II SA/Go 72/19

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-05-23

Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Jarosław Piątek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną i prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, a wnioskodawca jest następcą prawnym strony postępowania pierwotnego i podnosi te same zarzuty?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie dotyczy sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną i prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, a wnioskodawca jest następcą prawnym strony pierwotnej i podnosi te same zarzuty. W takiej sytuacji zachodzi tożsamość sprawy, co stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., a ponowne postępowanie naruszałoby zasadę trwałości decyzji i powagi rzeczy osądzonej.
Stan faktyczny
A.C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 1967 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa, zarzucając rażące naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją Wojewody z 1995 r., utrzymaną w mocy przez Ministra i potwierdzoną wyrokiem NSA z 2000 r. SKO stwierdziło tożsamość sprawy pod względem podmiotowym (A.C. jako następca prawny M.G.), przedmiotowym (dotyczy tej samej decyzji) oraz prawnym i faktycznym. WSA oddalił skargę A.C., podzielając stanowisko SKO.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. oddala skargę. II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata B.C. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej. . Wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. A.C. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967 r., znak [...] o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha położonego na terenie wsi [...], ( dalej jako Decyzja Prezydium PRN), zarzucając wydanie ww. decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku A.C. wyjaśniła m.in., że w jej opinii decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 i 9 k.p.a. Wnioskodawczyni opisała szczegółowo postępowania, które toczyły się w związku ze sprawą w.w. nieruchomości położonej w [...] oraz wyjaśniła, iż jej zdaniem gospodarstwo rolne winno być jej zwrócone jako jedynej spadkobierczyni po zmarłej matce, ponieważ Skarb Państwa został wpisany w Księdze Wieczystej jako właściciel bez uzasadnienia podstawy tegoż wpisu, co jej zdaniem stanowi rażące naruszenie prawa. Do wniosku dołączyła kserokopie dokumentów zgromadzonych w sprawie. W dniu 10 grudnia 2018 r. A.C. złożyła pismo wyjaśniające do powyższego wniosku wraz z załącznikami. W treści pisma A.C. opisała przebieg sprawy i dołączyła kolejne dokumenty w jej opinii świadczące o naruszeniu prawa w sprawie wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO ) odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium PRN. W uzasadnieniu wydanego postanowienia SKO podniosło, że rozpatrując wniosek A.C. z dnia [...] października 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium PRN, organ stwierdził, iż w aktach sprawy przekazanych przez wnioskodawcę, znajduje się zawiadomienie Wojewody z dnia [...] listopada 1995 r. znak [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek M.G. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium PRN. W związku z powyższym SKO zwróciło się do Wojewody z wnioskiem o przekazanie informacji dotyczącej sposobu załatwienia sprawy wywołanej ww. wnioskiem M.G. Na podstawie załączników przekazanych razem z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium PRN, SKO ustaliło również wniosek kierowany do Starosty przez A.C., działającą przez pełnomocnika adw. S.M., z dnia [...].02.2010 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium PRN o przejęciu gospodarstwa rolnego, którego jako właściciel w Księdze Wieczystej nieruchomości wpisana była M.G. W związku z powyższym SKO zwróciło się do Starosty o przekazanie informacji dotyczącej sposobu załatwienia sprawy wywołanej ww. wnioskiem z dnia [...].02.2010 r., a także będących w posiadaniu Starosty akt sprawy niezbędnych dla wydania orzeczenia i dokumentów dotyczących gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha położonego na terenie wsi [...]. W dniu 12 grudnia 2018 r. do SKO wpłynęła odpowiedź Wojewody, znak [...], z której wynikało, iż Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium PRN w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, położonego w [...] stanowiącego własność M.G. Z dalszej części pisma Wojewody z dnia [...] grudnia 2018 r., znak [...] wynikało, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r., znak [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy w.w. decyzję Wojewody. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2000r. sygn. akt II SA 1112/00 oddalił skargę M. G. na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do pisma Wojewody z dnia [...] grudnia 2018 r., znak [...] załączono kserokopie dokumentów, tj.: decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 1995 r., znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium PRN w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, położonego w [...],stanowiącego byłą własność M.G.; decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2000 r., znak [...] utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu stopnia wojewódzkiego; wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA 1112/00 oddalającego skargę M.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego; postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Go 341/08 odrzucającego skargę A.C. na decyzję Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967 r., nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego. Mając powyższe na uwadze Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej również "k.p.a.", gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Kolegium postępowanie nieważnościowe z wniosku strony nie mogło być wszczęte "z innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art. 61a § 1. Taką przyczyną jest tożsamość sprawy, która zachodzi wówczas, gdy kierowane do organu żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Zdaniem organu o tożsamości sprawy można mówić gdy w sprawie występują te same podmioty, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. W ocenie Kolegium w rozpatrywanej sprawie zachowana została tożsamość podmiotów po stronie wnioskodawcy, gdyż w miejsce M.G. występującej z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji po raz pierwszy wstąpiła jej następczyni prawna A.C. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że to następstwo prawne zostało w zgromadzonym materiale dowodowym należycie wykazane, bowiem znajduje się w aktach sprawy postanowienie Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny z dnia [...] maja 2009 r., sygn. akt [...] stwierdzające, iż spadek po M.G. zmarłej dnia [...] czerwca 2008 r. nabyła córka A.C. w całości. Dalej Kolegium wyjaśniło, iż sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967r., znak: [...] w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, położonego w [...], zatem należało mówić o tożsamości w zakresie przedmiotowym ponieważ oba postępowania dotyczą tej samej decyzji. Ponadto A.C. podnosiła te same zarzuty, które były badane przez Wojewodę, który odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji, a także Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie po raz kolejny oparto się na przesłance wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego stwierdzić należało, iż wnioski zarówno M.G., jak i jej następczyni prawnej A.C. zostały oparte na tej samej przesłance. Zdaniem Kolegium tożsamość zachodziła zatem również w zakresie podstawy prawnej jak i stanu faktycznego sprawy. W opinii Kolegium, zachodziła w sprawie przeszkoda przedmiotowa do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium PRN. Kolegium wskazało, że przyjmuje się tak w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko między tymi samymi stronami i tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09, opub. w LEX nr 597967 stwierdził, że tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna ma miejsce wtedy, gdy obie decyzje dotyczą tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. Z uwagi na spełnienie przesłanki tożsamości sprawy wywołanej wnioskiem A.C. z dnia [...] października 2018 r. ze sprawą zakończoną ostateczną i prawomocną decyzją Wojewody z dnia [...] grudnia 1995r., znak [...], z której wynika, iż organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967r., znak: [...] w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, położonego w [...], stanowiącego byłą własność M.G., w ocenie Kolegium zachodziła podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego stosownie do art. 61a § 1 k.p.a., bowiem w sprawie wystąpiła przesłanka odmowy wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn", a sprowadzająca się do tożsamości sprawy ze sprawą już wcześniej rozstrzygniętą. A.C. pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. złożyła do Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w postanowieniem Kolegium z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Zarzuciła, że Kolegium myli sprawy sądowe jej i jej matki, w których ona była tylko pełnomocnikiem, a od 2009 r. jest spadkobiercą. Podała, że sprawy matki dotyczyły uzgodnienia treści księgi wieczystej i zwrotu gospodarstwa rolnego a nie unieważnienia decyzji. Podała też, że w sprawie zwracała się do Starostwa, które jednak nic nie zrobiło. Ponadto ponownie opisywała szczegółowo różnego rodzaju postępowania, które toczyły się w związku ze sprawą nieruchomości położonej w [...] oraz wyjaśniła, iż jej zdaniem gospodarstwo rolne należy jej zwrócić jako jedynej spadkobierczyni po zmarłej matce. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Kolegium wskazało, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Kolegium stwierdziło, że w sprawie zachodzi bezspornie przeszkoda do wszczęcia postępowania w przedmiocie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967 r., znak [...] o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha położonego na terenie wsi [...], stanowiąca "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a §1 k.p.a. Z ustaleń Kolegium wynika, że Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium PRN. Decyzja Wojewody utrzymana została w mocy decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2000 r., znak [...], a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2000r. sygn. akt II SA 1112/00 oddalił skargę M.G. na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zdaniem SKO bezspornym jest, że powyższa sprawa rozstrzygnięta została już ostateczną decyzją administracyjną, a zatem zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Wbrew zarzutom A.C., w ocenie Kolegium, zachodzi tożsamość sprawy osądzonej w/w decyzjami Wojewody i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz sprawy objętej obecnie wnioskiem A.C., bowiem sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967 r., znak: [...] w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, położonego w [...]. Tożsamość sprawy dotyczy strony przedmiotowej, ponieważ oba postępowania dotyczą tej samej decyzji, strony podmiotowej – A.C. jest jedynym spadkobiercą, a zatem następcą prawnym M.G., której dotyczyła w/w decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...]grudnia 1967r., znak: [...], tożsamość zachodziła również w zakresie podstawy prawnej jak i stanu faktycznego sprawy. Ponadto, jak wskazało Kolegium, A.C. podnosiła te same zarzuty, które były badane przez Wojewodę, który odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji, a następnie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny. Poza tym w rozpatrywanej sprawie po raz kolejny oparto się na przesłance wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Go 341/08, odrzucił skargę A.C. na decyzję Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967r., nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego. Jeżeli natomiast chodzi o postępowanie przed Starostą, na które powoływała się skarżąca, Kolegium wskazało, że z pisma Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r. oraz z przekazanych akt sprawy wynikało, że pismem z dnia [...] maja 2010 r.. skierowanym do A.C., w odpowiedzi na jej wniosek z dnia [...] lutego 2010 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium PRN, organ poinformował wnioskodawczynię, że sprawa była wielokrotnie rozpatrywana we wszystkich instancjach. Organy prowadzące kolejne postępowania orzekły jednoznacznie, iż podnoszone roszczenie jest bezzasadne, nie znajdując przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto organ wskazał, że dowody zgromadzone w aktach sprawy potwierdzają, że decyzja o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa M.G. była zgodna z obowiązującym wówczas przepisami prawa, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydając w tej sprawie wyrok z dnia 11 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA 1112/00. Starosta wyjaśnił również, że wszystkie środki odwoławcze w trybie administracyjnym zostały wykorzystane. Nadto Kolegium podniosło, że inne podnoszone przez A.C. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia. Mając powyższe na uwadze Kolegium w całej rozciągłości podtrzymało stanowisko Kolegium zawarte w zaskarżonym postanowieniu dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], co zdaniem SKO musiało to skutkować utrzymaniem go w mocy. W dniu 30 stycznia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga A.C. na postanowienie SKO z dnia [...] stycznia 2019 r. [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że pomimo prowadzonych postępowań od 1992 r. niedokładnie zbadano stan sprawy. Podkreśliła, że zgodnie ze stanem prawnym z dnia wydania decyzji Prezydium PRN, Sąd Powiatowy wzywa na rozprawę dłużnika i organ finansowy, aby wysłuchać obie strony. Z uwagi na zły stan majątkowy M.G. nie mogła się stawić na rozprawę. W ocenie skarżącej według obowiązującego wówczas stanu prawnego nie istniał ustawowy obowiązek stawiennictwa na rozprawie celem zrzeczenia się nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, że w innych przypadkach nie był wymagany obowiązek osobistego stawiennictwa u notariusza czy w PBN, a za zadłużenie bez otrzymania renty dłużnik musiał stawiać się osobiście. W skardze dodatkowo poprosiła o przedstawienie dowodów, na mocy których Skarb Państwa ma prawo do nieruchomości i poprosiła o zwrot w całości bo w jej ocenie jest prawnym właścicielem gospodarstwa po matce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi SKO wskazało, iż stanowią one powtórzenie zarzutów odwołania i prezentowanego dotychczas stanowiska przez skarżącą, do których Kolegium odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, skarżąca ponownie przedstawiła przebieg sprawy nie zgodzając się z treścią odpowiedzi na skargę oraz wskazując, że sprawa nie została od wielu lat dokładnie wyjaśniona, a sądy nie zbadały dostatecznie zgodności z prawem decyzji Prezydium PRN. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną wydana zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania stanowił art. 61a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem - gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wynika z powyższego przepisu, przesłanką odmowy wszczęcia postępowania może być wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub istnienie innej uzasadnionej przyczyny, dla której postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził więc dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Przyczyn, o których mowa w powyższym przepisie, ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, czyli takie w których zestawienie żądania zawartego we wniosku z obowiązującym stanem prawnym, wskazuje na przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy żądanie wniesiono w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1948/18, dostępny w Centralnej Bazie orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z przepisu art. 61a § 1 k.p.a. nie wynika w żadnym razie, jak wskazano wyżej, że przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie. Już spełnienie jednej z nich oznacza konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie oraz orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęto, że jedną z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (patrz także R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 2015, s. 383-384 oraz podana tam literatura, patrz też wyrok NSA z 9 października 2014 r., I OSK 493/13, wyrok NSA z 15 października 2013 r., II OSK 1395/12; wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2018 r., VII SA/Wa 1737/17 CBOSA). Wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza bowiem zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego. Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W przedmiotowej sprawie, bez wątpienia, zaistniała przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, a jest nią rozpoznanie i zakończenie sprawy ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2000 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967 r. w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa zabudowanego gospodarstwa rolnego położonego w [...]. Wskazać należy, że wyrokiem z dnia 11 grudnia 2000r. sygn. akt II SA 1112/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.G. na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Okoliczność, że stroną postępowania administracyjnego zakończonego w.w. decyzją była matka skarżącej – M.G., nie ma wpływu na ocenę zasadniczych dla sprawy okoliczności. Wbrew zarzutom skargi zmiana polegająca na objęciu przez następców prawnych praw zbywalnych i dziedzicznych nie ma wpływu na tożsamość stosunku administracyjnoprawnego pod względem podmiotowym. Podobnie z tożsamością podmiotową organu ( w rozumieniu omawianego przepisu ) mamy do czynienia w sytuacji, gdy wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa, czy też nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że skarżąca jest jedynym spadkobiercą zmarłej M.G., skarżąca jest zatem jej następcą prawnym. Wskazać również należy, że w postępowaniu zakończonym w.w. decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz we wniosku skarżącej z dnia [...] pażdziernika 2018 r. podnoszone były te same zarzuty wobec decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967 r. Skarżące kwestionowały sposób przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa oraz podważały prawidłowość wpisów w Księdze Wieczystej nieruchomości. Podnieść należy, że przywołane zarzuty były przedmiotem analizy w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu sądowym przez Naczelny Sąd Administracyjny, który do ich zasadności odniósł się w uzasadnieniu wyroku sygn. akt II SA 1112/00. Powtórne badanie i analiza sprawy pod tym samym kontem, w zakresie tych samych twierdzeń oraz zarzutów nie jest dopuszczalna, stanowiłaby bowiem zaprzeczenie trwałości decyzji administracyjnej oraz godziłaby w zasadę powagi rzeczy osądzonej. Powyższe ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że pomiędzy sprawą zakończoną w.w. decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a sprawą której dotyczy wniosek skarżącej z dnia [...] pażdziernika 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej zachodzi tożsamość stosunku administracyjnoprawnego, co powoduje, że ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego w tej samej sprawie nie jest dopuszczalne. W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest zgodne z przepisami prawa, a wobec tego skarga jako niezasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło