II SA/Go 770/14

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2014-12-17

Skład orzekający: Maria Bohdanowicz, Aleksandra Wieczorek, Sławomir Pauter

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. była zgodna z prawem, gdy organ pierwszej instancji pominął stronę postępowania?
Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. była zgodna z prawem, ponieważ organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, pomijając stronę ("L" sp. z o.o.) w postępowaniu. Brak udziału strony w postępowaniu pierwszej instancji stanowi istotne naruszenie proceduralne, które uniemożliwia prawidłowe wyjaśnienie sprawy i uzasadnia zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) uchylającą decyzję Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy stacji paliw. Wójt Gminy wydał decyzję, ale pominął w postępowaniu spółkę "L" sp. z o.o. jako stronę. Po odwołaniach "P" S.A. i "L" sp. z o.o., SKO najpierw utrzymało decyzję Wójta w mocy wobec "P" S.A., a następnie umorzyło postępowanie wobec "L" sp. z o.o. Po wyrokach WSA uchylających decyzje SKO, SKO ostatecznie uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, uznając zasadność zarzutów o naruszeniu przepisów procesowych. M.J. zaskarżył tę decyzję SKO, domagając się jej uchylenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę. Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Wójt Gminy - po rozpoznaniu sprawy z wniosku M.J. jako prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PPHU M ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw płynnych wraz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr ew. [...], położonej w [...]. W decyzji organ określił: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym; wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczonych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii; wymogi w zakresie ograniczenia transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. Organ I instancji postanowieniem z [...] października 2009 r., stwierdził, że dla planowanej inwestycji należy sporządzić raport oddziaływania na środowisko i przeprowadzić ocenę oddziaływania na środowisko. Raport taki inwestor przedłożył organowi I instancji w dniu 10 lutego 2010 r. Wójt Gminy, obwieszczeniem z [...].02.2010 r., rozpoczął procedurę udziału społeczeństwa w postępowaniu. W wyznaczonym czasie nie wpłynęły do urzędu uwagi dotyczące planowanej inwestycji. Organ I instancji ustalił i ocenił, co następuje: - przedsięwzięcie polega na budowie stacji paliw płynnych waz z pawilonem handlowym i zapleczem socjalnym na działce nr [...] położonej w [...], - przedłożony przez wnioskodawcę raport o oddziaływaniu na środowisko, opracowany w [...] pod kierownictwem mgr inż. A.U. (prawidłowo przez mgr inż. W.K.), pod względem struktury odpowiada treści art. 66 ustawy a jego ustalenia są spójne, logiczne i przekonujące. W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzono analizy, określono oddziaływanie i potencjalne zagrożenia dla środowiska związane z realizacją i eksploatacją przedsięwzięcia. W oparciu o informacje zawarte w tej dokumentacji zostały zdefiniowane warunki realizacji oraz eksploatacji przedsięwzięcia, zapewniające ochronę środowiska, uwzględniono określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w wypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Przyjęty w raporcie wariant realizacji przedsięwzięcia jest najkorzystniejszy ze względu na ograniczenie do minimum oddziaływania na poszczególne elementy środowiska naturalnego. Przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływało na świat zwierząt i roślin. Jak wykazała wnikliwa analiza przedstawionej dokumentacji przedsięwzięcia, w szczególności jego możliwego negatywnego wpływu na cenne elementy przyrodnicze, jak i pozostałe formy ochrony przyrody, uwzględniając aspekt zachowania ich właściwego stanu oraz funkcjonowania, w aspekcie ich spójności oraz rzeczywistej integralności, organ uznał, że budowa i eksploatacja przedsięwzięcia inwestycyjnego, nie będzie znacząco negatywnie wpływać na cenne składowe środowiska przyrodniczego, pod warunkiem ścisłego przestrzegania założeń realizacji przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, - w ramach oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko, w tym w szczególności na klimat akustyczny, czy środowisko gruntowo-wodne, należy sporządzić analizę porealizacyjną, w ramach której ma nastąpić porównanie ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi w celu jego ograniczenia. Wykonana analiza pozwoli na stwierdzenie, czy standardy jakości środowiska na tych terenach przy zastosowanych rozwiązaniach technicznych zostaną, zachowane, oraz w razie ich przekroczenia na wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń bądź stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Przedmiotową decyzję organ I instancji wydał po jej uzgodnieniu z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska - postanowienie z [...].04.20 lOr. oraz Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym - postanowienie z [...].03.201 Or. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła "P" S.A., uznana przez organ I instancji za stronę postępowania. Odwołująca zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając decyzji w postępowaniu administracyjnym, że bezpodstawnie pominięto "L" sp. z o.o., która winna być stroną tego postępowania z uwagi na bezpośrednie sąsiedztwo dla planowanej na działce [...] inwestycji. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniosła także ’’L" sp. z o.o., podnosząc zbieżne zarzuty wobec zaskarżonej decyzji. W wyniku pierwotnego rozpoznania przez organ odwoławczy odwołania "P" SA. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] sierpnia 2010 r. decyzję ostateczną Nr [...], mocą której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta stała się także prawomocna wobec jej niezaskarżenia przez żadną ze stron postępowania do sądu administracyjnego. Z kolei rozpatrując odwołanie ’’L" sp. z o.o. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...], umorzyło postępowanie odwoławcze ze wskazaniem, iż "L" sp. z o.o. nie posiada przymiotu strony w tym postępowaniu. Na w/w decyzję "L" sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., domagając się uznania swoich racji w zakresie posiadania w tym postępowaniu administracyjnym legitymacji procesowej. Wyrokiem z dnia 9 luty 2011 r. sygn. akt II SA/Go 862/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego z odwołania "L" sp. z o.o. ze wskazaniem, iż organ odwoławczy winien przeprowadzić w szerszym zakresie postępowanie wyjaśniające mające na celu wnikliwą analizę przysługujących odwołującej się "L" sp. z o.o. praw, które mogą być uznane za interes prawny w tej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę z odwołania "L" sp. z o.o. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...], stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania albowiem w/w decyzja organu I instancji, w związku z rozpoznaniem od tej decyzji odwołania innego podmiotu (tj. decyzja Kolegium z dnia [...] sierpnia.2010 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji), stała się ostateczna. W/w postanowienie organu odwoławczego "L" sp. z o.o. również zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SA/Go 504/13 uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] i jednocześnie uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] (wydaną na skutek odwołania P S.A.) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r. Sąd w wyroku z dnia 5 września 2013 r. stwierdził, iż odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r. wniesione zostało przez uprawniony podmiot. Zdaniem Sądu nierozpatrzenie odwołania wniesionego przez skarżącą stanowi pogwałcenie zasady dwuinstancyjności. Skarżąca, podobnie jak strona postępowania - P S.A., złożyła odwołanie w terminie, co jednocześnie oznacza, że w tym czasie w obrocie prawnym nie funkcjonowała decyzja ostateczna w danej sprawie administracyjnej. Błędny pogląd organu wyrażony w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego nie może w ocenie Sądu pociągać tak dalece niekorzystnych dla strony konsekwencji prawnych. Sąd uzasadniając uchylenie również decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazał, iż było to konieczne dla prawidłowego, zgodnego z prawem zakończenia postępowania administracyjnego. Sąd wskazał, iż pomimo nierozpatrzenia odwołania wniesionego przez jedną ze stron postępowania organ drugiej instancji wydał decyzję merytoryczną, która posiada walor ostateczności, dopuszczając się tym samym naruszenia podstawowej zasady postępowania administracyjnego, czyli zasady dwuinstancyjności. Po zwrocie akt administracyjnych przez Sąd, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę, wezwało odwołującą się stronę, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, tj. sprawy "L" sp. z o.o., do sformułowania zarzutów wobec zaskarżonej decyzji i wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. "L" sp. z o.o. podniosła, że nie ma możliwości sformułowania merytorycznych zarzutów wobec zaskarżonej decyzji, gdyż nie ze swej winy nie brała dotychczas udziału w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie, nadto skarżona decyzja nigdy nie została odwołującej doręczona. Powyższe skutkuje tym, że "L" sp. z o.o., może jedynie podnieść wobec w/w decyzji zarzut naruszenie prawa procesowego a w szczególności art. 10 § 1, art. 28, art. 61 § 4 k.p.a., co w pełni winno uzasadnić żądanie odwołującej wydania w tej sprawie przez organ odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], w wyniku rozpoznania odwołań ,,L" sp. z o.o. oraz P S.A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ stwierdził, iż odwołania stron należało uwzględnić, gdyż podniesione w nich zarzuty w zakresie istotnego naruszenia przez organ I instancji przepisów procesowych (k.p.a.) w postępowaniu poprzedzającym wydanie skarżonej decyzji Wójta Gminy Kolegium - w ślad za oceną dokonana przez WSA w Gorzowie Wlkp. w prawomocnym wyroku z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SA/Go 504/13 – są uzasadnione. Organ odwoławczy uznał, iż w sprawie należy zastosować art. 138 § 2 w zw. z art. 10 § 1, art. 28, art. 61 § 4, art. 81 i oraz art. 106 k.p.a., gdyż z uwagi na pominięcie w tym postępowaniu "L" sp. z o.o., jako strony postępowania, rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy wymaga ponownego przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w całości, nie wyłączając postępowań wpadkowych (uzyskania uzgodnień i opinii organów współdziałających), czego - z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a., nie możne konwalidować tut. organ odwoławczy. Ta wada postępowania pierwszoinstancyjnego samoistnie powoduje konieczność uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, gdyż decyzja ta jest dotknięta wadą skutkująca podstawą do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., której to wady sanowanie nie jest możliwe na etapie postępowania przed organem wyższego stopnia. SKO wskazało, iż organ administracji publicznej, podejmując działania procesowe, czy to na wniosek czy z urzędu, jest zawsze obowiązany do stosowania przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 10 § 1, art. 28, art. 61 § 4, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji całkowicie zaniechał zawiadomienia jednej ze stron postępowania, tj. "L" sp. z o.o., o wszczęciu postępowania w tej sprawie, do czego obligował go przepis art. 61 § 4 k.p.a., jak też do zapewnienia tej stronie czynnego udziału w tym postępowaniu na każdym etapie, w tym w postępowaniach wpadkowych przed organami współdziałającymi na podstawie art. 106 k.p.a. Także przed wydaniem decyzji organ I instancji nie umożliwił tej stronie zapoznania i wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego, czym naruszył przepis art. 81 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Kolegium orzekło o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i o przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego jej rozpatrzenia, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M.J. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 28 kpa poprzez brak jakiejkolwiek analizy prawnej i faktycznej co miało istotny wpływ na wynik postępowania, naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 15 ustawy kpa poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, naruszenie art. 138 1 kpa poprzez całkowite nierozpoznanie odwołania ,,P" S.A.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej sprawie. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2014 r. uczestnik postępowania L sp. z o.o. wniósł o oddalenie skargi uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. W ramach sprawowanej kontroli legalności działań organów administracji publicznej usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przez sąd administracyjny może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), przywoływanej w dalszej części jako ppsa. Ponadto wymaga podkreślenia, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Przedmiot tak rozumianej kontroli sądowej stanowiła w niniejszym postępowaniu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca do ponownego rozpoznania decyzję organu I instancji tj. decyzja [...] maja 2014 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja Kolegium podjęta została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Możliwe rozstrzygnięcia organu administracji w postępowaniu odwoławczym zostały wskazane w art. 138 § 1 k.p.a. Przepis ten określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego. I tak organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) albo uchylić tę decyzję i bądź merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, bądź też wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć procesowych: umorzyć postępowanie I instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 k.p.a.). Stosownie do treści art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny ocenia czy organ odwoławczy powinien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który - z uwagi na obowiązek zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. Organ odwoławczy co do zasady, jak wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuacje, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. To zaś oznaczałoby, że sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, a więc strona nie mogłaby kwestionować wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ drugiej instancji, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Wpływ na podjęcie decyzji kasacyjnej ma treść art. 136 k.p.a., określającego granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organ odwoławczy trafnie ocenił wadliwość postępowania przed organem I instancji jako istotną, a w związku z tym niemożliwą do uzupełnienia w postępowaniu odwoławczym Jako przyczynę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Kolegium wskazało pominięcie w postępowaniu "L" sp. z o.o., jako strony postępowania, wobec czego wydana została decyzja bez jej udziału, mimo, że jest stroną postępowania. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja z punktu widzenia zgodności z prawem nie budzi zastrzeżeń. Organ prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję uznając za konieczne ponowne przeprowadzenie postępowania z udziałem wszystkich stron w tym tych, które nie brały dotychczas udziału, a uwzględniając stanowisko Sądu wyrażone w wyroku WSA z dnia 5 września 2013 r., II SA/GO 504/13 winny brać udział – L sp. z o.o.. Wyrażone powyżej stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. NSA w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., II OSK 219/13 orzekł, iż niewątpliwie dostrzeżenie przez organ odwoławczy wadliwości postępowania pierwszoinstancyjnego polegającej na niewłaściwym ustaleniu katalogu stron postępowania jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. przede wszystkim art. 10 § 1 k.p.a. Brak uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wszystkich jego stron może wypełniać również przesłankę "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" i wymaga oceny w realiach konkretnej sprawy administracyjnej i z punktu widzenia specyfiki tej sprawy. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano zaskarżoną decyzją istotną rolę odgrywa dokument prywatny, jakim jest raport oddziaływania inwestycji na środowisko. Dokument ten podlega ocenie, a m.in. na jego podstawie ustala się zakres oddziaływania inwestycji na środowisko, co przekłada się również na ustalenia w zakresie katalogu stron postępowania administracyjnego. Każda ze stron postępowania administracyjnego ma prawo do uczestniczenia w obydwu jego instancjach. Zapewnienie udziału stronie tylko w jednej instancji, w sytuacji gdy jej uczestnictwo i prezentowana argumentacja mogą mieć wpływ na ocenę przez organ raportu oddziaływania inwestycji na środowisko, wskazuje, że kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie zostały wyjaśnione. Rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej oznacza skonkretyzowanie normy prawa materialnego z uwzględnieniem interesów wszystkich jego stron (art. 7 k.p.a.). Zwłaszcza w postępowaniach dotyczących spraw wielopodmiotowych i z istoty swej budzącej konflikty, których rozstrzygnięcia mają charakter rozbudowany, wymóg wyważania interesów stron nabiera znaczenia szczególnego. Brak czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji powoduje, że postępowanie wyjaśniające obarczone jest taką wadą, że zachodzi konieczność powtórzenia czynności procesowych składających się na postępowanie wyjaśniające. Brak zapewnienia stronie uprawnień procesowych gwarantowanych przepisami art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. oznacza takie naruszenie przepisów procesowych, które dezawuuje przeprowadzone przed organem pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające – "choć brak udziału strony w postępowaniu bez własnej winy strony jest również przesłanką wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to gdy uchybienie to zostanie dostrzeżone przez organ II instancji na etapie postępowania odwoławczego, istnieje podstawa (art. 138 § 2 k.p.a.) do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., II OSK 1180/10; wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., II OSK 1608/11). Okoliczności faktyczne ustalone na podstawie dowodów przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji bez uczestnictwa wszystkich stron postępowania, nie mogą być ex lege uznane za udowodnione. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. W konsekwencji nie można przyjąć, że w postępowaniu pierwszej instancji wyjaśniono zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, skoro nie brały w nim udziału wszystkie strony. Mając na uwadze, że zasada dwuinstancyjności jest jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zgodnie z którą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia przez legitymowany podmiot środka zaskarżenia, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji (art. 15 k.p.a.), należy przyjąć, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ odwoławczy. Organ drugiej instancji nie może więc ograniczyć się do wyłącznie do kontroli pierwszoinstancyjnego orzeczenia, lecz ma obowiązek rozpatrzenia całości sprawy we własnym zakresie, gdyż organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (zob. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., II FSK 658/08; wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., II OSK 1608/11). Merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy z udziałem stron, które nie uczestniczyły w postępowaniu pierwszoinstancyjnym byłoby równoznaczne z pozbawieniem tych stron prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. (wyrok NSA z dnia 1 lipca 2014 r. II OSK 219/13, wyrok z dnia 8 stycznia 2013 r. II OSK 1608/11, wyrok WSA w Opolu z dnia 24 czerwca 2014 r. II SA/Op 9/14, wyrok WSA we Wrocławiu II SA/Wr 579/14). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za nieuzasadnione. Wbrew twierdzeniom skarżącego dotyczących naruszenia przez organ art. 28 kpa i braku wyjaśnienia w treści zaskarżonej decyzji czy ,,L" sp. z o.o. posiada przymiot strony w postępowaniu odwoławczym, Sąd zwraca uwagę, iż powyższa okoliczność była przedmiotem rozpoznania przez WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. II SA/Go 504/13 (str. 7 uzasadnienia do tego wyroku). Sąd w w/w wyroku orzekł, iż spółce ,,L" przysługuje interes prawny uzasadniający przyznanie jej uprawnienia do brania udziału w sprawie jako strona. Dodać należy, iż fragment uzasadnienia do w/w wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za nieuzasadniony uznał także Sąd zarzut skarżącego dotyczący nierozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania P S.A. złożonego od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2010 r. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia inwestycyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż w samym nagłówku zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraźnie wskazało, iż decyzja została wydana na skutek rozpoznania odwołania zarówno spółki P S.A., jak i L sp. z o.o. Dodać należy, iż w odwołaniu złożonym przez spółkę P podniesiony został jedynie zarzut braku udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkich stron postępowania i zarzut ten z racji tego, że był tożsamy z zarzutem podniesionym w odwołaniu złożonym przez ,,L" sp. z o.o., został rozpoznany i uwzględniony przez Kolegium w zaskarżonej decyzji , skutkując uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło