II SA/Go 811/16

Dnia 13 lipca 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej p o s t a n a w i a : umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku Dariusza Szczepańskiego o przyznanie prawa pomocy. D.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W toku postępowania, postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na ustawowy brak obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych, wynikający z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). Na pełnomocnika skarżącego Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła adw. S.S.. Wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę w niniejszej sprawie. Po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, sporządził on opinię o braku podstaw do wniesienia w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej, której odpis doręczono skarżącemu dnia 2 maja 2017 r., z pouczeniem o treści art. 177 § 4 p.p.s.a. (k. 113). Dnia 30 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego na kopercie) skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata wskazując, iż zwraca się o wyznaczenie nowego pełnomocnika w celu prowadzenia dalszego postępowania, albowiem przyznany mu adwokat nie spełnił jego oczekiwań, gdyż nie sporządził skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Postępowanie z wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy należało umorzyć. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznanie stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem lub w toku postępowania rozpoznawczego. Oznacza to, że raz przyznane prawo pomocy rozciąga się na pełen tok postępowania sądowoadministracyjnego i w przypadku wyznaczenia przez organ prawniczego samorządu zawodowego pełnomocnika stanowi wykonanie wydanego przez sąd postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Tym samym strona nie może ubiegać się o ponowne ustanowienie pełnomocnika, gdyż prawo to zostało już skonsumowane. Ponadto zgłoszenie przez stronę wniosku zawierającego żądanie ustanowienia w ramach prawa pomocy kolejnego pełnomocnika z tego powodu, że poprzedni odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, nie może prowadzić do ponownego rozpoznania tej kwestii, albowiem kwestia prawa pomocy została już rozstrzygnięta. W przypadku więc gdy strona, której przyznano prawo pomocy, zwróci się z ponownym wnioskiem pokrywającym się z zakresem przyznanego prawa pomocy, wówczas postępowanie wszczęte w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe (postanowienia NSA z 29 października 2015 r., II OZ 1021/15; z 18 marca 2011 r., I OZ 165/11; z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09; z 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08; z 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, iż w kwestiach sposobu reprezentacji i współpracy pełnomocnika z jego mandantem właściwy jest wyłącznie konkretny organ prawniczego samorządu zawodowego. To bowiem organ samorządu zawodowego wyznacza imiennie pełnomocnika na podstawie postanowienia o przyznaniu stronie prawa pomocy w takim zakresie. Tym bardziej sąd czy też referendarz sądowy nie mogą ingerować w sytuacji, gdy stronie nie odpowiada sposób reprezentowania jej przez wyznaczonego pełnomocnika. Powyższe oznacza, że prawomocne orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, które nie zostało cofnięte, wyklucza merytoryczne rozpoznanie następnego wniosku złożonego w tym samym postępowaniu sądowoadministracyjnym przez tę samą stronę, w tym samym zakresie. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, w której prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zostało przyznane skarżącemu na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2016 r., przy czym prawo to nie zostało w toku postępowania cofnięte. Wyznaczenie przez Okręgową Radę Adwokacką profesjonalnego pełnomocnika, wskazanego z imienia i nazwiska, stanowiło wykonanie tegoż postanowienia. Tym samym merytoryczne rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. przewidującego, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przewidziane przez ustawodawcę uprawnienie strony do żądania przyznania prawa pomocy zostało już wyczerpane. Nie zachodzą więc żadne podstawy do ustanowienia po raz kolejny pełnomocnika. Jeśli natomiast strona, dla której pełnomocnik został ustanowiony, jest niezadowolona z podejmowanych przez niego działań, może zwrócić się z wnioskiem o jego zmianę do właściwego organu samorządu zawodowego, tzn. w tym przypadku do Okręgowej Rady Adwokackiej. Niezadowolenie strony ze sposobu świadczonej pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu nie uprawnia natomiast sądu czy też referendarza sądowego do zmiany osoby pełnomocnika, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do zmiany osoby adwokata wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd czy też referendarz sądowy wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, po spełnieniu przez stronę wnioskującą przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, a także jego ewentualna zmiana, należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 p.p.s.a. Z kolei jeśli chodzi o złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Merytoryczne rozpoznawanie w niniejszej sprawie wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy zatem uznać za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy na skarżącym z mocy ustawy nie spoczywa obowiązek ponoszenia tych kosztów. Wobec powyższego, na podstawie art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.