II SA/Go 646/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-11-27

Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Grażyna Staniszewska, Ireneusz Fornalik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba nieposiadająca aktualnego zatrudnienia, która powstrzymuje się od jego podjęcia z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zawarte w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjął, że pojęcie to należy interpretować szeroko, obejmując nie tylko sytuację formalnej rezygnacji z istniejącego zatrudnienia, ale również powstrzymanie się od podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Taka wykładnia jest zgodna z celem świadczenia, jakim jest rekompensata dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej na rzecz opieki, a jej zawężenie naruszałoby konstytucyjną zasadę równości.
Stan faktyczny
R.L. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że R.L. nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, gdyż jej ostatnia umowa o pracę wygasła z upływem okresu, na jaki została zawarta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, podkreślając różnice między specjalnym zasiłkiem opiekuńczym a świadczeniem pielęgnacyjnym oraz wskazując, że skarżąca nie podjęła zatrudnienia po wygaśnięciu umowy. R.L. wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i przyznał koszty pomocy prawnej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnego P.C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu. Wnioskiem z dnia [...] marca 2013r. R.L. zwróciła się do Prezydenta Miasta o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką – B.F.. Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej, powołując się na dyspozycję przepisu art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), art. 16a, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013r., poz. 3), decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. odmówił przyznania R.L. specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na B.F.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w myśl przepisu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Uwzględniając, iż przedstawionego przez R.L. świadectwa pracy z dnia [...] sierpnia 2011r. wystawionego przez K Sp. z o.o. wynika, że strona pracowała w okresie od dnia [...] maja 2011r. do dnia [...] lipca 2011r., zaś stosunek pracy ustał z uwagi na upływ czasu, na który zawarta była umowa o pracę (art. 30 § 1 pkt 4 kodeksu pracy), organ I instancji uznał, iż R.L. nie spełnia kryterium do przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności B.F., gdyż nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad ww. osobą. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. R.L. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji, w którym podkreśliła, iż do końca roku 2012 wraz z córką – N.L. sprawowała opiekę nad matką oraz ojcem – A.F.. Od roku 2011 stan zdrowia rodziców ulegał systematycznemu pogorszeniu, zaś córka (otrzymująca wówczas świadczenie pielęgnacyjne na A.F.) zaszła w ciążę, co spowodowało, że to odwołująca się stała się jedyną osobą mogącą zapewnić opiekę, jakiej wymagali rodzice. Powyższe zaś spowodowało podjęcie przez stronę decyzji o nieprzedłużaniu zatrudnienia. Strona podniosła dalej, iż po śmierci w lutym 2013r. ojca – A.F. jest ona jedyną zaufaną osobą, która może sprawować opiekę nad matką. W jej ocenie, ze względu na charakter wykonywanej opieki, w tym także opiekę higieniczno-intymną, nie ma możliwości powierzenia jej nikomu innemu. Próba podjęcia pracy w chwili obecnej równałaby się rezygnacji z opieki nad matką, co w negatywny sposób wpłynęłoby na stan zdrowia matki. Z tych względów R.L. wniosła o zmianę decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. i przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania – działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych – decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy za słuszne uznał stanowisko organu I instancji, iż R.L. nie spełnia warunku uprawniającego ją do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, bowiem ostatnia umowa o pracę wygasła z upływem okresu na jaki została zawarta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż zasady przyznawania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego różnią się od zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż świadczenie przysługuje w przypadku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, podczas gdy przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe także wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie nie podejmuje zatrudnienia. Zdaniem Kolegium zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż odwołująca się nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, gdyż pracowała tylko w okresie od dnia [...] maja 2011r. do dnia [...] lipca 2011r., a wniosek o ustalenia prawa do specjalnego zasiłku złożyła po upływie okresu 1,5 roku od utraty zatrudnienia. Nadto organ odwoławczy stwierdził, iż to córka odwołującej się zobowiązana była do opieki nad dziadkami i to ona powinna faktycznie tą opiekę sprawować. Organ II instancji powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał dalej, że rezygnacja z zatrudnienia musi być powodowana wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Można bowiem mówić o rezygnacji z zatrudnienia tylko wtedy, gdy przynajmniej potencjalnie możliwość wykonywania pracy istnieje. Jeżeli więc sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Kolegium podkreśliło także, iż organy orzekające o przyznaniu, bądź o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie posiadają w tym zakresie swobody. Pismem z dnia [...] czerwca 2013r. R.L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając temu organowi naruszenie prawa materialnego tj. art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając swą skargę R.L. powtórzyła argumentację sformułowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a nadto - odnosząc się do dyspozycji przepisu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustanowionej przez ustawodawcę przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" - podniosła, iż z uwagi na brak definicji legalnej przyjąć należy potoczne znaczenie tego zwrotu. Uwzględniając, że w słowniku Języka Polskiego PWN znaczenie słowa rezygnować to "inaczej dobrowolnie pozbawić się czegoś lub przestać się o coś starać", uznać zatem - zdaniem skarżącej - należy, iż rezygnacja z zatrudnienia to stan polegający na dobrowolnym pozbawieniu się zatrudnienia lub przestaniu starania się o zatrudnienie. Zdaniem wnoszącej skargę wykładnia językowa przepisu art. 16a znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej, jeśli uwzględni się, iż celem całej cytowanej ustawy jest pomoc osobom potrzebującym znajdującym się w ciężkiej sytuacji życiowej. Podnosząc, że cel świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jest ten sam, R.L. przywołała stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazującego, iż celem świadczenia pielęgnacyjnego, które stanowi rodzaj ekwiwalentu pieniężnego jest udzielenie wsparcia osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a które rezygnują z aktywności zawodowej by opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok z 22 lutego 2013r., sygn. akt I OSK 3051/12). Skarżąca wskazała również, że miała możliwość kontynuowania zatrudnienia na podstawie kolejnej umowy o pracę, jednakże z możliwości tej zrezygnowała z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad matką i ojcem. Ponieważ w miarę upływu czasu stan matki pogarszał się i nadal się pogarsza, skarżąca przestała się starać o zatrudnienie. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze - nie znajdując podstaw do zmiany swojej decyzji - wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, uznać należało, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, mającym niewątpliwy wpływ na wynik niniejszej sprawy. Na wstępie wskazać należy, iż pozytywne przesłanki do przyznania wnioskowanego przez R.L. świadczenia przewidział ustawodawca w przepisie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Powołany przepis wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 1548), która z dniem 1 stycznia 2013r. znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy). Podstawę do odmowy przyznania R.L. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką – B.F., upatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niespełnieniu przez stronę wymogu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ ten przyjął, że skarżąca od dnia [...] sierpnia 2011r. jest bierna zawodowo (nie pozostaje w zatrudnieniu), a zatrudnienie ustało na skutek upływu czasu, na jaki zawarta była umowa o pracę. Uwzględniając datę złożenia wniosku i upływ 1,5 rocznego okresu czasu od ustania zatrudnienia, zdaniem Kolegium nie jest możliwym wypełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy. Innymi słowy, pomimo ustalenia w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że skarżąca faktycznie opiekuje się na co dzień matką, a matka posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (w rozumieniu art. 3 pkt 21 ww. ustawy), to wobec faktu nie pozostawania w zatrudnieniu lub nie wykonywania innej pracy zarobkowej, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżąca zrezygnowała z którejkolwiek z ww. form aktywności zawodowej w celu konieczności sprawowania stałej opieki nad swoją matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaakcentowało przy tym, że przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały zróżnicowane przez ustawodawcę, gdyż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca uzależnił prawo do tego świadczenia także od niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, natomiast w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanie tego świadczenia powiązał jedynie z faktem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. W ocenie Sądu prezentowana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy nie zasługuje na akceptację. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychylił się do poglądu wyrażonego w orzecznictwie, iż choć przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie określa, iż warunek rezygnacji z zatrudnienia jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia ugruntowana na tle świadczenia pielęgnacyjnego, określonego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przemawia za tym istota każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne, ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń rodzinnych pozwala zatem na stosowanie analogicznej wykładni tych samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Przeciwna interpretacja przepisu, w takim zakresie, w jakim pozbawia osoby pozostające bez pracy możliwości ubiegania się o tę formę wsparcia, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także – co istotne w rozpoznawanej sprawie – zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki w następstwie rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tejże opieki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 października 2013r., sygn. akt II SA/Rz 724/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 październik 2013r., sygn. akt II SA/Łd 805/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2013r., sygn. akt III SA/Gd 656/13). Ponadto w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie za uznaniem, iż rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, przemawia dyspozycja przepis art. 16a ust. 8 ustawy, który enumeratywnie wyliczając podmioty, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, nie wskazuje osób bezrobotnych. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie. Zauważyć również należy, że ustawodawca w przepisie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc - jak zostało to już powiedziane - przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Podzielić należy także ten pogląd zaprezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym nie można zgodzić się z zawężeniem rozumienia omawianego pojęcia poprzez stosowanie formalnych ograniczeń. Za takie należy uznać konieczność formalnego pozostawania w zatrudnieniu lub w innej pracy zarobkowej, albo też formalnej rejestracji w urzędzie pracy. Działaniem nielicującym z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) byłoby forsowanie takiej interpretacji omawianego przepisu, która upatrywałaby w powyższej regulacji podstawy do jedynie formalnego, a w rzeczywistości wyłącznie fikcyjnego podejmowania zatrudnienia, wykonywania pracy zarobkowej lub uzyskania statusu bezrobotnego. Takie formalne i wąsko rozumiane pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w istocie prowadziłoby do erozji prawa, poprzez wymuszanie na osobach, które opiekują się niepełnosprawnymi członkami najbliższej rodziny i przez to rezygnują z aktywności zawodowej, podejmowania działań pozornych, zmierzających wyłącznie do tego, aby choćby przez krótki czas spełnić wymóg zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo bycia bezrobotnym, li tylko po to, aby móc z nich formalnie zrezygnować, a tym samym spełnić restrykcyjnie pojmowane przesłanki. Taki sposób rozumienia omawianej przesłanki należy odrzucić jako sprzeczny z istotą państwa prawnego i zasadą racjonalnego tworzenia prawa, a więc takiego, którego rozumienie nie zachęca obywateli do podejmowania fikcyjnej aktywności wyłącznie po to, aby uzyskać wsparcie ze środków publicznych dla swej szczytnej i społecznie pożądanej działalności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2013r., sygn. akt II SA/Łd 815/13). Powyższe okoliczności – w świetle tego co zostało przedstawione – nie powinny a priori wykluczać faktycznie sprawującej opiekę nad matką skarżącej z grona osób mogących ubiegać się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Na marginesie jeszcze zaznaczyć należy, iż zważywszy na datę złożenia przez R.L. wniosku (4 marzec 2013r.) oraz okoliczność zgonu w dniu [...] lutego 2013r. ojca wnioskującej – A.F. (na którego świadczenie pielęgnacyjne otrzymywała córka skarżącej – N.L.), przy uwzględnieniu przedstawionej powyżej interpretacji przepisu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, za pozbawione związku ze sprawą zainicjowaną wnioskiem R.L. uznać należy podniesione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na str. 4 uzasadnienia decyzji z dnia [...] czerwca 2013r. stwierdzenie, iż "to córka odwołującej się zobowiązana była do opieki nad dziadkami i to ona powinna faktycznie tę opiekę sprawować". Uznając w konsekwencji dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż zbyt wąska, a tym samym błędna interpretacja pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" doprowadziła do naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), orzeczono jak w sentencji. Stosownie do art. 152 tejże ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rolą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie uwzględnienia wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczących interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia", a następnie odpowiednie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego zastosowanie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło