II SA/Go 593/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 oddala skargę. Wnioskiem z [...] maja 2011r. S.M. zwróciła się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako BP ARMiR) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, w którym zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 49,48 ha w ramach Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3, –Pakietu 3 - Ekstensywne trwale użytki zielone, wariant 3.1., Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 oraz Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1. W dniu 18 lutego 2013 r. do BP ARiMR wpłynął z Sądu Okręgowego Wydział Karny odpis aktu oskarżenia w sprawie sygn. [...] przeciwko m.in. S.M., w którym została ona oskarżona między innymi o to, iż w okresie od 2004 do 2011 roku w [...], działając wspólnie i w porozumieniu z M.W., w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła ARiMR Oddział do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ten sposób, że złożyła w Agencji poświadczające nieprawdę dokumenty, z których wynikało, że jest użytkownikiem gruntów rolnych i z tego tytułu otrzymała nienależne dotacje znacznej wartości z tytułu płatności obszarowych, płatności ONW i płatność rolnośrodowiskową. W toku postępowania organ postanowił o dopuszczeniu dowodów z protokołów przesłuchań świadków i podejrzanych (oskarżonych) przeprowadzonych w postępowaniu karnym oraz dowodów z protokołów przesłuchań w charakterze świadków J.J., J.B., M.C. i K.S. i in., uzyskanych w postępowaniu administracyjnym. Nadto organ zgromadził m.in. dane z operatu ewidencji gruntów i budynków dla działek wskazanych we wniosku S.M.. Na wyznaczone na dzień [...] stycznia 2015 r. przesłuchanie w charakterze strony S.M., powiadomiona o jego terminie za pośrednictwem pełnomocnika i osobiście ( przesyłka awizowana ) nie stawiła się. W wyniku rozpoznania wniosku strony, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania S.M. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, analizując zgromadzony materiał dowodowy organ stwierdził, iż posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych w przedmiotowym wniosku był M.W., który nimi zarządzał oraz dokonał sztucznego podziału swoich gruntów rolnych w celu zmaksymalizowania uzyskiwanych dotacji bezpośrednich, ONW i rolno środowiskowych. Dostrzegając, że akt oskarżenia dotyczy wyłudzenia przez S.M. dopłat unijnych w latach 2004-2011, zaś śledztwo w sprawie usiłowania wyłudzenia przez S.M. płatności od ARiMR za rok 2012 zostało umorzone, organ stwierdził, że rozpatrując wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 uwzględnił materiał dowodowy zgromadzony w toku przeprowadzonego postępowania karnego, albowiem ma on istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie. W ocenie Kierownika BP ARiMR stan prawny i faktyczny we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 złożony przez S.M. nie uległ zmianie w stosunku do lat poprzednich, objętych aktem oskarżenia. Opisane działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r.). Działanie to sprowadzało się do stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności celem uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia oraz celem ominięcia przepisów o degresywności tych płatności. S.M. nie była posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, nie prowadziła na nich działalności rolniczej, a co za tym idzie, nie jest producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów i nie jest uprawniona do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Po wydaniu decyzji, tj. w dniu [...] stycznia 2015r. do siedziby organu I instancji wpłynęło pismo pełnomocnika strony z dnia 21 stycznia informujące o niemożności stawienia się strony na przesłuchanie z przyczyn zdrowotnych wraz z zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność strony do pracy w okresie od 15 do 29 stycznia 2015 r. W odwołaniu od tej decyzji reprezentujący S.M., pełnomocnik adw. D.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanych płatności zgodnie z wnioskiem. Zarzucił, że organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej, oparł się na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego, a takie postępowanie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie na podstawie zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty nie mogą zdaniem pełnomocnika strony stanowić dowodu w sprawie. Ponadto zdaniem strony odwołującej nie można czynić ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, albowiem osoba taka nie jest pouczona o treści art. 233 § 1 Kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie. W związku z powyższym organ oparł się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Ponadto zarzucił organowi naruszenie art. 10 kpa w zw. z art. 79 § 2 Kpa poprzez błędne uznanie, iż strona nie stawiła się na przesłuchanie bez usprawiedliwienia, dowolne i błędne ustalenie, iż odwołująca nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, podczas gdy posiada ona prawo własności do części zgłaszanych gruntów, składała wnioski o płatności, a ARiMR przeprowadzała kontrole na miejscu. Podnosił, że S.M. uzyskiwała certyfikaty rolnictwa ekologicznego, a także płatności uzupełniające do suszu paszowego, co wiązało się z zawieraniem przez stronę stosownych umów z przedsiębiorstwami skupującymi susz, prowadziła wymagane przez ARiMR rejestry, zlecała wykonanie ekspertyz wyspecjalizowanym podmiotom, utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej. Twierdzenie organu, iż w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności, w takiej sytuacji pozostają całkowicie dowolne. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, powołując się na treść odwołania oraz pisma pełnomocnika strony z dnia [...] stycznia 2015r. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania uzupełniającego poprzez przesłuchanie strony i świadków na okoliczność posiadania przez stronę gruntów zgłoszonych do płatności na 2011 r. o które się ubiega. Wobec kilkukrotnego niestawiennictwa (terminy wezwań z [...].04.2015 r., [...].05.2015 r., [...].07.2015 r.). S.M. w siedzibie BP ARiMR co było usprawiedliwiane złym stanem zdrowia, pismem z dnia [...] października 2015 r. organ odwoławczy wezwał stronę do złożenia wyjaśnień na piśmie w zakresie prawa własności i posiadania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, a także do przedstawienia dowodów potwierdzających te okoliczności. Nadto organ wezwał stronę – za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika - o podanie: przez kogo wykonywane były prace rolnicze w gospodarstwie, jakie były to prace, jakie produkty zostały wytworzone w gospodarstwie strony, co się z nimi stało, jakie koszty poniosła strona na prowadzenie działalności rolniczej w latach 2011-2013, jakie maszyny rolnicze lub inny majątek związany z prowadzoną działalnością były w posiadaniu strony w latach 2011-2013, jaką wielkość dochodu uzyskała strona z prowadzonej działalności rolniczej w latach 2011-2013, na co spożytkowane zostały środki uzyskane z dopłat obszarowych z lat 2004-2010. Jednocześnie organ zobowiązał S.M. do przedstawienia stosownych dokumentów potwierdzających wskazane okoliczności. Na pismo S.M. nie udzieliła odpowiedzi jedynie pismem z [...] listopada 2015 r. poinformowała j organ, iż ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie sprostać żądaniu organu, uczyni to po jego poprawie. W wyniku rozpoznania odwołania S.M., zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Dyrektor OR ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) zwanej dalej "Kpa", art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438), § 2, § 14 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem PRŚ, art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173.) zwanej dalej ustawą o PROW, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż S.M. nie spełniła przesłanek, na podstawie których przyznawane są płatności rolnośrodowiskowe albowiem poprzez stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania dotacji do gruntów rolnych, działania wnioskodawczyni skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego. Wskazał, na wynikające z § 2 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ, warunki do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, definicję producenta rolnego z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 807) oraz rolnika z § 2 rozporządzenie PRŚ i z art. 2a Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej z art. 2b i 2c tego rozporządzenia oraz z art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008, jak też wyodrębnione w załączniku II do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 kategorie gospodarstw rolnych. Stwierdził, że w myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści zaś zasadniczym celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską (m.in. płatności rolnośrodowiskowych) jest wspieranie rolników tj. osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. System dopłat został zatem ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Krajowy ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej wskazał na posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów art. 336 Kodeksu cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121) przy czym dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ponadto należy je rolniczo użytkować. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, iż ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że grunty rolne zgłoszone przez S.M. do płatności na rok 2013 wchodziły w rzeczywistości w skład gospodarstwa rolnego M.W. i były przez niego zarządzane, a co za tym idzie, doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość. Przedmiotowy podział miał na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez M.W. nienależnych uprawnień do płatności rolnośrodowiskowej (oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR). Organ odwoławczy opisał mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni, do jakiej na mocy przepisów prawa one przysługują. Wywiódł, że M.W. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P, od kilku lat zatrudniał pracowników do prac biurowych i innych prac zleconych przez niego, między innymi prac rolnych. Część z tych osób nabywała dla pozoru grunty, które w rzeczywistości pozostawały we władaniu M.W.. Osoby te nabywały grunty za jego pieniądze w celu uzyskania przez niego dopłat unijnych w pełnej wysokości. W ten sposób M.W. omijał ograniczenia wynikające z modulacji stawki podstawowej zmniejszającej się w zależności od wielkości użytkowanego obszaru. O pozorności nabycia nieruchomości, jedynie w celu uzyskania maksymalnej stawki dotacji świadczyło zabezpieczenie prawa do gruntu "ukrytego" właściciela w postaci weksla wystawionego przez takiego nabywcę na rzecz M.W.. Część osób za namową M.W. podpisała z nim fikcyjne umowy dzierżawy ziemi, które podobnie jak właścicielowi użytkującemu nieruchomości rolne, po spełnieniu pozostałych wymogów, pozwalały uzyskać dotacje. W rzeczywistości ziemia ta była użytkowana przez M.W. za pomocą osób otrzymujących za to wynagrodzenie. Z polecenia M.W. fikcyjni właściciele i dzierżawcy, jako użytkownicy gruntów rolnych, składali wnioski do ARiMR o dotacje. Kwoty przyznawanych przez Agencję świadczeń były przelewane na konto M.W., bądź fizycznie mu przekazywane. W ten sposób nienależne dotacje uzyskali: P.S. jako właściciel; M.C. jako dzierżawca; J.G. jako dzierżawca; M.B. jako dzierżawca; J.B. jako dzierżawca; J.M. jako właściciel; S.M. jako właściciel; S.B. jako właściciel; K.S. jako dzierżawca; T.S. jako dzierżawca; B.P., K.P. i T.P. jako właściciele; J.J. usiłował uzyskać dotacje jako dzierżawca. M.W. inicjował składanie wniosków o przyznanie płatności do ARiMR przez w/w osoby, a później współdziałał z nimi w celu uzyskania wszystkich tych płatności w maksymalnych stawkach. Służyć miał temu podział jego gruntów rolnych pomiędzy wymienionych powyżej fikcyjnych posiadaczy, aby powierzchnia działek zgłaszanych przez każdą z tych osób nie przekraczała 50 hektarów, co uprawniało do uzyskania dopłat w maksymalnej wysokości. W ocenie organu, zeznania świadków uzyskane w toku prowadzonego postępowania karnego przygotowawczego i sądowego potwierdzają fikcyjne prowadzenie działalności rolniczej przez S.M., w celu uzyskania przez M.W. płatności obszarowych do gruntów rolnych w maksymalnej wysokości. Dostrzegając, że opisywane zeznania dotyczyły lat 2004-2011, organ stwierdził, że wynikający z nich mechanizm podziału gruntów M.W. funkcjonował także w latach następnych. W odniesieniu do wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej organ wskazał na regulację § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia PRŚ w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 (w tym m.in. realizowanego przez stronę pakietu Rolnictwo ekologiczne płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości 100 % stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha, 50 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha, 10 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha, a w przypadku wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 realizowanego poza obszarem Natura 2000 (tzn. realizowanego przez stronę wariantu Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości 100 % stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 10 ha, 75 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 10 ha do 50 ha, 50 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha i 10 % stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha. Zatem w przypadku płatności rolnośrodowiskowych obowiązujące uregulowania prawne wprowadzają tzw. stawki degresywne do 1 ha upraw, tj. malejące wraz ze wzrostem powierzchni zgłaszanej do dopłat. W celu unaocznienia, jakie korzyści możliwe są do uzyskania poprzez sztuczny podział bazy produkcyjnej o znacznym areale, organ dokonał analizy zadeklarowanych gruntów w roku 2011 o łącznej powierzchni 1068,79 ha i wyliczył, że M.W. dzieląc swoje gospodarstwo na mniejsze i przypisując je do poszczególnych osób, które w swoim imieniu występowały o płatności, mógł uzyskać łączną kwotę płatności rolnośrodowiskowych tylko z jednego roku w wysokości 557.919,90 zł, tymczasem w sytuacji, gdyby zadeklarował w/w powierzchnię tylko w jednym wniosku, M.W. otrzymałby kwotę płatności w wysokości 154.442,17 zł. Zdaniem organu M.W. świadomie podzielił należący do niego areał gruntów rolnych, a zasadniczym celem przyświecającym takim działaniom była chęć obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasad, iż stawki płatności do 1 ha uzależnione są od wielkości gospodarstwa i maleją wraz ze wzrostem jego powierzchni. W ocenie organu odwoławczego – z przytoczonych w uzasadnieniu zeznań świadków wynika, że to M.W. pozostawał osobą decydującą o uprawach na działkach rolnych, rozdysponowanych fikcyjnie pomiędzy podstawione osoby i spółki, prowadzeniu prac polowych jego sprzętem, zlecaniu prac agrotechnicznych zatrudnianym przez niego pracownikom. To wyłącznie M.W. osiągał korzyści finansowe z tytułu dopłat realizowanych przez ARiMR, bowiem fikcyjni użytkownicy przekazywali mu pieniądze z przyznanych dopłat jak też on posiadał hasła i loginy do kont bankowych fikcyjnych użytkowników działek i wydawał polecenia o wypłacie ich z kont bankowych. Było on też w posiadaniu całości dokumentacji dotyczącej wniosków o przyznanie płatności, które składali fikcyjni posiadacze oraz wydawał polecenia wyznaczonym osobom przygotowywania wniosków dla wszystkich fikcyjnych użytkowników, nadzorował ich podpisywanie, a często bez wiedzy podstawionych osób wykorzystywał faksymile do podpisywania części wniosków i innych dokumentów składanych do ARiMR w celu uzyskania płatności. W sytuacji gdy osoby występujące w roli fikcyjnych użytkowników nie miały żadnego wpływu na uprawę gruntów zatem nie można przypisać im statusu posiadacza gruntu rolnego, co jest koniecznym wymogiem do ubiegania się o płatności obszarowe. W opinii Dyrektora takiego statusu nie można przypisać również S.M., ponieważ pełniła w opisanym mechanizmie taką samą rolę, jak osoby, których zeznania zostały przywołane w uzasadnieniu, co potwierdziły zeznania J.J., M.C., K.S. i J.G.. Wnioskodawczyni uczestniczyła w mechanizmie stworzonym przez M.W. aplikując o dopłaty jako fikcyjny posiadacz sztucznie wydzielonego gospodarstwa i nie mając orientacji w kwestiach związanych z prowadzeniem działalności rolniczej. Składanie wniosków przez stronę miało na celu jedynie uzyskanie wyższych płatności do gruntów, którymi władał M.W., poprzez rozdrobnienie potencjału produkcyjnego będącego w jego posiadaniu. Zgodnie z posiadanymi przez ARiMR danymi (zawartymi w systemie ewidencji wniosków o przyznanie płatności), w roku 2012 M.W. jako indywidualny producent rolny zadeklarował do płatności obszarowej, płatności ONW, oraz do płatności rolnośrodowiskowej powierzchnię 164,94 ha. W przypadku rozpatrywanej sprawy powierzchnia zgłoszona przez S.M. do płatności rolnośrodowiskowej wyniosła 177,66 ha. M.W. deklarując całość posiadanych przez siebie gruntów użytkowanych rolniczo w jednym wniosku uzyskałby o wiele niższe płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowe, aniżeli w przypadku zadeklarowania tego areału w częściach w wielu wnioskach, przez formalnych wnioskodawców takich jak S.M.. Organ wskazał, że z załączonych do akt administracyjnych uproszczonych wypisów z ksiąg wieczystych zadeklarowanych działek wynika, iż działki rolne zadeklarowane przez S.M. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 należą w przeważającej większości do M.W.. Jedna działka należy do B.P., jedna do S.M., jedna działka należy do P.S. a dwie działki należą do D Spółki z o.o. Z danych widniejących w systemie ewidencji wniosków o przyznanie płatności wynika, iż w roku 2011 S.M. zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego działki ewid. nr [...]. Wszystkie te działki były przedmiotem deklaracji S.M. także w roku 2013. Z danych posiadanych przez ARiMR wynika, że sztuczny podział gruntów funkcjonował także w roku 2013. Co więcej, z danych tych wynika, że przedmiotem deklaracji S.M. we wniosku o przyznanie płatności za rok 2013 są także grunty "przejęte" od T.S. (działki nr [...]), która jednoznacznie potwierdziła, że nie była użytkownikiem tych gruntów deklarowanych we wnioskach w latach 2009 -2011. Ponadto S.M. "przejęła" grunty deklarowane wcześniej przez P.S. (działki nr [...] i nr [...]), który także potwierdził, że nie prowadził działalności rolniczej na tych gruntach. Grunty rolne, którymi władał M.W., były swobodnie "przerzucane" pomiędzy różne podmioty, celem uniknięcia deklarowania ich we własnym wniosku z powodów powyżej opisanych. W roku 2013 S.M. zadeklarowała zarówno grunty będące przedmiotem deklaracji w roku 2011, jak również grunty innych fikcyjnych użytkowników, tj. T.S. i P.S., którzy w roku 2012 już nie składali wniosków. Ostatecznie wszystkie grunty zostały przejęte przez S.M. oraz spółki, których wspólnikami są M.W. i S.M.. Zgodnie z danymi zawartymi w systemie ewidencji producentów, działki ewidencyjne zgłoszone do płatności przez S.M. w roku 2013 były w kolejnym roku, tj. 2014, zgłoszone do płatności przez S.B., który również był uczestnikiem procederu M.W. polegającym na uzyskiwaniu zwiększonych dotacji. Organ wywiódł, że idea płatności wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy – co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego – pomocy finansowej udzielanej tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Opisane działanie pozostaje w sprzeczności z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na swoich gruntach. Grunty rolne zgłaszane przez S.M. do płatności w roku 2013 były zarządzane przez M.W., przy czym nie stanowiły one odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy technologicznie. Zdaniem organu w sprawie zastosowanie znajduje art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, w myśl którego, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przy zastosowaniu cytowanego przepisu istnieje konieczność wykazania łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, ale i powiązanych z nim osób w ewentualnym celu uzyskania korzyści. S.M. stała się czynnym uczestnikiem procederu pozornego dzielenia posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej, o czym świadczą przede wszystkim zeznania świadków i podejrzanych przesłuchanych w sprawie karnej [...], którzy jednoznacznie potwierdzili, że faktycznym posiadaczem gruntów rolnych, które deklarowali do płatności, był M.W., który systematycznie powiększał swoją bazę produkcyjną i w ramach opisanego mechanizmu służącego uzyskiwaniu zwiększonych dopłat, multiplikował liczbę podmiotów biorących udział w tym mechanizmie. Potwierdza to utworzenie przez M.W. kolejnych spółek osobowych, które również już od roku 2011 wnioskowały o dopłaty udzielane przez ARiMR. S.M. składa wnioski od 2004 r., jednocześnie zaś podała, iż nie zna się na prowadzeniu gospodarstwa. W omawianej sprawie to nie S.M. i inne wymienione osoby i spółki, a wyłącznie M.W. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu korzyści finansowe. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za nieuzasadnione. Stwierdził iż stosownie do przepisu art. 75 § 1 Kpa zeznania świadków uzyskane w toku postępowania karnego, mające istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy administracyjnej, mogły stanowić dowód w sprawie. Przywołany w uzasadnieniu akt oskarżenia, nie był bezpośrednim dowodem, na którym oparto ustalenia faktyczne, były nim przede wszystkim zeznania świadków, którym przypisano walor wiarygodności. Organ nie podzielił stanowiska, że osoby zeznające nie były pouczone o treści art. 233 § 1 kk. W sprawach dotyczących osób i spółek zaangażowanych w proceder stworzony przez M.W., tj. w sprawie J.K., U Sp. J., P Sp. J., Spółka M Sp. J. przesłuchani zostali: K.S., J.B., J.G., J.J., którzy w całości potwierdzili zeznania złożone uprzednio w prokuraturze i na policji, dotyczące ich roli w procederze stworzonym przez M.W.. W przedmiotowej sprawie istotną okolicznością jest fakt sztucznego dzielenia ziem przez M.W.. Do akt sprawy dołączone zostało zestawienie gruntów rolnych sporządzone na podstawie informacji zawartych w księgach wieczystych. Ujęte zostały w nim działki, które zostały zadeklarowane we wnioskach złożonych przez osoby objęte aktem oskarżenia w sprawie [...], oraz przez spółki, a których udziałowcami są M.W. oraz S.M.. Z przedmiotowego zestawienia wynika, iż właścicielem gruntów rolnych, które zostały podzielone, jest w większości przypadków M.W.. W dalszej kolejności jest to jego rodzina, tj.: Z.W., L.-G.W., B.P., a następnie osoby pozostające z nim w zależności służbowej/towarzyskiej, tj. S.B., S.M., J.W., P.S.. W późniejszym czasie właścicielami gruntów rolnych będących w faktycznym władaniu M.W. stawały się spółki, tj. Spółka M Spółka Jawna, P Spółka Jawna, Gospodarstwo M Spółka Jawna. W tych okolicznościach, z gruntów deklarowanych do płatności przez S.M., tylko ułamek z ogólnej powierzchni 132,30 ha stanowią ziemie będące formalnie jej własnością, tj. jedynie działka ewidencyjna nr [...]. Zdecydowana większość gruntów deklarowanych we wniosku S.M. należy do M.W.. Jednak to, że S.M. formalnie posiada prawa własności do części deklarowanych gruntów, w żadnym stopniu nie rzutuje na stanowisko organu dotyczące stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Wnioski S.M. za poszczególne lata gospodarcze weryfikowane były w odrębnych postępowaniach administracyjnych, kończących się wydaniem decyzji administracyjnej, co oznacza, że wniosek o przyznanie płatności za rok 2013 weryfikowany był w sposób niezależny od wyników postępowań dotyczący lat ubiegłych. Ponadto organy ARiMR o fikcyjnym podziale gruntów przez M.W. uzyskały wiedzę w roku 2011, a tym samym w odniesieniu do wniosków złożonych za lata ubiegłe, nie miały dowodów o stworzonym i istniejącym procederze. Ponadto czynności deklarowane przez S.M. takie jak udział w certyfikacji, zawieranie umów na dostawy suszu paszowego, czy prowadzenie rejestru zabiegów, nie stanowią wystarczającej przesłanki do uznania, iż była ona posiadaczem gospodarstwa rolnego. Jak bowiem wskazano, posiadacz gospodarstwa rolnego to przede wszystkim ten, który we własnym imieniu i na własny rachunek podejmuje się prowadzenia takiego gospodarstwa, i który posiada pełną swobodę w podejmowaniu decyzji odnośnie prowadzonej działalności. Natomiast S.M. nie była posiadaczem gruntu rolnego zadeklarowanego we wniosku, ponieważ grunty te były w rzeczywistości jedynie składową ponad 1000 hektarowego areału ziemi będącego w posiadaniu M.W.. Odnosząc się do przywołanego w odwołaniu postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia [...] lutego 2014 r., którym organ dochodzeniowy umorzył śledztwo w sprawie usiłowania wyłudzenia środków finansowych za rok 2012 przez S.M., organ odwoławczy wskazał, iż dokument ten nie jest wiążący dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Kierownik BP ARiMR zobowiązany był do ustalenia we własnym zakresie stanu faktycznego sprawy w odrębnym postępowaniu. Stwierdzenie stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności oparte zostało na podstawie spójnych ze sobą zeznań świadków i dokumentów. Fakty wynikające z przedmiotowych zeznań i dokumentów są w kluczowej kwestii spójne i zazębiają się ze sobą. W sposób bezsporny stwierdzono istnienie powiązań pomiędzy w/w osobami, a M.W.. Dodatkowo proceder fikcyjnego podziału gruntów pomiędzy szereg podmiotów potwierdził sam M.W. w zeznaniach z [...] września 2011 r. i [...] listopada 2011 r. S.M. pomimo wielokrotnie wyznaczanych terminów nie stawiła się w celu złożenia wyjaśnień dotyczących posiadania gruntów. W dniu 28 października 2015 r. organ wystosował do pełnomocnika skarżącej wezwanie do złożenia wyjaśnień na piśmie przez S.M. w zakresie użytkowania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności w latach 2011, 2012 i 2013. Stosowne wyjaśnienia nie zostały złożone, tym samym nie wykazano, aby skarżąca w swoim imieniu ponosiła nakłady na prowadzenie działalności rolniczej oraz czerpała z tego tytułu korzyści. Tymczasem zgodnie z art. 21 ust. 3 Ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że strona nie wykazała przesłanek, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze na decyzję Dyrektora OR ARiMR S.M., działając nadal przez profesjonalnego pełnomocnika domagała się uchylenia w całości decyzji wydanych w obu instancjach i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 Kpa, polegające na zaniechaniu zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, 2. dokonanie ustaleń na podstawie protokołów zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty, co zgodnie z art. 182 § 3 Kpk nie może stanowić dowodu w sprawie – bezwzględny zakaz dowodowy oraz poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, w sytuacji gdy osoba je składająca nie jest pouczana o treści art. 233 § 1 Kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie i w konsekwencji oparcie się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie, 3. pozbawienie strony postępowania prawa do złożenia zeznań w sprawie przed pierwszą instancją, gdzie strony winny być przesłuchane z urzędu, czego próby sanowania tych czynności przez organ drugiej instancji, nie mogą zastąpić, 4. pominięcie dowodu z zeznań stron w sytuacji gdy z powodu choroby strony nie mogły zostać przeprowadzone, co w istocie potwierdza, że całe postępowanie było jednoinstancyjne, a nie dwuinstancyjne, tak jak nakazują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, 5. błędne przyjęcie, iż skarżąca nie jest posiadaczem gospodarstwa bądź stworzyła sztuczne warunki, w sytuacji gdy brak jest ku temu dowodów, 6. przyjęcie, iż jedynym i zupełnym dowodem w postępowaniu administracyjne w przedmiocie przyznania płatności za rok 2012 jest akt oskarżenia, w sytuacji gdy zarówno okres objęty postępowaniem, jak i jego strona nie pozostają w żadnym związku przyczynowym i zarazem materialnym z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia. Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie [...] oraz z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie [...] na okoliczność wykazania, że skarżąca nie przyznaje się do winy i wskazuje, że jest posiadaczem gruntu oraz celem wykazania, iż współoskarżeni B., M., B., B. zmienili wyjaśnienia, postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z zawiadomienia ARiMR o popełnieniu przestępstwa wyłudzenia płatności za 2012 r. W motywach skargi pełnomocnik strony stwierdził, że bezpodstawne pozostawało stanowisko zawarte w decyzji, iż S.M. nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem na 2011 r. Podnosił, iż organ bezpodstawnie powołał się na akt oskarżenia przeciwko stronie w sytuacji gdy zarzuty nim objęte dotyczą okresu sprzed 2010 r., zatem postępowanie karne toczące się przeciwko skarżącej nie ma żadnego wpływu na postępowanie administracyjne dotyczące płatności na 2012 r., na co wskazywał jednoznacznie już przed trzema laty Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. "na mocy wymienionych wyroków" w sprawach dotyczących zawieszenia postępowania przyjmując, iż kwestia postępowania karnego nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenia postępowania. Pełnomocnik zarzucał, iż w aktach administracyjnych brak jest powoływanego przez organy aktu oskarżenia, nadto nieprawdą jest by skarżącej zarzucano przedłożenie sfałszowanych czy podrobionych dokumentów. Skarżąca konsekwentnie podnosiła, że jest posiadaczem gruntów do których wystąpiła o dotacje i nie przyznaje się do winy, co potwierdza powołany protokół rozprawy. W dalszej kolejności pełnomocnik ponowił argumentację odwołania o zaniechaniu przez organy postępowania dowodowego i bezpodstawnym posłużeniu się protokołami przesłuchań z postępowania karnego z naruszeniem przepisu art. 182 § 3 Kpk. Wywodził, iż organ całkowicie błędnie i dowolnie ustalił jakoby spółka ( tak w skardze ) nie była posiadaczem w sytuacji, gdy we wcześniejszych latach już otrzymywała płatności, brała udział w przeprowadzanych kontrolach na miejscu, uzyskiwała certyfikaty, zawierała umowy na skup paszowy, prowadziła wymagane rejestry i zlecała ekspertyzy, utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej, była stroną postępowań administracyjnych. Zarzucił, iż okoliczności te wynikają z akt karnych, z których organ przeprowadził jedynie wyrywkowe dowody. Zdaniem pełnomocnika, równie bezpodstawne pozostawały ustalenia organów dotyczące "stworzenia sztucznych warunków" do przyznania płatności. W podsumowaniu wywodził, iż wobec niepodważenia oświadczeń skarżącej, iż jest posiadaczem wszystkich działek zgłoszonych we wniosku o płatności do gruntów, które utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, spełnia ona wszystkie przesłanki do ich uzyskania. W rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, naruszając w szczególności przepis art. 7 oraz 77 Kpa, nakazujące zebranie i rozważenie całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718, powoływanej dalej jako Ppsa) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie podlegała decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] kwietnia 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji nie można bowiem zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w postaci płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 Nr 64, poz. 427), zwana: ustawą PROW. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy pomoc jest przyznawana: 1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej; 2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. Przytoczony powyżej przepis odsyła do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005,) oraz do przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia jak i do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie delegacji ustawowej z art. 29 ust. 1 pkt 1. W oparciu o wskazaną delegację ustawową zostało wydane Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( powoływane jako Rozporządzenie PRŚ). Stosownie do treści jego § 2 płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno środowiskowych; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Z przytoczonych regulacji wynika, że warunkiem koniecznym uzyskania płatności rolnośrodowiskowej jest posiadanie przez podmiot ubiegający się o nie działek rolnych o minimalnym areale wynoszącym 1 ha i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c Rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska ( vide: wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. II GSK 2294/13, Lex). Należy mieć na uwadze, że w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie. Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do dokonania przez Sąd oceny, czy organy prawidłowo odmówiły skarżącej wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. Zważywszy na przedmiot kontroli sądowej jak też zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 Kpa należy podkreślić, że dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie wszczynane jest przez złożenie przez wnioskodawcę wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek taki zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania ( tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej ) oraz deklarację realizowanych pakietów rolnośrodowiskowych w sprecyzowanych wariantach. Podmiot ubiegający się o płatność wraz z wnioskiem składa jednocześnie oświadczenie o świadomości odpowiedzialności karnej z art. 297 § 1 Kk. W sprawach płatności rolnośrodowiskowych znajduje zastosowanie przepis art. 21 ustawy PROW. Stanowi on w ust. 1, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 art. 21 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Poza tym stosownie do regulacji ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów Kpa, regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 Kpa. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności ). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie ( vide: wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 907 /15 i II GSK 475/15, wyrok NSA z dnia 1 lipca 2016 r., II GSK 407/15 - baza orzeczeń nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 863/11, LEX nr 1217430). W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie wnioskowanych płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola – jak już wskazano - ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zatem to nie organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności samodzielnie prowadzi działalność rolniczą, efektywnie i rzeczywiście korzysta z gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności, czy użytkuje rolniczo wskazane przez siebie działki w imieniu własnym, na swoje ryzyko i rachunek, czy ma zatem pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o rodzaju działalności rolniczej i o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. Jak już bowiem podniesiono ciężar wykazania posiadania gruntów i ich rolniczego użytkowania spoczywa na stronie, bo to ona wywodzi z nich skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. W toku postępowania przed organem I instancji strona musiała mieć, ze względu na działania procesowe organu ( zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa usiłowania wyłudzenia płatności na 2012 r., zawieszenie postępowania w związku ze sprawą karną, wydawane postanowienia dowodowe ) świadomość, iż organ ma co najmniej wątpliwości w zakresie rzeczywistego posiadania przez nią zgłoszonych działek rolnych jak i prowadzenia przez nią na tych gruntach deklarowanej we wniosku działalności rolniczej we własnym imieniu, na własny rachunek i ryzyko. Mimo to (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) nie podjęła aktywności dowodowej. To organ I instancji podejmował inicjatywę dowodową nakierowaną na wykazanie, iż formalnie zadeklarowane we wniosku warunki do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych były rezultatem celowych działań innego podmiotu, pozostającego poza postępowaniem, a to dla wykazania zaistnienia przesłanek do zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011. Organ pierwszej instancji – działając z urzędu - podjął próbę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej w charakterze strony. Dowodu tego nie przeprowadził gdyż S.M. prawidłowo powiadomiona o przesłuchaniu w dniu [...] stycznia 2015 r. nie stawiła się. Pismo jej pełnomocnika z [...] stycznia 2015 r. wraz z zaświadczeniem lekarskim, stanowiącym usprawiedliwienie tej nieobecności, wpłynęło do organu pierwszej instancji 27 stycznia 2015 r., tj. już po wydaniu decyzji, co nastąpiło [...] stycznia 20115 r. Odmawiając stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. organ pierwszej instancji oparł się zasadniczo na materiałach ze sprawy karnej. Z uzasadnienia jego decyzji jednoznacznie wynika, że posiadanie przez skarżącą zadeklarowanych do płatności działek rolnych jak i ich rolnicze użytkowanie we własnym imieniu i na własny rachunek skarżącej zostało zakwestionowane. Mimo to w odwołaniu profesjonalny pełnomocnik strony też nie przejawił aktywności dowodowej w kwestii wykazania spełnia przesłanek do uzyskania płatności jedynie, opisując jakie działania strona podejmowała, mające świadczyć o tym, że była posiadaczem gruntów i prowadziła na nich działalność rolniczą. Z treści odwołania zdaje się przy tym wynikać przekonanie strony skarżącej, iż to organ powinien w tym zakresie przejawić inicjatywę dowodową. Na etapie postępowania odwoławczego organ drugiej instancji, zważywszy na treść zarzutów odwołania (bo nie było w nim sformułowanych wniosków dowodowych) jak też usprawiedliwienie nieobecności S.M. na przesłuchaniu w dniu [...] stycznia 2015 r. zdecydował o uzupełnieniu postępowania i o przesłuchaniu strony. Jednakże wobec przedłużającej się niezdolności do stawiennictwa (kilkakrotne terminy przesłuchań) pismem z dnia [...] października 2015 r. zobowiązał pełnomocnika strony do złożenia pisemnych wyjaśnień skarżącej i poparcia ich dokumentami. W wezwaniu wyszczególnił okoliczności do których strona powinna się odnieść i poprzeć je dokumentami. Również treść tego wezwania nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż organ drugiej instancji poddaje w wątpliwość posiadanie przez stronę zgłoszonych do płatności działek rolnych jak też prowadzenie na nich działalności rolniczej, dając jednocześnie stronie możliwość wykazania istnienia uprawnień do wnioskowanej płatności. Na to zobowiązanie pełnomocnik profesjonalny strony nie odpowiedział. Odpowiedzi udzieliła sama strona wskazując w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r., iż wyjaśnienia stanowiące odpowiedź na wezwanie zostaną przesłane niezwłocznie po poprawie stanu zdrowia. Organ drugiej instancji wydał decyzję [...] kwietnia 2016 r., kilkakrotnie wcześniej zawiadamiając pełnomocnika o przedłużeniu terminu do zakończenia sprawy i o prawach z art. 10 Kpa. Mimo to, strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie podjęła jakiejkolwiek aktywności procesowej. Zdaniem Sądu, niemożność stawiennictwa na rozprawę nie usprawiedliwia zignorowania zobowiązania organu do pisemnego wypowiedzenia się w sprawie czy też nadesłania dokumentów szczególnie w sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Tak więc należy uznać, że przyjęcie przez organy, iż skarżąca nie była posiadaczem deklarowanych działek rolnych pozostawało w okolicznościach sprawy uzasadnione. Organ miał bowiem oczywiście uzasadnione podstawy, zważywszy na uzyskany materiał dowodowy ze sprawy karnej, na powzięcie uzasadnionych wątpliwości, czy strona spełnia zadeklarowane we wniosku pomocowym warunki do nabycia prawa do wnioskowanych płatności. Nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że z materiału dowodowego postępowania karnego przygotowawczego ( następnie sądowego [...], a aktualnie [...]) wynikały jednoznacznie okoliczności rodzące podejrzenie o zaistnieniu mechanizmu służącego uzyskiwaniu nienależnych środków pomocowych, które miały istotne znaczenie dla oceny wiarygodności danych zawartych we wniosku skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. Z treści aktu oskarżenia oraz protokołów przesłuchań świadków i podejrzanych zgromadzonych w sprawie karnej wynika, że w latach 2004 – 2011, skarżąca (oraz inne osoby) uczestniczyła w mechanizmie stworzonym przez M.W., aplikując jako fikcyjny posiadacz sztucznie wydzielonego gospodarstwa rolnego o płatności do gruntów rolnych. Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym i włączonego do badanej sprawy administracyjnej wynika, że skarżąca w okresie objętym aktem oskarżenia nie była posiadaczem deklarowanych do dopłat gruntów, nie prowadziła na nich działalności rolniczej i nie posiadała wiedzy na ten temat. Część działek, które skarżąca zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r., w latach poprzednich były deklarowane przez T.S. i P.S., którzy przesłuchani w postępowaniu karnym jednoznacznie zeznali, że nie prowadzili działalności rolniczej na deklarowanych gruntach, nie uprawiali ich, a ich rola polegała na podpisaniu umowy dzierżawy gruntów (T.S.) czy nabyciu działek za środki finansowe M.W. (P.S.) oraz podpisywania wniosków o płatności. Okoliczności te dawały organom uzasadnione podstawy do weryfikacji deklaracji wniosku i oświadczeń skarżącej z dnia [...] maja 2012 r. o przejęciu posiadania tych działek, które wcześniej były dzierżawione oraz deklarowane jako własne do dopłat przez T.S. i P.S.. Podkreślenia wymaga przy tym, że dopiero materiał dowodowy uzyskany w postępowaniu karnym ujawnił okoliczności nie wynikające z treści ze złożonego wniosku o dopłaty. Mimo skierowania do skarżącej wskazanego wezwania strona nie podjęła współdziałania z organem i w postępowaniu nie zrealizowała ciążących na niej obowiązków procesowych w zakresie rozkładu ciężaru dowodu. Nie wykazała więc, iż wywołane materiałami z postępowania karnego istotne wątpliwości organu co do posiadania przez nią zadeklarowanych we wniosku działek rolnych jak i prowadzenia na nich we własnym imieniu i na własny rachunek działalności rolniczej są nieuzasadnione, a posiadanie i prowadzenie działalności rolniczej rzeczywiście miało miejsce. W sytuacji niewykazania przez stronę (na skutek niepodjęcia aktywności dowodowej) podstawowych warunków przyznania wnioskowanej płatności w postaci posiadania i prowadzenia działalności rolniczej, kwestia sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności traci na znaczeniu. W związku ze stanowiskiem organów należy bowiem zauważyć, że ocena, czy zachodzi przewidziana w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Płatność jest udzielana rolnikowi do działek rolnych, na których rolnik ten prowadzi działalność rolniczą. Zgodnie z § 2 rozporządzenia PRŚ pojęcie rolnik w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 prowadzi działalność rolniczą zdefiniowaną w art. 2 lit. c tego rozporządzenia. Zatem w sytuacji gdy skarżąca nie wykazała, iż pozostawała posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i że prowadziła działalności rolniczą, to nie przysługują jej płatności, gdyż nie spełnia warunków określonych w powołanym rozporządzeniu. Zatem zbędne pozostaje badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. Płatność jest bowiem udzielana rolnikowi do działek rolnych, na których rolnik ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu podmiotowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi zatem o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. Powoływanie się zatem przez skarżącą na tytuł prawny do zgłoszonych do płatności gruntów nie jest wystarczające. Zaniechanie przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie przez skarżącą odrębnego gospodarstwa rolnego, przez które - zgodnie z art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej – należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą, wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną powoduje, że prawidłowo organy przyjęły, iż skarżąca nie wykazała tej okoliczności. Zauważyć też należy, że materiały zgromadzone w aktach postępowania karnego mogą mieć znaczenie dla ustalenia sztucznego tworzenia w okresie od 2004 do 2011 r. przez M.W. oraz osoby i podmioty z nim powiązane warunków do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemów wsparcia. Należy jednak mieć na względzie, iż działania te w stosunku do skarżącej, w odniesieniu do 2013 r. i zgłoszonych do płatności gruntów, nie zostały wykazane. Ustalenia organu w tym zakresie opierają się na materiale dowodowym dotyczącym lat 2004 – 2011, brak jest zatem podstaw dowodowych do przyjęcia, że sytuacja dotycząca sztucznego podziału miała miejsce również w 2013 r. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy w badanej sprawie stwierdzić przyjdzie, że tok postępowania organu nie naruszył obowiązującej procedury administracyjnej. Nie doszło bowiem do naruszenia przepisów art. 7 i 77 Kpa, jak też zasady dwuinstancyjności postępowania, której realizację w sprawie oceniać należy w uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności z których wywodzi skutki prawne. Nie został też naruszony przepis art. 75 Kpa. Brak jest przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym, także w sytuacji gdy istniał odpowiedni zakaz dowodowy na gruncie postępowania karnego ( vide: wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., II GSK 798/09, Lex). W odniesieniu do zarzutu 2 skargi mieć też należy na uwadze, iż w istocie materiał dowodowy uzyskany z postępowania karnego należy ocenić jako wywołujący wątpliwości co do prawdziwości deklaracji zawartych we wniosku o płatność, co – na wezwanie organów – nakładało na stronę obowiązek wykazania rzeczywistego spełnienia deklarowanych we wniosku pomocowym przesłanek do nabycia wnioskowanych płatności. Bezpodstawne pozostawały też wywody skargi w zakresie tego, że w bliżej nie sprecyzowanych orzeczeniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. miał wyrazić wiążący pogląd o braku jakiegokolwiek związku między sprawą karną a postępowaniem administracyjnym w sprawie o płatności. Faktem znanym sądowi z urzędu jest, że w innych sprawach dotyczących osób i spółek wskazanych w decyzjach organów pełnomocnik strony wskazuje na wyroki z dnia 8 sierpnia 2013 r. w sprawach II SA/Go 531/13, II SA/Go 532/13, II SA/Go 533/13. Zwrócić należy uwagę, iż były to sprawy dotyczące kwestii wpadkowej jaką pozostawało zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na uznanie toczącego się postępowania karnego za kwestię wstępną do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W sprawach tych Sąd uznał, iż postępowanie karne zważywszy na jego przedmiot nie stanowi kwestii prejudycjalnej, w postępowaniu administracyjnym, co obligowało organ do prowadzenia postępowania administracyjnego bez oczekiwania zakończenie postępowania karnego. Udzielone wskazania organ zrealizował. Natomiast odrębną, omówioną już kwestią, pozostaje ocena przez organ w postępowaniu administracyjnym, materiału dowodowego uzyskanego z postępowania karnego i jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zważywszy na omówiony zakres obowiązków procesowych organu w sprawie o przyznanie płatności, bezzasadne okazały się wywody pełnomocnika strony, iż organy orzekające w sprawie nie uzyskały z postępowania karnego tych dowodów, które miałyby świadczyć o tym, że to skarżąca była posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych oraz podejmowała na nich działania opisane w skardze ( jako działania spółki), świadczące o ich rolniczym wykorzystywaniu. Stanowisko prezentowane w tym zakresie pozostaje sprzeczne z powołanymi już regulacjami art. 21 ustawy PROW. Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż nie zasługują na uwzględnienie wnioski dowodowe zgłoszone w skardze. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie zmierzały one do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Postanowienie Prokuratora Rejonowego z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyłudzenia płatności za 2012 r. stanowi element akt administracyjnych sprawy i zostało przez organ orzekający w sprawie ocenione jako dowód. Prawidłowo Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż nie pozostaje ono wiążące dla organu, który jest władny do dokonania samodzielnych ustaleń faktycznych w sprawie administracyjnej o przyznanie. Odnośnie zaś protokółów rozpraw z dnia [...] marca 2016 r. i z dnia [...] grudnia 2015 r., to obrazują one jedynie aktualne we wskazanych datach stanowiska procesowe oskarżonych w odniesieniu do stawianych im zarzutów obejmujących okres lat 2004-2011, nadto pierwszy z protokołów jest dokumentem powstałym już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy Ppsa orzec jak w sentencji wyroku.