II SA/Go 650/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2026-01-22
Skład orzekający: Jarosław Piątek, Adam Jutrzenka - Trzebiatowski, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podjęcie przez osobę bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy i pobierającą stypendium stażowe, krótkotrwałego zatrudnienia (kilka godzin pracy w nocy) przed rozpoczęciem stażu, bez poinformowania o tym urzędu pracy, stanowi podstawę do uznania pobranego stypendium za nienależnie pobrane i nakazania jego zwrotu, jeśli osoba ta nie została w sposób jasny i zrozumiały pouczona o skutkach takiego działania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż skarżąca świadomie wprowadziła je w błąd co do swojego statusu. Brak wystarczających ustaleń dotyczących świadomości skarżącej, zwłaszcza w kontekście krótkotrwałego zatrudnienia i potencjalnie niejasnych pouczeń, uniemożliwia przypisanie jej winy za nienależne pobranie świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca A.Ż. pobierała stypendium stażowe jako osoba bezrobotna. W okresie poprzedzającym staż podjęła krótkotrwałe zatrudnienie w ramach umowy agencyjnej, o czym nie poinformowała urzędu pracy. Organy administracji uznały, że w związku z podjęciem zatrudnienia skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej i nakazały zwrot nienależnie pobranego stypendium. Skarżąca kwestionowała prawidłowość pouczeń o jej obowiązkach oraz świadomość skutków podjęcia pracy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A.Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A.Ż. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...]. 09. 2025 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 246 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako - kpa) po rozpatrzeniu odwołania A. Ż. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].08.2025 r. znak: [...] orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego za okres od dnia [...].11.2023 r. do dnia [...].04.2024 r. w kwocie 8951,60 zł brutto Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że A.Ż. w dniu [...].10.2023 r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. jako osoba bezrobotna. W okresie od [...].11.2023 r. do [...].04.2024 r. strona odbywała staż i pobierała z tego tytułu stypendium. Decyzją z dnia [...].05.2024 r., znak: [...] Starosta [...] orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].05.2024 r. z powodu podjęcia zatrudnienia. W dniu [...].0ó.2024 r. A.Ż. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w [...]. celem dokonania ponownej rejestracji jako osoba bezrobotna. Z raportu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wygenerowanego przez powiatowy urząd pracy, wnikało, że strona w okresie od [...].11.2023 r. do [...].11.2023 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług u płatnika I.. Sp. z o.o. W związku z powyższym Starosta [...]i działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa wydał decyzję z dnia [...].07.2024 r., znak: [...], którą uchylił decyzję z dnia [...].05.2024 r., znak: [...] o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].05.2024 r. i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].11.2023 r. W wyniku złożonego przez stronę odwołania Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].07.2024 r. Decyzją z dnia [...].10.2024 r. znak: [...] Starosta [...] uchylił decyzję własną z dnia [...].11. 2023 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia [...].11.2023 r. i orzekł o odmowie przyznania prawa do stypendium W następstwie odwołania Wojewoda [...] decyzją znak: [...] z dnia [...].11.2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Go 5/25 oddalił skargę. Pismem z dnia [...].07.2025 r. Starosta [...] zawiadomił A.Ż. o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium za okres od [...].11.2023 r. do [...].04.2024 r. w kwocie 8951,60 zł brutto. Następnie decyzją z dnia [...].08.2025 r. znak: [...]Starosta [...] orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego za okres od dnia [...].11.2023 r. do dnia [...].04.2024 r. w kwocie 8951,00 zł brutto. Od powyższej decyzji strona odwołanie, w którym wskazała że podjęła pracę w ramach umowy cywilnoprawnej w nocy z [...].11.2023 r. na [...].11.2023 r. (10 godzin), jednak nie była świadoma skutków prawnych. Strona podniosła, że zatrudnienie nie miało wpływu na realizację stażu na który została skierowana przez powiatowy urząd pracy.
Po przeanalizowaniu sprawy organ odwoławczy potwierdził właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ I instancji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Wojewoda wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 246 ust. 1 i art. 246 ust. 2 pkt 2 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zgodnie z art. 246 ust 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji starosty w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast zgodnie z art. 246. ust. 2 pkt 2 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd starosty przez osobę pobierającą to świadczenie. Z dokumentów rozpatrywanej sprawy wynika, że strona w trakcie pozostawania w rejestrze bezrobotnych podjęła zatrudnienie w ramach umowy zlecenie. W związku z tym powinna utracić status osoby bezrobotnej z dniem [...].11.2023 r. Jednakże strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i nie zgłosiła do powiatowego urzędu pracy faktu podjęcia innej pracy zarobkowej w formie umowy zlecenie. Fakt ten wyszedł na jaw dopiero podczas kolejnej rejestracji strony jako osoby bezrobotnej. Organ wyjaśnił, że jeżeli osoba bezrobotna podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, to przestała spełniać warunek art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która to ustawa obowiązywała do końca miesiąca maja 2025 r. Skutkiem tego była utrata statusu osoby bezrobotnej. Wraz z utratą statusu bezrobotnego następuje utrata przywilejów wynikających z posiadania tego statusu. Świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd urzędu pracy.
Organ wskazał, że skarżąca została prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, co potwierdziła w dniu [...]. 10 2023 r. swoim podpisem na Karcie rejestracyjnej bezrobotnego. Również w podpisanym przez skarżącą oświadczeniu bezrobotnego z dnia [...] listopada 2023 r., znajdują się pouczenia o obowiązku poinformowania urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia i skutkach zaniechania tego obowiązku przez osobę bezrobotną.
Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. orzekającą o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego A.Ż. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. W skardze skarżąca zawarła wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 9 i art. 8 § 1 kpa oraz art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nienależyte pouczenie skarżącej o prawach i obowiązkach wynikających ze statusu osoby bezrobotnej przy rejestracji jako osoby bezrobotnej oraz żądania zawrotu świadczenia mimo braku należytego pouczenia o konsekwencjach podjęcia krótkotrwałej pracy w okresie oczekiwania na staż, 2. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 246 ust. li ust. 2 Ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy polegające na uznaniu, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej w sposób uzasadniający obowiązek zwrotu stypendium w sytuacji gdy skarżąca nie przedstawiła nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów jak też w inny świadomy sposób wprowadziła w błąd Starostę. 3 naruszenie prawa materialnego w postaci treści art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez brak rzetelnego pouczenia osoby bezrobotnej o jej prawach i obowiązkach, 4. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art, 77 § 1, art. 80 k.p.a polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności nieuwzględnieniu krótkotrwałości zatrudnienia - 8 godzin - oraz braku winy skarżącej w zaistniałej sytuacji
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w momencie rejestracji jako osoba bezrobotna nie była pouczona o jej prawach i obowiązkach wynikających z ustawy. Wręczono jej "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" zawartą na trzech i pół strony formatu A4 zapisaną drobną czcionką z pogrubionym ostatnim zdaniem: "Otrzymałem/am jeden egzemplarza informacji i zobowiązuje się do przestrzegania". Już z treści tego zapisu wynika, iż nie było to pouczenie a informacja. W myśl obowiązujących przepisów pouczenie oznacza aktywne przekazanie informacji w sposób umożliwiający zrozumienie ich treści np. ustnie przy rejestracji lub poprzez omówienie pisemnego dokumentu. Samo wręczenie broszury, ulotki czy kartki informacyjnej nie spełnia obowiązku pouczenia. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie również w orzecznictwie Sądów administracyjnych (m.in. WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 25 września 2024 r., sygn.. akt II SA/Go 379/24 Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 20212 r, sygn. akt I OSK 1483/11). W sprawie niniejszej takiego pouczenia skarżąca nie otrzymała, a jedynie informację o której mowa powyżej. Skarżąca nie jest z wykształcenia prawnikiem, a w przekazanej informacji znajdują się odesłania do konkretnych artykułów, których ona nie zna. Przekazana informacja nie była i nie jest w dalszym ciągu dla skarżącej zrozumiała. O naruszeniu przepisów o statusie bezrobotnego dowiedziała się dopiero w momencie wszczęcia postępowania w sprawie utraty stypendium. W sprawie niniejszej doszło również do naruszenia z art. 33 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który nakłada na Starostę obowiązek rzeczywistego pouczenia osoby bezrobotnej, a nie jedynie wręczenie druku informacyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że samo wręczenie informacji nie stanowi skutecznego pouczenia, jeżeli nie daje gwarancji, że osoba zapoznała się i zrozumiała treść. Skarżąca w dniu [...] listopada 2023 r. rozpoczęła staż zorganizowany przez urząd pracy, który trwał nieprzerwanie do dnia [...] kwietnia 2024 r. W okresie od [...] listopada 2023 r. skarżąca wykonała zlecenie na podstawie umowy agencyjnej. Zlecenie podjęła w braku świadomości, iż może ono rzutować na status bezrobotnego. Skarżąca w dalszym ciągu pozostawała do dyspozycji urzędu gotowa podjąć pracę w pełnowymiarowym czasie pracy. Usługa na rzecz I. Sp. z o.o. z/s w [...] wykonana została przez kilka godzin w nocy z [...] listopada 2025 r. na [...] listopada 2023 r. - przed podjęciem stażu, konieczność podjęcia zlecenia podyktowana była brakiem środków finansowych na podstawową egzystencję. Wskazana okoliczność nie została należycie oceniona przez organ obu instancji. Organy nie wzięły pod uwagę charakteru i krótkotrwałości zatrudnienia - kilku godzin oraz faktu, że pozostawała przez cały czas w gotowości do objęcia pracy w pełnym wymierzę czasu pracy.
Skarżąca podniosła, że nie ma mowy fałszywych oświadczeniach bądź świadomym wprowadzaniu w błąd organów publicznych. Decyzję o inwentaryzacji skarżąca praktycznie podjęła w momencie kiedy przypadkowo zobaczyła ogłoszenie. Nie było to działanie przemyślane, zdecydowała konieczność pozyskania środków na utrzymanie. Skarżąca nie traktowała tego jako pracy w sensie dosłownym, była to możliwość zarobienia kilku złotych. Po stronie skarżącej brak było świadomości o której mowa w art. 246 gdyż o konieczności zwrotu stypendium skarżąca dowiedziała się w momencie kiedy po raz kolejny rejestrowała się jako bezrobotna po odbyciu stażu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej według kryterium legalności i w granicach rozpoznawanej sprawy była decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o obowiązku zwrotu przez A.Ż. nienależnie pobranego stypendium stażowego.
Materialną podstawą decyzji, powołaną przez organy, stanowił art. 246 ust. 1 oraz art. 246 ust. 2 pkt 2 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zgodnie z art. 246 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji starosty w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl art. 246 ust. 2 pkt 2 za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd starosty przez osobę pobierającą to świadczenie.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy "świadczeniem nienależnym", a "świadczeniem nienależnie pobranym". "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinione zaniechania). Oznacza to, iż w przypadku "świadczenia nienależnie pobranego" jego pobraniu towarzyszyło zawinione działanie beneficjenta, który działając w złej wierze, miał świadomość nienależności pobrania. Wymaga to od organu wykazania w postępowaniu dowodowym negatywnego zachowania skarżącego, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 2244/16, wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2009 r., I OSK 1034/08).
Tak więc dla wydania decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, konieczne było ustalenie istnienia przesłanki obiektywnej, polegającej na tym, iż świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkującej utratą prawa do jego pobierania oraz przesłanki subiektywnej polegającej na tym, iż po pierwsze w sposób prawidłowy skarżąca została pouczona o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń oraz po drugie, że skarżąca miała - przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby z jej wiedzą i wykształceniem - świadomość, iż podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których ma obowiązek zawiadomić urząd pracy, stanowi okoliczność skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej, natomiast świadczenie pobierane za okres, za który nie spełnia warunków osoby bezrobotnej należy uznać za nienależnie pobrane.
Zdaniem Sądu ocena organu, iż w sprawie ma zastosowanie przepis art. 246 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w.w. ustawy, skutkująca wydaniem decyzji o obowiązku zwrotu stypendium stażowego pobranego z tytułu wykonywanej przez skarżącą pracy w okresie od [...] listopada 2023 r. do [...] kwietnia 2024 r. - nie znajduje wystarczającego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy.
W ocenie Sądu akta sprawy nie pozwalają na nie budzące wątpliwości stwierdzenie, że działanie skarżącej polegało na świadomymy wprowadzeniu organów w błąd. Ten zamiar - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2143/16 - należy w sposób niebudzący wątpliwości ustalić. Dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma tego, że fakty, które zataiła bądź co do których poświadczyła nieprawdę były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, jak również szczegółowe wykazanie na czym polegało świadome wprowadzenie organu w błąd przez skarżącą. W tym zakresie należało przede wszystkim wnikliwiej ocenić treść i sposób przedstawienia pouczeń (możliwość ich zrozumienia) oraz późniejsze zachowanie skarżącej. Mając na uwadze konieczność uwzględnienia subiektywnej przesłanki konieczne jest zindywidualizowanie oceny organu do okoliczności danej sprawy.
Wyjaśnienia wymaga, że ustawa z dnia z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, na podstawie której wydana została zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji, weszła w życie z dniem 1 czerwca 2025 r. Przyznanie skarżącej statusu osoby bezrobotnej oraz skierowanie jej na stypendium nastąpiło natomiast według stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie w.w. ustawy, czyli na podstawie ustawy dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703 oraz z 2005 r. nr 64, poz. 565 i Nr 94, poz. 788, dalej jako u.p.z.). Dodać również należy, że przepisy dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, czyli według obecnie obowiązującego stanu prawnego - art. 246 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o rynku pracy (...) oraz poprzednio - art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.p.z. zawierają taką samą treść (oprócz określenia odmiennego terminu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia).
Analiza przepisów u.p.z. wskazuje, że do zrekonstruowania normy prawnej w myśl której bezrobotny skierowany do odbycia stażu i otrzymujący z tego tytułu stypendium, jest obowiązany w razie podjęcia nawet wcześniej i zakończenia zatrudnienia do zwrotu pobranego stypendium, jako świadczenia nienależnego, niezbędna jest wykładnia następujących przepisów ustawy u.p.z.: art. 2 ust. 1 pkt 2 (zawierającego definicję bezrobotnego), art. 53 ust. 1 (stwierdzającego, iż bezrobotnego można skierować do odbycia stażu), art. 53 ust. 6 (wskazującego, iż bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium), art. 76 ust. 1 (przewidującego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia) i art. 76 ust. 2 pkt 2 (zawierającego definicję nienależnie pobranego świadczenia). Dopiero w rezultacie wykładni powołanych wyżej przepisów u.p.z. można wyprowadzić normę prawną stanowiącą, że jeżeli bezrobotny skierowany do odbycia stażu podjął wcześniej zatrudnienie, o czym nie poinformował organu, to przestaje spełniać warunek z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., co skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej.
W ocenie Sądu zrekonstruowanie powyższej normy z udzielonych pouczeń w chwili rejestracji jest niewątpliwie trudne, co organ winien wziąć pod uwagę dokonując oceny spełnienia przesłanek z art. art. 246 ust. 2pkt 2 ustawy o rynku pracy (...). Przy czym podkreślić należy, iż informacja w tym zakresie kierowana dla bezrobotnego kierowanego do odbycia stażu powinna być - jasna i precyzyjna. Brak takiego pouczenia oznacza, że obowiązek dokonania powyższej wykładni przepisów ustawy o promocji zatrudnienia został przerzucony na bezrobotnego, który nie musi posiadać umiejętności interpretacji przepisów prawa. O prawidłowym pouczeniu można mówić dopiero wtedy, gdy organ poprawi i doprecyzowuje treść pouczenia w taki sposób, aby stało się ono czytelne, jasne i zrozumiałe, aby pouczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Musi ono wyraźnie wskazywać okoliczności, w jakich dochodzi do nienależnego pobrania świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2010 r., II UK 149/10; wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., II SA/Op 368/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 maja 2010 r., III SA/Gd 175/10).
Ponadto w orzecznictwie zasadnie wskazuje się, iż trudno wymagać od osoby bezrobotnej, aby zapoznając się z informacją wręczoną wraz ze skierowaniem do odbycia stażu, miała na względzie treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego w związku z uznaniem jej za osobę bezrobotną i następnie na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązków. Osoba kierowana do odbycia stażu powinna otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną, zwłaszcza odnośnie tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 maja 2016 r., II SA/Lu 378/16). W aktach badanej sprawy znajduje się oświadczenie bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu z dnia [...] listopada 2023 r. Z treści oświadczenia wynika, że skarżąca zapoznała się z przepisami u.p.z., a także z treścią rozporządzenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych. W punkcie 13 zawarto oświadczenie o tym, że w wypadku podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej (...) bezrobotny zobowiązuje się zawiadomić urząd pracy w terminie 7 dni o zaistnieniu tej okoliczności. W ocenie Sądu treść powyższego oświadczenia nie daje wystarczających podstaw do stwierdzenia, że skarżąca została w ten sposób pouczona o wszystkich istotnych obowiązkach osoby bezrobotnej, a w szczególności o skutkach podjęcia zatrudnienia. Zauważyć należy, że zawarte w tym oświadczeniu ogólne odesłanie do przepisów u.p.z. oraz do przepisów w.w. rozporządzenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. nie jest równoznaczne z pouczeniem o obowiązkach wynikających z przepisów zamieszczonych w w.w. aktach prawnych. Skarżąca nie jest prawnikiem, dlatego zrozumienie i odkodowanie norm prawnych zawartych w akcie ustawowym oraz akcie wykonawczym mogło nastręczać trudności lub prowadzić do błędnych wniosków. Natomiast odnośnie w.w. oświadczenia zawartego w punkcie 13 należy zauważyć, że bezspornie jego treść można interpretować w ten sposób, że określony w nim obowiązek należy wiązać z sytuacjami powstałymi w przyszłości, na co wskazuje zamieszczony tu zapis o obowiązku powiadomienia urzędu pracy o danej okoliczności w ciągu 7 dni od jej zaistnienia. W rozpatrywanej sprawie zatrudnienie skarżącej nastąpiło [...]listopada 2023 r., a zatem przed podjęciem stażu.
Dla oceny czy w sprawie została spełniona przesłanka świadomego wprowadzenia w błąd, o której mowa w art. 246 ust. 2 pkt 2 ustawy o rynku pracy (...), w ocenie Sądu, istotne znaczenie ma również rozmiar zatrudnienia skarżącej który nastąpił w nocy z [...]listopada 2023 r. Stosunkowo niewielki rozmiar zatrudnienia, czyli kilka godzin pracy wykonanej przez skarżącą przy inwentaryzacji, jest okolicznością którą również należy uwzględnić dokonując oceny zachowania osoby bezrobotnej pod kątem zamiaru wprowadzenia organu w błąd oraz świadomości znaczenia tej okoliczności dla kwalifikacji stypendium stażowego jako świadczenia nienależnie pobranego i w konsekwencji jego zwrotu. W tym kontekście trzeba zauważyć, że skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego konsekwentnie podtrzymywała twierdzenie, że nie była świadoma tego, iż wykonanie pracy w tak niewielkim rozmiarze może mieć wpływ na status osoby bezrobotnej oraz na prawo do stypendium stażowego, tym bardziej że pracę podjęła ze względu na trudną sytuację materialną.
W ocenie Sądu, analizując zasadność zastosowania w sprawie art. 246 ust. 2 pkt 2 ustawy o rynku pracy (...), w tym badając spełnienie przesłanki świadomego wprowadzenia w błąd organu, należy uwzględnić wszystkie wyżej opisane okoliczności sprawy, które jednak nie zostały przez organy orzekające właściwie dostrzeżone i ocenione. Ponownie trzeba zwrócić uwagę, że dopiero bezsporne wykazanie, że uzyskanie świadczenia nastąpiło na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu, może skutkować nałożeniem obowiązku zwrotu danego świadczenia. Okoliczności badanej sprawy, w tym niewielki rozmiar podjętej pracy, nie dają wystarczających podstaw do przyjęcia, że w stanie faktycznym sprawy ziściła się dyspozycja art. 246 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w.w. ustawy.
W związku z powyższym należało uznać, iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy orzekając o obowiązku zwrotu stypendium stażowego organy przedwcześnie zastosowały art. 246 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o rynku pracy (...), gdyż w tym zakresie poczyniły niewystarczające ustalenia - z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - co do świadomości skarżącej o wprowadzeniu organów w błąd co do swego statusu, przy czym stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2024 r. 935 p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono według norm przepisanych.
[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło