II SA/Go 419/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczącego Sędzia WSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "I" Spółki z o.o. o zwolnienie od wpisu od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I" Spółki z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł skarżąca spółka, pismem z dnia [...] maja 2013 r., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wniesienia żądanego wpisu. Spółka podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Kapitał zakładowy spółki wynosi 6 000 000 zł. W związku z wniesieniem przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy, bez zachowania prawem przewidzianej formy, na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 12 czerwca 2013 r. spółka została wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu "PPPr" w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (tj. do dnia 15 lipca 2013 r.), pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Do wezwania została dołączona informacja o miejscach, gdzie dostępny jest formularz "PPPr". W odpowiedzi strona skarżąca z zachowaniem terminu dostarczyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPPr". We wniosku wskazano na ciężką sytuację finansową spółki, w związku ze skierowaniem przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. W jego wyniku zablokowano wszystkie konta bankowe, uniemożliwiając wniesienie wpisu. Wszystkie ruchomości także uległy zajęciu. Jednocześnie oświadczono, iż wartość środków trwałych wnioskodawcy, według bilansu na ostatni rok wyniosła 2 024 729,36 zł. Strata za ostatni rok obrotowy wynosiła 373 575,72 zł. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2013 r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedłożenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, następujących dokumentów: – aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych strony skarżącej za ostatnie trzy miesiące, – zbiorczego zestawienia wartości przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące, – składanych przez spółkę odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi na wezwanie, spółka pismem z dnia [...] lipca 2013 r. poinformowała, że w związku z zajęciami komorniczymi rachunki bankowe zostały zlikwidowane, nie dysponuje zbiorczym zestawieniem wartości przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące. W załączeniu przesłano kopie deklaracji VAT-7 od kwietnia do czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2012 r., sygn. akt II FZ 391/12; postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 246/12). Należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08). Nie ulega wątpliwości, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2012 r. sygn. akt II FZ 392/12). W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.)). W niniejszej sprawie wnioskodawcą jest "I" Spółka z o.o.. Spółka ta pomimo wezwania nie dostarczyła aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz zbiorczego zestawienia wartość przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące. W sytuacji, w której strona nie wywiązuje się z obowiązku wskazania okoliczności świadczących za przyznaniem prawa pomocy, bądź też oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu posiadania, Sądowi przysługuje uprawnienie do wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Zaniechanie złożenia żądanych dokumentów skutkuje rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o treść oświadczeń zawartych w złożonym formularzu (postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 126/05). Skarżąca spółka zastosowała się jedynie częściowo do wezwania, przedstawiając jedynie kopie deklaracji podatkowych VAT-7, bez potwierdzenia ich wpływu do właściwego urzędu skarbowego. Z tych deklaracji wynika, iż spółka prowadzi działalność, wykazując sprzedaż na kwoty wielokrotnie wyższe niż należne od niej koszt sądowe. Jednocześnie skarżąca spółka posiada znaczną nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym, którą to kwotę przenosi na następne okresy rozliczeniowe, nie wnosząc o zwrot podatku. Z oświadczeń spółki wynika, iż jej rachunki bankowe najpierw zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie zlikwidowane. Niemniej te okoliczności, nie potwierdzone stosowanymi dokumentami, nie przesądzają samodzielnie o zasadności wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na konieczność rygorystycznego pochodzenia do przesłanek prawa pomocy wynikających z art. 246 § 2 p.p.s.a. Wskazuje się mianowicie, że o istnieniu przesłanek prawa pomocy w przypadku stron będących osobami prawnymi nie przesądza ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony (postanowienie NSA z 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 127/08, postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 66/09). Dokumentacja przedstawiona przez stronę skarżącą nie przekonuje o niemożliwości pokrycia kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, iż koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 91/13). Uzasadniony jest zatem wniosek, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań. Zdaniem Sądu ponoszenie straty (373 575,72 zł) nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 260/08). Nie bez znaczenia pozostaje także fakt posiadania przez spółkę kapitału zakładowego o wartości 6 000 000 zł jak i środków trwałych o wartości 2 024 729,36 zł (wg bilansu za ostatni rok). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego prezentowany jest pogląd, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 sygn. akt FZ 415/04, orzeczenie SN z dnia 23 października 1934 r., sygn. akt C II 1441/34). W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż spółka może ponieść koszty postępowania, gdyż posiada znacznej wartości majątek sprawy, wielokrotnie przewyższający wartością koszty wpisu od skargi. Uwzględniając zatem dominującą zasadę partycypacji strony w kosztach zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Strona nie wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść tych kosztów, a nader wszystko, iż podjęła w tym zakresie wszelkie możliwe czynności, w celu zabezpieczenia ewentualnych środków na ten cel. Nie negując zatem trudnej sytuacji finansowej I" Spółki z o.o. uznano, że skarżący nie wykazał, iż wygospodarowanie środków niezbędnych do pokrycia kosztów sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.