z innymi bieżącymi wydatkami ponoszonymi przez podmiot i powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Tymczasem, Fundacja w żaden sposób nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek działania mające na celu pozyskanie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, mimo, że takie możliwości posiada. Jak bowiem wskazano, w § 8 statutu zastrzegła źródła finansowania swojej statutowej działalności, z których jednak nie skorzystała. I wbrew twierdzeniom Fundacji, krótki okres jej działania nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej rezygnację z dochodów. Co więcej, jak wynika z nadesłanych dokumentów, w innym postępowaniu sądowoadministracyjnym Fundacja ponosi koszty swojego uczestnictwa w sprawie ze środków z funduszu założycielskiego (wpis uiszczony do WSA w Olsztynie). Wobec tego nie ma podstaw, by kosztów takich nie mogła uiścić również w niniejszym postępowaniu. Mając jednak na względzie wysokość wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie i konieczność ponoszenia opłaty kancelaryjnej, za zasadne uznać należało przyznanie Fundacji prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 850 zł oraz zwolnienie od uiszczenia opłat kancelaryjnych. Skoro bowiem Fundacja ma zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe, wystarczające na pokrycie chociażby części kosztów sądowych, przy czym jednocześnie nie wykorzystuje przewidzianych prawem możliwości zgromadzenia dodatkowych dochodów, nie może skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Fundacji na budżet państwa, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, skutkowałoby tym, że faktycznie działalność tej fundacji zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż fundacje prowadzą działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 114/12, z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt II OZ 732/13). Ponadto należy również mieć na uwadze, że stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2020 r., poz. 2167), w akcie fundacyjnym należy zabezpieczyć majątek potrzebny do realizacji celów fundacji. Majątek fundacji pełni bowiem funkcję zabezpieczającą osiągnięcie jej celów i powinien być wykorzystywany w taki sposób, aby cele te mogły zostać osiągnięte. Fundacja musi mieć świadomość, że przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, powinna się liczyć z obowiązkiem ponoszenia określonych kosztów, w tym kosztów prowadzonych spraw sądowych i zabezpieczyć odpowiednie środki na ich pokrycie, tym bardziej, że jak wynika z § 6 lit. b statutu Fundacji - celem fundacji jest m.in. uczestnictwo w postępowaniach sądowoadministracyjnych, administracyjnych i podatkowych, a także inicjowanie postępowań poprzez wnoszenie środków zaskarżenia, a to z kolei związane jest koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Szczytny cel, dla realizacji którego Fundacja została ustanowiona, nie może stanowić sam w sobie uzasadnienia dla udzielenia jej prawa pomocy. Również brak prowadzenia działalności gospodarczej czy brak majątku trwałego nie zwalnia Fundacji od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.