II SA/Go 179/13
PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-04-12
Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna posiada zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczących nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym?Ratio decidendi
Spółka cywilna nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ nie posiada osobowości prawnej ani zdolności prawnej, a przepisy szczególne (w tym ustawa o transporcie drogowym) nie przyznają jej podmiotowości w tym zakresie. Stronami postępowania są wspólnicy spółki cywilnej.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę części wspólników spółki cywilnej P na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nakładającą karę pieniężną za ingerencję w dane cyfrowego rejestratora czasu jazdy. Sąd uznał, że skarga została wniesiona po terminie przez część skarżących, a spółka cywilna nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę Z.L., A.G., K.G., W.L., S.N., T.S., W.P., M.K. jako wniesioną po terminie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Z.L., R.B., A.G., K.G., J.H., W.L., S.N., D.P., T.S., W.P., M.K., M.R., M.G. – wspólników spółki cywilnej P na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia odrzucić skargę: 1. Z.L., 2. A.G., 3. K.G., 4. W.L., 5. S.N., 6. T.S., 7. W.P., 8. M.K..
W dniu [...] lipca 2010 r. na drodze krajowej nr [...] funkcjonariusze Referatu Mobilnej Grupy Kontrolnej (Izby Celnej) przeprowadzili kontrolę pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] nr rej. [...], wykonującego międzynarodowy transport drogowy w ramach działalności transportowej prowadzonej przez spółkę cywilną P.
W związku z wynikami w/w kontroli decyzją z dnia [...] października 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na: Z.L., R.B., A.G., K.G., J.H., W.L., D.N., S.N., M.P., D.P., M.S., A.S. oraz T.S. - wspólników spółki cywilnej P karę pieniężną w łącznej kwocie 5000 zł z tytułu samowolnej ingerencji w dane zapisane w cyfrowym urządzeniu rejestrującym.
W wyniku wniesionego przez strony odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję organu I instancji, przekazując organowi sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy nałożył na organ I instancji obowiązek prawidłowego ustalenia wspólników spółki cywilnej P na dzień dokonania przez organ kontroli pojazdu.
Na skutek ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego powołując się m.in. na treść art. 92 a ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) nałożył na: Z.L., R.B., A.G., K.G., J.H., W.L., S.N., D.P., T.S., W.P., M.K., M.R. oraz M.G. - wspólników spółki cywilnej P karę pieniężną w łącznej kwocie 5000 zł z tytułu samowolnej ingerencji w dane zapisane w cyfrowym urządzeniu rejestrującym. Ponadto decyzją tą organ umorzył na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) postępowanie wszczęte wobec: D.N., M.P., M.S., A.S..
Po rozpoznaniu odwołania, wniesionego przez Z.L., w imieniu własnym i pozostałych wspólników, Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Decyzja doręczona została przez organ odwoławczy indywidulanie każdemu z odwołujących: Z.L. w dniu 24 grudnia 2012r., A.G. w dniu 24 grudnia 2012r., K.G. w dniu 24 grudnia 2012r., W.L. w dniu 24 grudnia 2012r., S.N. w dniu 24 grudnia 2012r., T.S. w dniu 24 grudniu 2012r., W.P. w dniu 24 grudnia 2012r., M.K. w dniu 24 grudnia 2012r., M.R. w dniu 27 grudnia 2012r. oraz M.G. w dniu 27 grudnia 2012r. Przesyłki zawierające w/w decyzję adresowane do R.B., J.H. i D.P. jako dwukrotnie awizowane zostały przez doręczyciela zwrócone jako niepodjęte w terminie, wobec czego zgodnie z art. 44 Kpa uznane zostały przez organ za skutecznie doręczone w dniu 8 stycznia 2013 r.
Decyzja organu odwoławczego zawierała pouczenie o terminie i sposobie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. złożona została od powyższej decyzji skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej. Skarga nadana została w Urzędzie Pocztowym w dniu 25 stycznia 2013 r. ( pieczęć nadania na kopercie, w której nadesłana została skarga – k.7).
Wobec braku czytelnego podpisu pod skargą, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 marca 2013 r., skarżący – wspólnicy spółki cywilnej P wezwani zostali do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie skargi własnoręcznie podpisanej bądź ewentualnie wskazania kto podpisał skargę i złożenia oryginału lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa procesowego udzielonego osobie, która podpisała skargę do działania w imieniu pozostałych skarżących przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym.
W odpowiedzi na wezwanie nadesłana została do Sądu skarga podpisana przez jednego ze skarżących – Z.L.. Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie ten skarżący nadesłał, potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię umowy spółki cywilnej P z dnia [...] sierpnia 2007 r. Treść § 18 nadesłanej umowy wskazuje, iż Z.L. jest osobą upoważnioną do reprezentowania spółki przed organami administracji państwowej i sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga Z.L., A.G., K.G., W.L., S.N., T.S., W.P. i M.K., podlegały odrzuceniu jako złożone z uchybieniem ustawowego terminu do ich wniesienia.
Na wstępie podkreślić należy, iż z punktu widzenia rozpoznania sprawy w powyższym zakresie istotną okoliczność stanowi fakt, iż wymierzona w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. kara pieniężna, nałożona została w sposób łączny na: Z.L., R.B., A.G., K.G., J.H., W.L., S.N., D.P., T.S., W.P., M.K., M.R. oraz M.G. jako wspólników spółki cywilnej P. Uzasadnieniem dla nałożenia kary, łącznie na wszystkich wspólników spółki cywilnej, było ustalenie przez organ, że transport objęty przeprowadzoną w dniu [...] lipca 2010 r. kontrolą, wykonywany był w ramach działalności transportowej prowadzonej przez spółkę cywilną P
W tej sytuacji szczegółowe wyjaśnienie przyczyn odrzucenia skarg skarżących wskazanych w sentencji, poprzedzone być musi przeprowadzeniem przez Sąd pogłębionej analizy statusu spółki cywilnej na gruncie postępowania administracyjnego oraz na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia przepisów prawa obowiązujących w transporcie drogowym.
Instytucja spółki cywilnej znajduje swoje podstawowe uregulowanie w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. (art. 860-875). W myśl art. 860 kc przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Interpretacja powyższej regulacji nakazuje przyjąć, iż spółka cywilna jest wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. Uznać zatem należy spółkę cywilną za specyficzny twór prawny, niedający się jednoznacznie zakwalifikować do znanych na gruncie prawa cywilnego czy prawa spółek handlowych kategorii podmiotów.
Nie ulega wątpliwości, iż spółka cywilna nie posiada na gruncie prawa cywilnego osobowości prawnej. Zgodnie bowiem z art. 33 kc osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. W tym miejscu podkreślić należy, że ani Kodeks cywilny, ani przepisy szczególne nie przyznają spółce cywilnej osobowości prawnej. Przepis
art. 33 1 § 1 kc przewiduje co prawda, iż zdolność prawna może przysługiwać jednostkom organizacyjnym niebędącym osobami prawnymi, umożliwiając wówczas odpowiednie stosowanie przepisów o osobach prawnych jednakże pod warunkiem, że zdolność taką przyznaje im ustawa. Zatem spółka cywilna mogłaby mieć zdolność prawną, ale tylko w sytuacji, gdyby istniał przepis prawa, który przyznawałby spółce taką zdolność.
Stwierdzić należy, iż brak zdolności prawnej spółki cywilnej, czyli podmiotowości na gruncie prawa cywilnego powoduje, iż różni się ona znacząco od spółek osobowych prawa handlowego: jawnej, partnerskiej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej, które określane są mianem ułomnych osób prawnych tj. podmiotów, które nie są osobami prawnymi, ale mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane (art. 8 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych; Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.).
Dokonując dalszej analizy przepisów prawa z punktu widzenia charakteru i pozycji spółki cywilnej w polskim prawie stwierdzić należy, iż brak jest podstaw prawnych do traktowania spółki cywilnej jako przedsiębiorcy na gruncie kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. r 155, poz. 1095 ze zm.). Zgodnie z art. 43 1 kc przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33 1 § 1 kc prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Podobnie ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 4 ust. 1 definiuje przedsiębiorcę jako osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Jednocześnie w ust. 2 cyt. artykułu ustawodawca wyraźnie zastrzegł, że za przedsiębiorców uznaje się wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Brak osobowości prawnej oraz zdolności prawnej spółki cywilnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej potwierdza także utrwalone orzecznictwo sądów powszechnych (zob. uchwała 7 sędziów SN z dnia 31 marca 19993 r. III CZP 176/92, uchwała 7 sędziów SN z dnia 26 stycznia 1996 r. III CZP 111/95, wyrok SN z dnia 28 października 2003 r. I CK 201/02). Powyższe potwierdza zatem przyjęcie poglądu, iż spółka cywilna jest wyłącznie stosunkiem obligacyjnym jaki może zostać ukształtowany przez wspólników na zasadach i w warunkach określonych w Kodeksie cywilnym.
Na marginesie dodać należy, iż spółka cywilna nie posiada także zdolności sądowej i procesowej na gruncie procedury cywilnej (art. 64 § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego; Dz. U. Nr 43 poz. 296 ze zm.), ani też zdolności upadłościowej i układowej, a także zdolności wekslowej (uchwała 7 sędziów SN z dnia 31 marca 1993 r. III CZP 176/92).
Powyższe prowadzi do wniosku, iż co do zasady spółce cywilnej nie można przypisać w obrocie prawnym podmiotowości prawnej, choć jak się okazuje istnieją od tej reguły nieliczne odstępstwa przewidziane przepisami szczególnymi (lex specialis). Dotyczą one sytuacji, gdy w akcie normatywnym dopuszcza się do obrotu w określonej sferze prawnej jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej bez wymogu przyznania im podmiotowości na podstawie ustaw. Z taką sytuacją mamy do czynienia przykładowo na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - art. 15 ust. 1 (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177,poz. 1054 ze zm.), czy też ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 108 poz. 626 ze zm.) oraz w postępowaniu o nadanie numeru REGON (ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 591), gdzie spółka cywilna pomimo braku osobowości prawnej występuje jako strona postępowania.
Bez wątpienia, co istotne z punktu widzenia przedmiotowej sprawy, spółka cywilna nie jest stroną w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 29 kpa stronami tego postępowania mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Z tym, że art. 30 § 1 kpa w zakresie oceny zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych odsyła do przepisów prawa cywilnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Za strony postępowania administracyjnego uznaje się wspólników spółki cywilnej.
Wyjątku nie stanowi w tym zakresie sytuacja, gdy postępowanie administracyjne dotyczy naruszenia w transporcie drogowym. Brak jest bowiem podstaw do przyznania w takim postępowaniu podmiotowości spółce cywilnej, w ramach której prowadzona jest działalność gospodarcza obejmująca wykonywanie transportu drogowego. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, a brak jest przepisów szczególnych (w tym w ustawie o transporcie drogowym), które przyznawałyby jej w sprawach z dziedziny transportu drogowego, zdolność prawną, mimo braku osobowości prawnej. Ustawa o transporcie drogowym posługuje się pojęciem przedsiębiorcy, a jak wskazano wcześniej za przedsiębiorcę, zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, uznaje się wspólników spółki cywilnej. Zgodnie z art. 92 a ustawy o transporcie drogowym karze podlega podmiot wykonujący przewóz drogowy naruszający obowiązki lub warunki przewozu. Z kolei w myśl art. 4 pkt 15 ustawy przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego.
W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić należy, iż także na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, w przedmiocie objętym transportem drogowym, spółce cywilnej nie przysługuje status strony. Stosownie bowiem do treści art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwanej p.p.s.a.) zdolność sądową (zdolność do występowaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona) mają osoby fizyczne, osoby prawne, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania im uprawnień lub skierowania do nich nakazów lub zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W ustawie o transporcie drogowym nie ma przepisów, które pozwalałyby przyznać spółkom cywilnym uprawnienia lub nałożyć na nie obowiązki albo kierować do nich nakazy lub zakazy. Wobec czego uznać należało, iż spółka cywilna nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stronami postępowania przez sądem administracyjnym są zatem wspólnicy spółki cywilnej jako przedsiębiorcy, którzy są związani umową spółki cywilnej, a nie sama spółka cywilna.
Wyrażone w tym zakresie stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyrażony został przede wszystkim przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 15 października 2008 r., II GPS 5/08, w której rozstrzygnięto zasadnicze zagadnienie odnoszące się do kwestii licencji na wykonywanie transportu drogowego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezie w/w uchwały stwierdził, iż w spółce cywilne, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, świadczenie tych usług przez inną osobę niż licencjonobiorca oznacza przeniesienie uprawnień wynikających z licencji na osobę trzecią z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W uzasadnieniu do uchwały NSA wyraził jednakże także jednoznacznie stanowisko w zakresie uznania za stronę postępowania sadowoadministracyjnego w dziedzinie transportu drogowego wspólników spółki cywilnej, a nie samą spółkę cywilną.
Analogiczny pogląd Naczelny Sąd Administracyjny wyraził także w wyrokach: z dnia 10 października 2008 r., II GSK 366/08, z dnia 29 listopada 2005 r., I OSK 106/06, z dnia 28 marca 2008 r., II GSK 5/08, z dnia 15 maja 2008 r., II GSK 115/08, z dnia 29 marca 2012 r., II GSK 1376/11.
Dodać należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna, co prowadzi do wniosku, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów o transporcie drogowym podczas wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej, jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia (naruszeń) dokonanych podczas jednego wspólnego przewozu. Przy czym - jak zaznaczył NSA - art. 864 kc zgodnie, z którym za zobowiązania spółki odpowiedzialni są solidarnie jej wspólnicy, nie odnosi się wyłącznie do zobowiązań cywilnoprawnych, lecz również do takich zobowiązań publicznoprawnych, które wynikają z realizowania przez wspólników spółki cywilnej wspólnego celu gospodarczego, o którym mowa w art. 860 kc. Za cel taki NSA uznało też wykonywanie transportu drogowego, jeżeli wykonywaniu transportu drogowego w ramach spółki cywilnej towarzyszy konieczność poniesienia określonych świadczeń – w tym kar, o których mowa w art. 92 i art. 92 a ustawy o transporcie drogowym – to organy administracji publicznej nakładając takie świadczenie powinny uwzględniać fakt, iż za wynikające z tego zobowiązanie odpowiadają solidarnie wszyscy wspólnicy spółki cywilnej, a nie każdy ze wspólników z osobna, stąd nałożenie kary łącznie na wszystkich wspólników spółki cywilnej (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r., II GSK 1134/11, wyrok NSA z dnia 29 marca 2012 r., II GSK 1376/11, wyrok z dnia 29 marca 2012 r., II GSK 325/11).
Odnosząc powyższe rozważania do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania Sąd uznał, iż stroną skarżącą są niewątpliwie wspólnicy spółki cywilnej P, a nie sama spółka cywilna. Oznacza to, iż uprawnienia i obowiązki na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, a wcześniej administracyjnego przysługiwały indywidualnie każdemu ze skarżących, a nie samej spółce cywilnej, która jest w tych okolicznościach pozbawiona osobowości prawnej, zdolności prawnej i zdolności sądowej. Skutkuje to m.in. obowiązkiem doręczenia przez sąd administracyjny wszelkich pism i orzeczeń odrębnie każdemu ze skarżących tj. każdemu ze wspólników spółki cywilnej. Z drugiej strony oznacza to, iż podjęta przez każdego ze skarżących czynność procesowa przed sądem administracyjnym dokonywana jest przez niego we własnym imieniu i na własny rachunek.
Z powyższych względów Sąd badając w przedmiotowej sprawie przesłanki dopuszczalności zaskarżenia przez wspólników spółki cywilnej P decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012r. uznał, iż w odniesieniu do części skarżących skarga z dnia [...] stycznia 2013r. złożona została z uchybieniem terminu. Konsekwencją bowiem wcześniejszych rozważań jest badanie odrębnie w stosunku do każdego ze skarżących, któremu doręczona została indywidualnie w postępowaniu administracyjnym zaskarżona decyzja, terminu do złożenia skargi.
Termin do złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego określony został w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Termin ten jest terminem ustawowym, który nie może być wydłużany, ani skracany. Odnosząc się do zasad obliczania terminów na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego należy zauważyć, iż stosownie do treści art. 83 § 1 p.p.s.a. terminy te oblicza się według przepisów prawa cywilnego. Stąd w myśl art. 111 Kodeksu cywilnego termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Przy czym w sytuacji, gdy początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Dodać należy, iż oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.).
Należy podkreślić, iż konsekwencją podjęcia przez stronę czynności w postępowaniu sądowym (w tym przypadku wniesienie skargi) po upływie terminu jest jej bezskuteczność, chyba że na skutek złożonego przez stronę wniosku, który w uznany zostanie za zasadny, Sąd orzeknie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi (art. 85 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r., doręczona została kolejno wspólnikom spółki cywilnej P w następujących datach: Z.L. w dniu 24 grudnia 2012r., A.G. w dniu 24 grudnia 2012r., K.G. w dniu 24 grudnia 2012r., W.L. w dniu 24 grudnia 2012r., S.N. w dniu 24 grudnia 2012r., T.S. w dniu 24 grudniu 2012r., W.P. w dniu 24 grudnia 2012r., M.K. w dniu 24 grudnia 2012r., M.R. w dniu 27 grudnia 2012r. oraz M.G. w dniu 27 grudnia 2012r. Przesyłki zawierające w/w decyzję adresowane do R.B., J.H. i D.P. jako dwukrotnie awizowane zostały przez doręczyciela zwrócone jako niepodjęte w terminie wobec czego zgodnie z art. 44 Kpa uznane zostały przez organ za skutecznie doręczone w dniu 8 stycznia 2013 r.
Zatem termin do wniesienia środka zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w stosunku do: Z.L., A.G., K.G., W.L., S.N., T.S., W.P., M.K. rozpoczął bieg w dniu 25 grudnia 2012 r. i kończył się z upływem 23 stycznia 2013 r. Tymczasem skarga na w/w rozstrzygnięcie została wniesiona dopiero w dniu 25 stycznia 2013 r. (data pieczęci nadania w urzędzie pocztowym – k.7), a zatem po upływie ustawowego terminu do jej złożenia.
W opisanej sytuacji zastosowanie znajduje art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Wobec powyższego w oparciu o treść w/w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jako spóźnione należało odrzucić skargi: Z.L., A.G., K.G., W.L., S.N., T.S., W.P., M.K..
Natomiast skarga pozostałych skarżących: M.R., M.G., R.B., J.H. i D.P. złożona została w terminie i, o ile nastąpi usunięcie przez tych skarżących istniejących braków formalnych w terminie, będzie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez tutejszy Sąd.
Wskazać przy tym należy, iż w toczącym się dalej postępowaniu ze skargi M.R., M.G., R.B., J.H. i D.P., dotychczasowi skarżący, których skarga została odrzucona, od chwili wydania niniejszego postanowienia uzyskują status uczestników postępowania, uprawniający ich do uczestniczenia w dalszym postępowaniu na prawach strony. Podkreślić także należy, iż skuteczne zaskarżenie decyzji, choćby przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, których dotyczy decyzja administracyjna, umożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi od niej złożonej, a skutki orzeczenia wydanego w tej sytuacji przez Sąd w wyniku merytorycznego rozpoznania skargi, dotyczą i tak wszystkich wspólników spółki, na których łącznie została nałożona kara w drodze zaskarżonej decyzji.
Dodatkowego wyjaśnienia w niniejszej sprawie wymaga kwestia reprezentacji spółki cywilnej oraz wspólników tejże spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W myśl art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W sytuacji zatem kiedy stroną postępowania sądowoadministracyjnego są wspólnicy spółki cywilnej mogą oni działać osobiście lub przez pełnomocnika, który zostanie indywidualnie ustanowiony przez każdego ze wspólników spółki jako skarżących. Brak natomiast podstaw do uznania za prawidłowe umocowanie do reprezentowania wspólników spółki cywilnej przed sądem adminstracyjnym, zawartego w umowie spółki cywilnej zapisu o udzieleniu pozostałym wspólnikom lub wspólnikowi umocowania do działania w imieniu spółki przez sądami administracyjnymi. Umowa taka upoważnia bowiem do reprezentacji samej spółki, a nie wspólników i może zostać uznana za skuteczną tylko na gruncie postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego, w których stroną postępowania jest spółka, gdyż przyznana została jej wyjątkowo podmiotowość prawna jak np. w sprawach dotyczących podatku od towarów i usług. W rozpoznawanej sprawie stroną na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest każdy ze wspólników spółki cywilnej i reprezentowanie każdego ze wspólników możliwe jest na zasadach ogólnych określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Informacyjne Sąd wskazuje, iż w myśl art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Powyższe oznacza, iż pełnomocnikiem skarżących, którzy złożyli skargi w terminie jak i pozostałych uczestników w dalszym postępowaniu sądowoadministracyjnym może zostać ustanowiony także inny skarżący lub uczestnik postępowania ( którymi są też aktualnie byli skarżący, w stosunku do którym Sąd odrzucił skargę niniejszym postanowieniem).
Ze wskazanych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło