II SA/Go 718/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi postanawia: I. odrzucić skargę, II. odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 1 października 2018 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarga M.B. na "naruszenie prawa" przez Burmistrza Miasta i Gminy, wniesiona za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze podniósł, że w postanowieniu Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w pouczeniu nie wskazano do jakiego organu administracji publicznej przysługuje mu prawo do złożenia środka odwoławczego. Skarżący wskazał, że nie ma obowiązku chodzenia do urzędu w celu informacji do kogo ma prawo się odwołać, a tym samym naprawiać błędy i naruszenia prawa. Nadto M.B. z uwagi na brak środków pieniężnych wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił okoliczności sprawy objętej skargą. Wskazał, iż wydane postanowienie zawiera pouczenie o możliwości złożenia zażalenia w terminie 7 dni za pośrednictwem organu, który je wydał. M.B. w dniu 23 lipca 2018 r. odebrał pismo, a 25 lipca 2018 r. złożył w ustawowym terminie za pośrednictwem Burmistrza Miasta i Gminy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie w powyższej sprawie. W ocenie SKO skarżący w sposób prawidłowy odczytał pouczenie zawarte w wydanym postanowieniu, ponadto skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia. W związku z powyższym pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało skargę na naruszenie prawa przez Burmistrza Miasta i Gminy za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytoryczne sprawy należało poprzedzić analizą, czy jej rozpoznanie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). W analizowanej sprawie konieczne było dokonanie było dokonanie prawnej kwalifikacji skargi wniesionej przez skarżącego. Należy podkreślić, że skarżący w piśmie do SKO wniesionym w dniu 25 lipca 2018 r. skarżył się na nieprawidłowe - jego zdaniem – działania Burmistrza Miasta i Gminy, podnosząc nieprawidłowe pouczenie zawarte w postanowieniu tego organu z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. W ocenie Sądu zatem ww. pismo skarżącego stanowi w istocie skargę, o której mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej jako k.p.a.). Zgodnie z przywołanym przepisem "przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw". SKO pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. czyniąc zadość art. 238 § 1 k.p.a. zawiadomiło bowiem skarżącego o sposobie załatwienia skargi, tj. o uznaniu skargi za bezzasadną. W tej sytuacji należy uznać, że skarga na działanie Burmistrza Miasta i Gminy jest w istocie rzeczy skargą na pismo SKO z dnia [...] sierpnia 2018r. uznające jego skargę na działanie Burmistrza Miasta i Gminy za bezzasadną. W konsekwencji przyjętej powyżej prawnej kwalifikacji skargi M.B. należało uznać, że skarga ta podlega odrzuceniu. Trzeba bowiem wskazać, że przepisy regulujące kwestię wnoszenia skarg w trybie art. 227 k.p.a. nie przewidują możliwości wydania w tym zakresie aktu, który mieściłby się w zakresie kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (zob. np. post. NSA: z dnia 25 lutego 2009 r. II OSK 241/09, z dnia 20 listopada 2013 r. II OSK 2783/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sąd administracyjny nie jest właściwy ani do rozpoznawania skarg w rozumieniu Działu VIII k.p.a., ani także do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania w trybie przepisów działu VIII k.p.a. Sąd kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wnioski, o których mowa w Dziale VIII k.p.a. nie zostały wymienione w art. 3 § 2 tej ustawy. Oczywistym jest, że informacja o załatwieniu (wyjaśnienie) złożonego przez stronę pisma (skargi) nie jest żadnym z aktów wymienionych w przywołanym wcześniej art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. Nie odnosi się bowiem do praw i obowiązków strony, w taki sposób, że może kształtować jej sytuację prawą. Skargi określone w art. 221 k.p.a. nie mogą mieć bezpośredniej skuteczności procesowej w zakresie władczego rozstrzygania przez organ o prawach i obowiązkach stron postępowania. Oznacza to, że sprawa niniejsza nie mieści się w zakresie kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przy czym zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli chodzi o wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo to może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., II GZ 82/12, LEX nr 1121172), zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., II FZ 109/12, LEX nr 1121093). Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11, LEX nr 1120723), co ma miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzekł jak w pkt II postanowienia.