II SA/Go 470/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 108 kpa oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (DZ.U. z 2017 r. poz. 978) Prezydent Miasta orzekł o cofnięciu B.S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy w związku z orzeczeniem lekarskim stwierdzającym istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] pażdziernika 2016 r. B.S. skierowany został na badania lekarskie, w związku ze wskazanym przez Prokuraturę Okręgową zastrzeżeniem co do stanu jego zdrowia. W dniu 12 lutego 2018 r. do organu wpłynęło pismo z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] stycznia 2018 r. wraz z orzeczeniem lekarskim z dnia [...] grudnia 2017 r., w którym w wyniku przeprowadzonego badania lekarskiego stwierdzono u B.S. istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii "AM,A1,A2,A, B1, B,B+E,T,C1, C1+E, C,C+E,D1,D,D+E". W związku z treścią orzeczenia lekarskiego wszczęte zostało postępowanie w sprawie cofnięcia B.S. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "B". Dalej organ stwierdził, że spełnione zostały przesłanki z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy o kierujących pojazdami, bowiem na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzono przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, co skutkowało wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii "B" prawa jazdy. Od powyższej decyzji B.S. wniósł odwołanie. Skarżący podniósł, że od 20 lat posiada prawo jazdy i prowadzi pojazdy, nigdy nie spowodował wypadku drogowego. Wskazał, że w przeszłości miał kłopoty z narkotykami, ale od 17 lat nie używa środków psychotropowych, nie leczył się psychiatrycznie, gdyż nie było takiej potrzeby. Obecnie jego sytuacja życiowa unormowała się. Postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2001r., z powodu zażywania środków psychoaktywnych został ubezwłasnowolniony, jednak postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] maja 2017 r. sygn. [...] ubezwłasnowolnienie zostało uchylone. Skarżący wskazał, że w maju 2016 r. zdał egzamin teoretyczny i praktyczny na prawo jazdy kategorii " C". Podkreślił, że prawo jazdy jest mu niezbędne do wykonywania prac zawodowych. Zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych mogą potwierdzić jego znajomi, których pisemne oświadczenia na ten temat załączono do odwołania. Skarżący przedłożył do akt sprawy kserokopie: zaświadczenia psychologicznego z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzające brak przeciwwskazań do operowania wózkiem jezdniowym oraz orzeczeń psychologicznych o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1,C1+E, C, C+E, D1, D1+E,D, D+E i orzeczeń lekarskich o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1,C1+E, C, C+E, D1, D1+E,D, D+E, opinii psychologicznej z dnia [...] grudnia 2016 r., zaświadczenia ostanie zdrowia z dnia [...] listopada 2016 r. oraz pisma Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] stycznia 2018 r. w sprawie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] grudnia 2017 r. wydanego przez ten Instytut. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I inst. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami ma charakter związany. Oznacza, to że starosta dysponujący orzeczeniem o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, nie ma luzu decyzyjnego, lecz jest zobligowany do wydania decyzji cofającej posiadane przez tę osobę uprawnienie do kierowania pojazdem. Na podstawie przeprowadzanych badań lekarskich orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] stwierdzono u B.S. przeciwskazania do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1,C1+E, C, C+E, D1, D1+E,D, D+E. Orzeczenie to wydane zostało w związku ze skierowaniem skarżącego na badania lekarskie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] pażdziernika 2016 r., od której strona nie wniosła odwołania. SKO wskazało, że nie ma możliwości merytorycznego badania orzeczenia lekarskiego, dlatego podnoszone przez skarżącego w odwołaniu argumenty dotyczące stanu zdrowia nie mogą skutecznie podważyć wiarygodności orzeczenia lekarskiego. Również dołączone do odwołania dokumenty i opinie innych osób nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie podlegają ocenie organu. Od powyższej decyzji organu II inst. B.S. wniósł skargę. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa polegające na przyjęciu, że Prezydent Miasta był związany orzeczeniem lekarskim, pomimo tego, że w odwołaniu skarżący wykazał bezzasadność orzeczenia lekarskiego oraz wskazał na uchybienia w postępowaniach, które doprowadziły do pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w trakcie postępowania administracyjnego toczącego się w tej sprawie nabył prawo jazdy kategorii C i podchodził do egzaminu z kategorii C+E. Zdaniem skarżącego badania lekarskie przeprowadzane były w sposób nieobiektywny, a uprawnienia do kierowania pojazdami odebrano mu bezpodstawnie. W pismach z dnia [...] sierpnia 2018r., [...] września 2018r. i [...] września 2018r. I.S. – matka skarżącego – potwierdzała stanowisko skarżącego wyrażone w skardze. W piśmie z dnia [...] września 2018r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z akt sprawy wynika, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] po przeprowadzeniu badań w Instytucie Medycyny Pracy I Zdrowia Środowiskowego, na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1, C1+E, C, C+E, D1. D1+E,D, D+E. Wydanie powyższego orzeczenia poprzedziło badanie oraz orzeczenie z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, w którym stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B, BE, C, CE. W orzecznictwie ugruntowanym na tle obowiązującego poprzednio rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r. poz. 133), przyjmuje się, że orzeczenia lekarskie stanowią środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a., tj. dokument urzędowy (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r., sygn. I OSK 952/12 i powołane tam orzecznictwo). Stosownie do treści art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wprawdzie przepis art. 76 § 3 kpa nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów jednak ustanowiona przez prawodawcę szczególna procedura wydawania i weryfikacji orzeczeń lekarskich w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami ogranicza przewidzianą w art. 76 § 3 k.p.a. możliwość przeprowadzania dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie bowiem związanego z takim dokumentem domniemania prawdziwości możliwe jest w zasadzie jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami (por. wyrok NSA sygn. akt I OSK 1243/17). Wskazać przyjedzie, że w myśl art. 79 ust. 4 – 7 ustawy osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81. Ponowne badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy. Jednostka, o której mowa w ust. 4, mająca przeprowadzać badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne. Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne. Z akt sprawy wynika, że skarżący wyczerpał tryb postępowania wynikający z art. 79 ustawy o kierujących pojazdami, ponieważ odwołał się od orzeczenia z dnia [...] lipca 2017 r. wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, skutkiem czego w sprawie wypowiedział się uprawniony organ orzeczniczy II inst. – tj. Instytut Medycyny Pracy I Zdrowia Środowiskowego. W wyniku przeprowadzonych badań oraz dokumentacji stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1, C1+E, C, C+E, D1. D1+E,D, D+E. Wskazane orzeczenia lekarskie stanowiły podstawę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Decyzja, o której mowa w art. 103 ustawy ma charakter związany, co oznacza że w sytuacji spełnienia się określonych przesłanek organ administracyjny ma obowiązek wydania orzeczenie o treści wskazanej przez ustawodawcę. Zgodnie z treścią art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. "a" starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W świetle powyższego brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń organów orzekających w sprawie oraz stawiania im zarzutu o braku kontroli postępowania diagnostyczno - orzeczniczego prowadzonego przez uprawnionych lekarzy. Odnosząc się do zarzutów skargi należy odpowiedzieć na pytanie - czy dokumentacja przedłożona przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, w tym zaświadczenia o stanie jego zdrowia, podważały skutecznie treść orzeczeń lekarskich wydanych przez odpowiednie jednostki orzecznicze. Wskazać zatem należy, że prezentowane przez organ stanowisko w tej kwestii odpowiada przepisom prawa. Jak wyżej podniesiono orzeczenia lekarskie posiadają walor dokumentu urzędowego, a ich treść - po myśli art. 73 § 3 kpa - nie została podważona. Orzeczenia wydane zostały przez powołane jednostki o których mowa § 10 ust. 1 oraz § 11 pkt 2 lit. "c" rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (DZ.U. 2014 poz. 949 ze zm.), który to akt wykonawczy wydany został na podstawie delegacji zawartej w art. 81 ustawy o kierujących pojazdami. Wymienione w rozporządzeniu jednostki orzecznicze są jednostkami specjalistycznymi, dysponującymi wiedzą szczególną. Dokumenty przedłożone przez stronę w toku postępowania należy zakwalifikować jako dokumenty prywatne, które mają moc dowodową i służą wyjaśnieniu stanu faktycznego, ale nie podważyły treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy I Zdrowia Środowiskowego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 30 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 3273/14, zgodnie z którym dokonywanie ocen istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostało przekazane wyłącznie uprawnionym lekarzom z wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (art. 77 u.k.p. i § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami; Dz. U. z 2013 r. poz. 133). Natomiast przeprowadzenie badań w trybie odwoławczym powierzono jednostkom o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne, czyli podmiotom medycznym enumeratywnie wymienionych w § 12 ust. 3 rozporządzenia. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są badania lekarskie kierowców, oznacza, że na potrzeby postępowania prowadzonego przez organy administracji w celu kontroli uprawnień do prowadzenia pojazdów, nie jest dopuszczalne przeprowadzenie badań medycznych wskazanych osób w inny sposób. W szczególności nie jest możliwa weryfikacja treści orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Wyjaśnić należy, że z dniem 20 lipca 2014 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (DZ.U. z 2014 r. poz. 949 ze zm.), które w omawianym zakresie zawiera regulacje analogiczne do przyjętych na podstawie uprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r., na które powołał się NSA w w.w. wyroku. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.