II SA/Go 374/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2010 r. wniosku D. sp. z o.o. z siedzibą w G. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Spółka z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 maja 2010 r. "D" sp. z o.o. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. W dniu 10 czerwca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek skarżącej spółki o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podała, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych z uwagi na bardzo duże zaległości ze strony kontrahentów spółki i konieczność zaciągania kredytów bankowych dla uzyskania bieżącej płynności finansowej. Spółka wskazała, że kapitał zakładowy wynosi 3.870.000 zł, wartość środków trwałych - 11.721.941,34 zł, a w 2009 r. osiągnęła zysk w wysokości 196.136,61 zł. Nadto na trzech rachunkach bankowych spółki stan konta wygląda następująco: -49.321,29 zł, -149.874,02 zł, - 199.986,17 zł. Spółka przedłożyła między innymi bilans, zeznanie podatkowe za 2009 r. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 374/10, po rozpatrzeniu wniosku "D" sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 1 lipca 2010 r. do sądu wpłynął sprzeciw "D" sp. z o.o. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 374/10. Strona wskazała, iż w jej ocenie w/w postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 258 §2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Jednocześnie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych w całości. Strona zwróciła uwagę na to, że wykazywane przez nią stany rachunków bankowych są w każdym wypadku ujemne — co oznacza, że spółka w każdym z nich korzysta z kredytu w rachunku bieżącym, i tylko stąd wynika dysponowanie jakimikolwiek środkami, zaś gdyby z jakichkolwiek przyczyn z dnia na dzień miała utracić dostęp do tych środków i możliwość nimi dysponowania, czy to w wyniku wypowiedzenia umów przez banki i blokady środków, czy też np. ewentualnych zajęć komorniczych w związku z roszczeniami kontrahentów spółki, z dnia na dzień praktycznie całkowicie spółka utraciłaby jakąkolwiek zdolność płatniczą i płynność finansową, a jej zarządowi pozostawałoby składanie wniosku o ogłoszenie upadłości. Z danych co do wysokości środków na rachunkach bankowych wynika, że spółka w zasadzie nie ma własnych środków finansowych - przynajmniej na chwilę obecną, a działalność prowadzi finansując się środkami z kredytu. To zaś bezpośrednio dotyczy kwestii faktycznego posiadania środków finansowych, i możliwości dysponowania nimi, na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku, podkreślić trzeba, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia więc wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Ponadto podkreślić należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Ewentualne przyznanie prawa pomocy stronie w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od przywołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przystępując do oceny złożonego wniosku na wstępie należy odnotować, że z nadesłanych do niniejszych akt dokumentów wynika, że strona posiadała na dzień [...] grudnia 2009 r. aktywa trwałe o wartości 11 721 941,34 zł, w tym rzeczowe aktywa trwałe o łącznej wartości 11 220 628,14 zł, nieruchomości o wartości 109 214,00 zł, a także aktywa obrotowe o wartości 8 594 907,06 zł. W sumie łącznie aktywa spółki wynosiły na dzień [...] grudnia 2009 r. 20 316 848,40 zł. Z kolei pasywa wyniosły 20 316 848,40 zł. Ponadto z przedłożonych dokumentów wynika, iż w 2009 r. Spółka osiągnęła zysk w wysokości 196.136,61 zł. Nadto na trzech rachunkach bankowych spółki stan konta wygląda następująco: -49.321,29 zł, -149.874,02 zł, - 199.986,17 zł. W orzecznictwie powszechnie podkreśla się, iż strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych nie może zgromadzić środków na poniesienie chociaż części kosztów postępowania (postanowienie z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 80/09, LEX nr 550323). Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., l GZ 147/08, Lex nr479137). Zaznaczyć przy tym należy, iż zapobiegliwości i przezorności w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób ( w tym osób prawnych) toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów, także sądowych (por. postanowienie z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 265/08, LEX nr 494324). Strona nie może nadto przedkładać cywilnoprawnych (prywatnych) zobowiązań nad te związane z postępowaniem sądowym, które stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej, wobec czego inne wydatki nie mogą być w stosunku do nich traktowane priorytetowo (postanowienie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 512/08 , LEX nr 530038; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 20008 r., II OZ 682/08, Lex nr 493715 ). W konsekwencji prawo pomocy nie przysługuje takiej osobie, która wprawdzie dysponowała środkami na pokrycie kosztów sądowych, lecz się ich wyzbyła, m.in. rozdysponowując je na inne cele (por. postanowienie z dnia 28 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 304/08, LEX nr 494243). Odnosząc te poglądy do niniejszej sprawy, trzeba wyeksponować, że zobowiązanie Spółki w zakresie uiszczenia przedmiotowej opłaty sądowej jest niskie, wynosi 100 zł, co niewątpliwie nie wiąże się ze znacznym obciążeniem finansowym podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym, utrzymującego pewien poziom płynności finansowej. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów – znajdujących się w aktach sprawy II SA/Go 308/10, 309/10 - wynika, że aktualnie skarżąca spółka wykazuje stratę. Nie budzi wątpliwości, iż ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. Nie jest równoznaczna z utratą płynności finansowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., l GZ 260/08. Lex nr 479125). Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., l OZ 208/08, Lex nr 477191). Jak sam wnioskodawca wskazał w uzasadnieniu sprzeciwu, w jego sytuacji istnieje jedynie potencjalna możliwość utraty dostępu do środków finansowych, co prowadziłoby do utraty zdolności płatniczej i płynności finansowej, wymuszając na członkach zarządu złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Takie potencjalne zagrożenie bez wątpienia może dotyczyć każdego przedsiębiorcy uczestniczącego w obrocie gospodarczym. Potencjalne zagrożenie nie jest równoznaczne z brakiem płynności finansowej w chwili obecnej. Nie może ono uzasadniać zwolnienia danego podmiotu od ponoszenia i tak nieznacznych - jak w rozpatrywanej sprawie - kosztów postępowania sądowego, mających charakter danin publicznoprawnych. W ocenie Sądu złożony wniosek "D" spółka z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie tego prawa. Zważywszy bowiem na wysokość bieżących wydatków spółki, poniesienie kosztów uiszczenia wpisu w najniższej z możliwych wysokości, zdaniem Sądu, nie przekracza jej zdolności płatniczych. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji