II SA/Go 514/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku E sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 lipca 2014 r. E sp. z o.o. została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 29.125 zł. Dnia 28 lipca 2014 r. wpłynął do sądu wniosek spółki o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca spółka podała, że znajduje się w bardzo niekorzystnej sytuacji finansowej. Spółka w 2013 r. poniosła stratę w wysokości 3.390.604,52 zł. Spółka wskazała, że rachunek bankowy w [...] został zajęty przez komornika. Spółka posiada zobowiązania spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (2.170.876 zł), Urzędu Skarbowego (1.447.283 zł), Urzędu Miasta (482.130 zł). Spółka podała, że jest użytkownikiem wieczystym gruntu, który jest obciążony hipotekami na łączną kwotę 30.972.816, zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku Spółka przedłożyła zbiorcze zestawienie przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące i odpis zeznania rocznego za rok 2013. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sadowych odbywa się poprzez porównanie możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). O możliwościach płatniczych Spółki świadczy fakt, że pomimo znacznego pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i poniesienia strat przez Spółkę nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Spółka we wniosku o przyznanie prawa pomocy między innymi podała, że "zawarła ugody z wierzycielami w przedmiocie ratalnej spłaty zobowiązań. Miesięczne koszty utrzymania hotelu wynoszą około 550.000 zł. Przychody z działalności zaledwie pokrywają koszty bieżące. Dzięki uzgodnieniom z wierzycielami dostawcami mediów należne opłaty są wnoszone z opóźnieniem tolerowanym, co zapewnia utrzymanie ciągłości funkcjonowania hotelu, zwłaszcza w miesiącach o niższych obrotach". Z dokumentów przedstawionych przez spółkę wynika, że koszty prowadzenia działalności (1.777.693 zł - I kwartał 2014 r.) znacznie przewyższają wpis od skargi (29.125 zł). Wydatki te zakwalifikowała jako koszty uzyskania przychodów, a zatem należy przyjąć, ze zostały one faktycznie poniesione (art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Należy dodać, że fakt ponoszenia straty przez Spółkę nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125). Również sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych nie jest wystarczający dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., II FZ 305/14, LEX nr 1437248). Wymaga również podkreślenia, że konieczność regulowania zobowiązań cywilnoprawnych związanych z prowadzoną działalnością, nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi. Jak już wskazano, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951). W rozpoznawanej sprawie Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Nie można również pominąć, że wysokość kapitał zakładowego (10.725.100 zł) oraz wartość środków trwałych (27.640.874,29 zł) przemawiają przeciwko uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2008 r., I FZ 143/08, Legalis). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że E sp. z o.o. nie wykazała, ze zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.