I SPP/Go 72/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.M., B.M., D.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące marzec i kwiecień 2016 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. A.M., B.M., i D.M. złożyły skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Jednocześnie zgodnie wniosły o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od opłaty w niniejszej sprawie. Ww. wniosek został rozdzielony i zarejestrowany odpowiednio pod sygn. akt I SPP/Go 71/21, I SPP/Go 72/21 i I SPP/Go 73/21. W nadesłanym formularzu PPF B.M. rozszerzyła zakres wniosku wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że mieszka z matką D.M. Pracuje uzyskując dochód w kwocie 2.061,67 zł. Choruje na alergię, co uniemożliwia jej podjęcie dodatkowego zatrudnienia, a ponadto generuje wydatki na leki i odczulanie alergiczne (ok. 300 zł). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca jest współwłaścicielem w 1/6 części gruntów o pow. 0,38 ha oraz współwłaścicielem samochodu marki [...]. Koszt ubezpieczenia ww. pojazdu wynosi 600 zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej, wezwano ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: -dokumentów potwierdzających wysokość wynagrodzenia za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty ww. środków, -wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, -oświadczenia, kto ponosi wydatki związane z utrzymaniem skarżącej (np. opłaty związane z utrzymaniem domu, w którym skarżąca zamieszkuje, zakup żywności, itp.), -oświadczenia, czy korzysta z pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa, od osób trzecich (np. rodziny), jeśli tak, to należy wykazać ich źródło, rodzaj, formę i wysokość za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków (m.in. zaświadczenia, umowy darowizny, oświadczenia darczyńców). Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. wniesionym do sprawy o sygn. akt I SPP/Go 73/21 A.M., B.M., i D.M. wspólnie poinformowały, że dostatecznie przedstawiły dochody i posiadane przez nich dobra materialne. Oświadczyły, że D.M. prowadzi działalność gospodarczą, co wiąże się z wieloma trudnościami (płace pracowników, ZUS, paliwo). COVID spowodował brak zleceń. Jednocześnie sama zachorowała na koronawirusa. Oprócz tego przeżywa jeszcze śmierć męża. Jej córka B.M. jest zatrudniona w firmie matki, z dochodem miesięcznym 1.900 zł netto. Z kolei A.M. sama utrzymuje dom i dwójkę dzieci, bo ich ojciec nie płaci zasądzonych alimentów. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2015 r. sygn. akt II FZ 292/15 - wszystkie cytowane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). To strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna zatem należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, aby możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 13/15). W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, z 22 października 2014 r. sygn. akt II FZ 1294/14). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że mieszka z matką. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności. Ma stałe źródło dochodu (wynagrodzenie 2.061,67 zł netto miesięcznie), który zaspokaja jej wszystkie ujawnione wydatki i zobowiązania: leki 300 zł i ubezpieczenie samochodu 600 zł. Sytuacja majątkowa przedstawiona we wniosku okazała się niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i możliwości płatniczych B.M., dlatego została ona wezwana do podania dodatkowych informacji oraz nadesłania stosownych dokumentów. Pomimo jednak skutecznego doręczenia jej wezwania z 13 sierpnia 2021 r., w trybie art. 255 P.p.s.a., nie uczyniła zadość ww. zobowiązaniu. Przede wszystkim podnieść należy, że skarżąca nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów dotyczących uzyskiwanych dochodów, jak i ponoszonych wydatków. Nie wyjaśniła przy tym, kto ponosi wydatki związane z jej utrzymaniem, w tym zakup żywności, koszty utrzymania i eksploatacji domu, w którym skarżąca mieszka, a także koszty eksploatacji samochodu. Co więcej, wbrew wyraźnemu wskazaniu w wezwaniu referendarza sądowego, skarżąca nie przedłożyła również wyciągów z rachunków bankowych i lokat obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem, historia rachunku bankowego jest tego rodzaju dowodem, który obrazuje nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne oraz posiadane oszczędności. Może zatem w dużym stopniu przyczynić się do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. jedynie powtórzyła okoliczności wskazane w formularzu PPF. W rezultacie powyższego, przyjąć należy, że skarżąca nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na jakiekolwiek dofinansowanie z budżetu państwa. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych uniemożliwiło bowiem dokonanie pełnej analizy oraz obiektywnej oceny sytuacji finansowej skarżącej i jej rodziny, a także ich zdolności płatniczych, wykluczając tym samym przyznanie prawa pomocy. Niezależnie od powyższego, dokonując prostego zestawienia dochodów skarżącej z wynagrodzenia ze stosunku pracy z ujawnionymi w formularzu PPF wydatkami to stwierdzić należy, że nadwyżka dochodów pozwala skarżącej na uiszczenie wpisu od skargi, jedynej na obecnym etapie postępowania opłaty, która w niniejszej sprawie wynosi jedynie 196 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.