I SPP/Go 79/23

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. L sp. z o.o. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia. Wraz ze skargą Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPPr podniosła, że posiada złożone do urzędu skarbowego wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki; jest to kwota wyjęta z obrotu spółki. W wyniku braku zwrotu, względem Spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze. Spółka ma zajęte konta bankowe, w związku z czym nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Dokonuje jedynie częściowych wypłat na poczet tylko i wyłącznie wynagrodzeń dla pracowników. Nieruchomości spółki obciążone są hipoteką, a wierzytelności kontrahentów zajęte. Prowadzenie licznych spraw sądowych jest kosztowne a możliwości finansowe Spółki w chwili obecnej są zerowe. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 863.157,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 887.066,94 zł. Spółka wykazała "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 1.000 zł, w zależności ilu jest klientów na piasek, a miesięczne koszty jej działalności to około 2.000 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 2.000 zł na paliwo do urządzeń. Stan środków w kasie na koniec października wynosił 196,51 zł. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku jest on zyskiem, który częściowo pokrywa stratę z lat poprzednich. Na konto Spółki wpływają małe kwoty, które nie wystarczają na pokrycie bieżących wydatków, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale i jego możliwości już się skończyły. Z nadesłanych, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, bilansów wynika, że na dzień [...] grudnia 2022 r. Spółka posiadała aktywa w wysokości 13.662.657,27 zł, na które składają się między innymi środki trwałe o wartości 863.157,00 zł oraz należności krótkoterminowe w wysokości 12.776.101,63 zł, z kolei na dzień [...] sierpnia 2023 r. jej aktywa wynosiły 13.660.946,83 zł (środki trwałe o wartości 863.157,00 zł, należności krótkoterminowe w wysokości 12.778.528,83 zł). W ewidencji środków trwałych wykazano m.in. nieruchomości w [...]. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zysk Spółki za 2022 r. wyniósł 122.703,56 zł, a za pierwsze osiem miesięcy 2023 r. strata 129.086,22 zł. W zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2022 r. skarżąca Spółka wykazała przychód w wysokości 350.294,33 zł przy kosztach jego uzyskania w kwocie 199.736,31 zł. Z kolei z wydruków jednolitych plików kontrolnych dla deklaracji dla podatku od towarów i usług JPK V7K wynika, że w II kwartale 2023 r. Spółka dokonała dostaw towarów 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 10.379 zł, zaś w III kwartale 2023 r. na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 16.211 zł. Zgodnie z nadesłanym wyciągiem, saldo na rachunku bankowym Spółki na dzień [...] listopada 2023 r. wynosiło 93,53 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres wrzesień-listopad 2023 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce trzech pożyczek w łącznej kwocie 38.500 zł ([...] września 2023 r. w kwocie 12.500 zł, [...] października 2023 r. 11.500 zł oraz [...] listopada 2023 r. 14.500 zł), z czego w dniu [...] listopada 2-23 r. nastąpił częściowy zwrot pożyczki w kwocie 5.500 zł. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1634 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd/referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują jedynie wpis od skargi w wysokości 1.444 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze, ma zajęte konta bankowe, wierzytelności i nieruchomości. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Oceniając sytuację wnioskodawcy przede wszystkim zauważyć należy, że mimo trudności na jakie się powołuje m.in. zajęcie kont bankowych, obciążenia hipoteczne - czego referendarz nie kwestionuje - Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie zaś z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15). Co więcej, działalność Spółki przynosi dochód. Jak wynika z rachunku zysków i strat, zysk Spółki za 2021 r. wyniósł 887.066,94 zł, a za 2022 r. 122.703,56 zł.Obecnie Spółka deklaruje uzyskiwanie dochodu w wysokości około 1.000 zł miesięcznie (rubryka 10 formularza PPPr). Także z przedłożonych wydruków JPK V7K za dwa ostatnie kwartały wynika, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Wykazała bowiem, że w ramach prowadzonej działalności w II i III kwartale 2023 r. dokonała nabycia towarów na kwotę odpowiednio 10.379 zł i 16.211 zł. Ponadto, jak sama oświadczyła w formularzu PPPr, finansuje bieżące koszty działalności m.in. wynagrodzenia, najem lokalu, najem sprzętu, paliwo, podatki, co oznacza, że posiada środki na finansowanie ww. wydatków. Trudno zatem zaakceptować oczekiwanie Spółki pokrycia przez Państwo kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. W przypadku bowiem skarżącej, zainicjowana sprawa sądowoadministracyjna ma ścisły związek z prowadzoną przez nią działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienia z 31 sierpnia 2017r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17, z 13 listopada 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1187/17). Uwagę referendarza zwraca ponadto znaczna wartość środków trwałych Spółki, na które składają się m.in. nieruchomości niezabudowane; ich stan na dzień [...] grudnia 2022r. wynosił 863.157,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 131/04). Dodatkowo podnieść należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15). W tym miejscu wskazać należy, że umowa spółki (tekst jednolity z [...] stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Z kolei, zgodnie z uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] lipca 2023 r., Spółka posiada dwóch wspólników: R.S., który posiada 3936 udziałów o łącznej wartości 393.600 zł oraz E.S., która posiada 164 udziały o łącznej wartości 16.400 zł. Na podstawie przedłożonych raportów kasowych ustalono, że R.S. systematycznie wspiera finansowo skarżącą Spółkę, co miesiąc udzielając jej pożyczek (w okresie wrzesień-listopad 2023 r. na łączną kwotę 38.500 zł). Jeżeli natomiast - jak twierdzi Spółka - jego możliwości już się skończyły, to winna wykazać te okoliczności stosowną dokumentacją. Niczym niepoparte twierdzenie strony o braku możliwości finansowych udziałowca jest niewystarczające. Dodać też przy tym należy, że twierdzenia Spółki o braku możliwości finansowych jej udziałowca pojawiły się już w 2021 r., w innych postępowaniach zainicjowanych przez skarżącą (m.in. sprawy o sygn. akt I SPP/Go 89/20 czy I SPP/Go 18/21), a mimo to przez kolejne lata wspólnik nadal udziela Spółce finansowego wsparcia. Oprócz tego zauważyć należy, że [...] listopada 2023 r., zatem już po wniesieniu skargi do sądu tj. kiedy Spółka miała realną wiedzę o ciążącym na niej obowiązku uiszczenia wpisu od ww. skargi, Spółka wypłaciła R.S. tytułem częściowego zwrotu pożyczki kwotę w wysokości 5.500 zł. To świadczy o tym, że Spółka miała możliwość zabezpieczenia środków na dochodzenie swoich praw przed sądem. Powyższe okoliczności, w ocenie referendarza sądowego, pozwalają uznać, że skarżąca Spółka nie wykazała, że aktualnie nie dysponuje i co więcej, nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.