II SA/Go 815/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku "G" sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z dnia 16 października 2012 r. Przewodniczącego Wydziału "G" sp. z o.o. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Dnia 30 października 2012 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącej spółki o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca spółka podała, że nie posiada środków na opłacenie wpisu od skargi. Łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest spółka znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Nadto w stosunku do Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego. W uzupełnieniu złożonego wniosku Spółka przedłożyła zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu za 2011 r., bilans za okres od [...] lipca 2012 r. do [...] września 2012 r., odpisy deklaracji miesięcznych dla podatku VAT oraz wyciąg z rachunku bankowego Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, Lex nr 479137). Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Z przedłożonych dokumentów (deklaracje podatkowe, bilans) wynika, że skarżąca Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą (przychód za 9/2012 r. – 88.779,43 zł), a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Za 2011 r. spółka osiągnęła zysk w wysokości 91.916,79 zł. Należy podnieść, że nawet fakt ponoszenia straty (w okresie od [...] lipca 2012 r. do [...] września 2012 r.) przez skarżącą Spółkę nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125). Uzasadniony jest zatem wniosek, że Skarżąca spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie zainicjowała postępowania upadłościowego czy naprawczego. Ustosunkowując się do argumentacji strony odwołującej się do zajęcia rachunku bankowego w toku prowadzonej wobec niej egzekucji, wskazać należy, że sam fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi automatycznej podstawy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, LEX nr 564255). Nie można również pominąć, że wysokość kapitał zakładowego (1.000.000 zł) przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2008 r., I FZ 143/08, Legalis). W świetle powyższych danych uzasadniony jest wniosek, że skarżąca Spółka dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wymaganego wpisu od skargi oraz ewentualnych dalszych kosztów postępowania zwłaszcza, że wysokość wpisu jest niska (200 zł). Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, fakt, że jest ona wielokrotnie niższa niż deklarowana przez osobę prawną wartość posiadanego majątku powoduje, iż nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy przewidzianych przez art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 629/08, www.nsa.gov.pl). Ponadto, co należy podkreślić, skarżąca spółka nie wykazała, że wygospodarowanie w jej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego nie mieści się w jej możliwościach finansowych. Ograniczyła się jedynie do wskazania, że wszelkie pozostające w jej dyspozycji środki o takim charakterze przeznacza na pokrycie danin publicznoprawnych i na bieżącą działalność. A jak przecież przyjmuje się w orzecznictwie – nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., I FZ 344/11, www.nsa.gov.pl). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek "G" sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.