II SA/Go 816/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-12-09
Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Grażyna Staniszewska, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, wymierzona na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, może zostać miarkowana lub odstąpiona przez organ administracji lub sąd administracyjny?Ratio decidendi
Kara pieniężna z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego ma charakter obiektywny i jest sankcją za naruszenie prawa, a nie za winę sprawcy. Przepisy Prawa budowlanego nie przewidują możliwości miarkowania tej kary ani odstąpienia od jej wymierzenia, nawet w przypadku okoliczności osobistych czy majątkowych inwestora, ani dobrowolnego podjęcia działań legalizacyjnych. Sąd administracyjny, respektując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, nie może kwestionować zgodności przepisów Prawa budowlanego z Konstytucją, a jedynie badać zgodność z prawem stosowania tych przepisów przez organy administracji.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wymierzył Przedsiębiorstwu PT S.A. karę w kwocie 75.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania pawilonu handlowego, ponieważ obiekt był użytkowany przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując wysokość kary i kategoryzację obiektu, a Prokurator wniósł o uchylenie postanowienia z uwagi na błędną kategoryzację obiektu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej T.Ś. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa PT S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu oddala skargę.
1. Postanowieniem z dnia z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego działając w oparciu o treść art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.; dalej Prawo budowlane) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wymierzył inwestorowi Przedsiębiorstwu PT S.A. karę z tytułu
nielegalnego użytkowania pawilonu handlowego położonego w [...], na działce
ewidencyjnej nr [...] w kwocie 75.000 zł, stwierdzając naruszenie art. 55 Prawa
budowlanego
2. Postanowienie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:
W dniu [...] grudnia 2008 r. organ dokonał kontroli budowy pawilonu handlowego,
położonego w [...] na działce ewid. nr [...]. W jej trakcie stwierdzono, że obiekt zrealizowano w oparciu o decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Starosty Powiatowego. Inwestycja obejmowała posadowienie nie związanego trwale z gruntem gotowego pawilonu handlowego, zaliczonego do kategorii obiektu XVII. W pkt 5 wymienionych w decyzji warunków, do których realizacji zobligowany został inwestor, znalazł się obowiązek uzyskania przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Kubatura obiektu nie przekracza 2500 m3. W treści protokołu z oględzin organ stwierdził, że inwestor nie dokonał zgłoszenia zakończenia robót, jak również nie złożył wniosku o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Jednocześnie organ ustalił,
iż obiekt jest użytkowany i prowadzona jest w nim sprzedaż.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, iż przystąpienie do użytkowania pawilonu handlowego przed uzyskaniem stosownej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z tut. organu stanowi naruszenie przepisu art. 57 ust. 7 Prawo budowlane. Wobec stwierdzenia faktu, iż inwestor przystąpił do użytkowania obiektu bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie organ wymierzył karę z tytułu nielegalnego użytkowania w kwocie 75.000 złotych. W uzasadnieniu organ przedstawił sposób wyliczenia kary, która stanowi dziesięciokrotność iloczynu stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu
budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty
1
(s), zgodnie z art. 59f ust. 2 Prawa budowlanego, wynosi 500 zł. Dla budynków kategorii XVII, do których zalicza się budynki handlu, gastronomii i usług, jak: sklepy, centra handlowe, domy towarowe, hale targowe, restauracje, bary, kasyna, dyskoteki, warsztaty rzemieślnicze, stacje obsługi pojazdów, myjnie samochodowe, garaże powyżej dwóch stanowisk, budynki dworcowe, współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 15. Współczynnik wielkości budynku (s) jest uzależniony od jego kubatury i dla wszystkich obiektów wymienionej kategorii o kubaturze poniżej 2500 m 3 wynosi on 1. Ponadto organ wyjaśnił, że zmiany kadrowe, bądź też nieznajomość przepisów Prawa budowlanego nie stanowią okoliczności uzasadniającej zaniechanie przez organ prowadzenia postępowania dotyczącego przystąpienia do użytkowania przedmiotowego obiektu.
Na postanowienie zażalenie wniosła PHP PT SA wnioskując o jego uchylenie w całości, względnie o miarkowanie nałożonej kary zgodnie z celami
jakie winna ona spełniać. Odwołujący nie kwestionując ustaleń dokonanych przez
organ podczas kontroli, podniósł, iż pawilon został wybudowany w oparciu
o udzielone pozwolenie na budowę, natomiast inwestor nie zgłosił obiektu do
użytkowania z powodu niewiedzy i zaniedbania ówczesnego dyrektora zakładu.
Odwołujący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu niewspółmiernie wysokie
wyliczenie kary, podnosząc, że szkoda jaka powstała z tytułu nie zgłoszenia do
użytkowania nieruchomości jest nieznaczna i znikoma jeśli chodzi o interes
państwowy, jak i społeczny.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewódzki Inspektor
Budowlany zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia zażalenia do czasu
dokonania przez Trybunał Konstytucyjny oceny zgodności przepisów art. 59f ust. 1
oraz art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny
wyroku z dnia 5 maja 2009r. P 64/07, który został opublikowany w dniu 12 maja
2009 r. i ustaniem przyczyny zawieszenia, postępowanie zostało podjęte
postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając
wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał treść art. 55 Prawa
budowlanego. Organ wyjaśnił, iż eliminacji tego zjawiska służyć ma uregulowana
w Prawie budowlanym kara za nielegalne użytkowanie. W przypadku stwierdzenia
przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem
2
przepisów art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 57 ust. 7, wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Podkreślił także, że fakt przystąpienia do użytkowania pawilonu handlowego jest niesporny i został wykazany. Przedmiotowy obiekt zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane jest obiektem budowlanym XVII kategorii i przed przystąpieniem do użytkowania wymagana jest w stosunku do niego decyzja organu o pozwoleniu na jego użytkowanie.
Dodatkowo wyjaśnił, że w myśl art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego przystąpienie do użytkowania bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na użytkowanie podlega karze pieniężnej niezależnie od przesłanek, jakimi kierował się inwestor przystępując do nielegalnego użytkowania obiektu, a organ stwierdzający wystąpienie takiej okoliczności nie posiada możliwości odstąpienia od wymierzania przewidzianej kary pieniężnej. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Organ nie może odstąpić od uczynienia użytku ze swojej kompetencji, gdyż przepisy prawa nie przewidują możności odstąpienia od nałożenia kary ze względu na przykład na sytuację osobistą, majątkową, czy też rodzinną, nie przewidują także możliwości miarkowania kary w oparciu o kryteria związane z tymi okolicznościami. Również okoliczność dobrowolnego podjęcia przez odwołującą działań zmierzających do zalegalizowania i uzyskania zgody na użytkowanie obiektu nie może mieć wpływu na wynik postępowania w sprawie.
6. Skargę na postanowienie organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła PHP PT S.A. wnosząc o jego uchylenie w całości i uchylenie nałożonej kary, bądź względnie o miarkowanie kary. W treści skargi skarżąca powielono argumentację uprzednio przywołaną na etapie postępowania zażaleniowego. Jednocześnie skarżąca dodała, iż przedmiotowy kiosk został całkowicie usunięty i zlikwidowany.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. Prokurator Okręgowy zgłosił udział w sprawie.
Na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. reprezentujący skarżącą pełnomocnik podniósł, iż przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem tylko tymczasowym
3
obiektem budowlanym zatem powinien być zaliczony do kategorii VIII jako inne budowle, nie zaś do kategorii XVII, jak określił to organ. Zmiana kategoryzacji, jak podkreślił pełnomocnik, powoduje zmianę współczynnika z 15 na 5 i zmniejszenie kary.
Obecny na rozprawie Prokurator odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze uznał je za niezasadne. Natomiast podzielił podniesiony na rozprawie zarzut dotyczący kategoryzacji obiektu i z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami,
m.in., art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30
sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr
153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwana p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności
administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności
zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także
prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134
§ 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany
zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając powyższe na względzie Sąd dokonując kontroli postępowania, którego ostateczny wynik stanowi postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie wymierzenia skarżącej - PHP PT S.A. kary w kwocie 75.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania pawilonu handlowego uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
8. Niewątpliwe jakakolwiek forma korzystania z obiektu budowlanego, na
którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, niestanowiąca już etapu
budowy, wymaga uprzedniego oddania obiektu budowlanego do użytkowania poprzez wyczerpanie procedury przewidzianej w art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego.
Odnośnie do tej procedury, art. 57 ust. 1 do ust. 6 oraz ust. 8 Prawa budowlanego
regulują kwestie związane ze złożeniem zawiadomienia o zakończeniu budowy lub
wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Wśród nich ust. 1-2, 4 i 8 art. 57
Prawa budowlanego to przepisy dla obu wypadków wspólne. Regulacja zawarta
4
w art. 57 ust. 3 i 6, a także w art. 56, 59 i 59 a - g Prawa budowlanego odnosi się natomiast do postępowania w przypadku, gdy na inwestora nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Tak rozpoczęcie budowy, jak sfinalizowanie procesu budowlanego, którego końcowym etapem jest zgodne z prawem przystąpienie do użytkowanie obiektu, zostało pozostawione inicjatywie inwestorów, organy administracji publicznej pozbawione są możliwości wszczynania z urzędu takich postępowań.
W przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 (tj. bez zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy) albo art. 55 (tj. bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie), właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
W myśl art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2. wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Przepisami dotyczącymi kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 są nadto ust. 2-3 tego artykułu, gdzie określono stawkę opłaty (s) jako wynoszącą 500 zł, a także przewidziano, że kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy. Zawarte w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów, o których mowa w art. 59f ust.1 upoważnia do uwzględniania przy nakładaniu kary za niezgodne z prawem przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego również tych przepisów, do których wprost nawiązuje art. 59f ust.1 Prawa budowlanego, w tym załącznika do ustawy odnośnie kategorii obiektów, współczynnika kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu, a także art. 57g Prawa budowlanego, mającego charakter uzupełniający w zakresie formy rozstrzygnięcia, jego zaskarżalności oraz zasad zapłaty, czy przymusowego ściągnięcia kary.
9. Odnosząc się do poszczególnych kwestii, wokół których koncentrował się spór stron oraz stanowisko Prokuratora należy wskazać, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i nie był on, w zakresie użytkowania obiektu, kwestionowany. Brak dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 55 Prawa budowlanego był niewątpliwy i wynikał z zaniedbania pracownika skarżącej spółki.
5
Zasadnicze zarzuty skarżącej odnoszą się natomiast do konstrukcji kary -w odwołaniu do podniesionych okoliczności związanych z wielkością obiektu i sposobem jego użytkowania oraz, co podniesiono w wystąpieniu na rozprawie, kwalifikacji przedmiotowego pawilonu do danej kategorii obiektów zawartej w załączniku do ustawy. Oba te zarzuty wymagają bliższego omówienia, przy czym pierwszy z nich, ze względu na rysującą się w nim problematykę konstytucyjną należy w tej kolejności rozważyć.
Regulacja prawna, która jest źródłem tak dalece idącej dolegliwości była poddana kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 15 stycznia 2007r., (P 19/06, OTK-A 2007/1/2) orzekł, że art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w zakresie, w jakim stanowi podstawę nałożenia przez organ nadzoru budowlanego na inwestorów kary pieniężnej z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, jest zgodny z art. 10 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku zawarto, istotne dla zarzutów strony, wyniki kontroli konstytucyjności prawa wskazując, że wprowadzenie do prawa budowlanego sankcji finansowej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego miało na celu wyeliminowanie patologicznej sytuacji, gdy ogromna liczba obiektów budowlanych była od dawna użytkowana, podczas gdy w sensie prawnym nadal pozostawały w trakcie budowy. Trybunał podkreślił tu, że przewidziana kara pieniężna za naruszenie norm prawa budowlanego nie jest zatem wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale w istocie formą zabezpieczenia przed możliwością wystąpienia negatywnych skutków takiego naruszenia prawa. Prawo budowlane poddaje ochronie prawnej dobra publiczne, takie jak ład przestrzenny, środowisko, ale także bezpieczeństwo i ochrona zdrowia. Zważywszy na zadania organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego stwierdzono, że istotą nadzoru budowlanego jest m.in. zapobieganie, by nie doszło do naruszenia tych wartości.
Istotą zaś kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Funkcjonowanie w obrębie prawa budowlanego odpowiedzialności obiektywnej inwestora jest konsekwencją
niedopełnienia prawem przewidzianych formalności, związanych ze zgłoszeniem
6
zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec inwestorów rozpoczynających użytkowanie obiektu bez dopełnienia obowiązków, które nakładają na nich przepisy ustawy, jest więc konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Taka formuła odpowiedzialności powoduje, że w tego typu sytuacjach zasada domniemania niewinności nie znajduje zastosowania. Podstawową przesłanką odpowiedzialności jest w takim układzie odniesienia bezprawność czynu rozumiana jako zachowanie sprawcy niezgodne z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego.
Surowość kary, jej automatyzm oraz zarzuty dotyczące proporcjonalności, z inicjatywy sądownictwa administracyjnego, stały się przedmiotem ponownej kontroli. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 maja 2009 r., (P 64/2007 ,OTK ZU 2009/5A, póz. 64), uznał zgodność art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego oraz załącznikiem do tej ustawy z normami Konstytucji. Uzasadniając przyjęte stanowisko wskazano, że z punktu widzenia celu regulacji, istotne znaczenie ma przede wszystkim przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego bez dopełnienia formalności, określonych w art. 54 i 55 Prawa budowlanego, ponieważ brak aktywności inwestora uniemożliwia organom nadzoru budowlanego realizacje ich ustawowo określonych zadań. W wyroku tym wskazano, że zagrożenie wartości chronionych jest takie samo niezależnie od majątkowej sytuacji sprawcy "samowoli użytkowej". Dlatego wysokość kar jest pochodną wagi interesu publicznego, sprowadzającego się do potrzeby zapewnienia możliwie najpełniejszego bezpieczeństwa obiektów budowlanych.
Ponownie też podkreślono, że odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i podmiot naruszający przepisy prawa budowlanego może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić. Konieczność zaś zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec inwestorów rozpoczynających użytkowanie obiektu bez dopełnienia obowiązków, które nakładają na nich przepisy ustawy, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Ma ona charakter obiektywny.
10. Przywołana argumentacja odpowiada na wszystkie te zastrzeżenia jakie egzemplifikowała w skardze oraz zażaleniu strona skarżąca. W szczególności
kategoryzacja obiektów, określona w załączniku do ustawy nie została, w świetle
7
rysujących się zastrzeżeń wobec zróżnicowania ich wielkości i powierzchni, zanegowana. Organy administracji, wobec afirmacyjnych orzeczeń Trybunału, były obowiązane, po stwierdzeniu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu, zastosować przepisy nakładające karę, odpowiadające normom art. 57 ust. 7 w zw. z art. 55 i art. 59 f Prawa budowlanego. Nie ulega wątpliwości, iż przepisy te nie zawierają kompetencji do miarkowania kary, elementów uznania administracyjnego, czy też tzw. "luzu decyzyjnego".
11. Osobną i z tej perspektywy wymagającą zastanowienia kwestią jest rozważenie uprawnienia sądu administracyjnego do kontroli konstytucyjności prawa. W gruncie rzeczy skarżąca spółka nie tyle może kwestionować stosowanie prawa przez organy administracji (te bowiem uprawnień do kontroli zgodności ustawowych rozwiązań z porządkiem konstytucyjnym nie mają), lecz upatrywać takiej kompetencji sądu i od niego domagać się w sprawie ochrony. Respektując dorobek sądownictwa administracyjnego, zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego należy dostrzec, że dominujące obecnie jest stanowisko, że do konstytucyjnych kompetencji sądów administracyjnych należą konstytucyjna kontrola prawa wykonawczego, orzekanie w przypadkach tzw. wtórnej niekonstytucyjności, czy oczywistej niezgodności przepisów z Konstytucją (zob. R. Hauser, J. Trzciński; Prawotwórcze Znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008). Przyjmuje się także możliwość ustalenia, w indywidualnej sprawie innego, niż przyjętego w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego, momentu derogowania aktu lub przepisu prawnego (w przypadkach tzw. wyroków zakresowych i aplikacyjnych). Z reprezentatywnych orzeczeń, zapadłych w ostatnim okresie, wskazać tu można: wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r. (II OSK 290/09, publ. LEX nr 505239); wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r. (II OSK 179/09, publ. LEX nr 507638); wyrok NSA z dnia 5 maja 2009 r. (II OSK 71/09, publ. LEX 507812); wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r. (II OSK 1745/07, publ. LEX nr 357511).
Linia orzecznicza sądów administracyjnych świadczy o istotnej partycypacji sądownictwa administracyjnego w kontroli konstytucyjności stosowania prawa jednak z poszanowaniem tych reguł, które są trwałym elementem kultury prawnej. Należy do niej rozgraniczenie kompetencji sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego przez przyznanie Trybunałowi wyłączności w zakresie kontroli konstytucyjności aktów ustawowych. Inna koncepcja, mimo podnoszonych
8
w orzecznictwie i doktrynie zastrzeżeń, także co do słuszności obu powołanych wyżej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego, godzi w stabilność źródeł prawa. Tą zaś wartość należy postawić wyżej niż indywidualny wymiar niniejszego sporu. Z tych przyczyn niniejszy skład respektuje argumentację o zgodności z konstytucją podstaw prawnych stanowiących o dolegliwości wymierzonej kary.
12. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kategoryzacji obiektu budowlanego nie znajduje on uzasadnienia. Zastosowana przez organ administracji publicznej do wyliczenia kary kategoria obiektu budowlanego - XVII wprost wynika z treści ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu.
Decyzja ta została wydana w trybie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i 36 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 36 prawa budowlanego treść decyzji 0 pozwoleniu na budowę może zawierać informację o obowiązkach 1 warunkach wynikających z art. 54 lub 55 prawa budowlanego (ust. 1 pkt 5). Na podstawie pkt 5 decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. inwestor został wprost zobowiązany
do uzyskania ostatecznej decyzji pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Tej części decyzji nie uznaje się za element informacyjny, lecz określający
obowiązek wymieniony w art. 55 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 26
września 2008 r., II OSK 1096/07).
Wydanie tej decyzji o pozwoleniu na budowę poprzedzone jest analizą dokonywaną przez organ dotyczącą projektu budowlanego, jak i jego zgodności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy. Sprawdzenie projektu obejmuje także uprawnienie jego autora. Z charakteru samej decyzji oraz jej wpływu na dalszą realizację tej samej inwestycji w tej samej sprawie, należy wywodzić jej wpływ na kategoryzację obiektu oraz obowiązek przewidziany w art. 55 Prawa budowlanego, do których z kolei odnosi się postępowanie z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Gdyby przedmiotowy obiekt należał do kategorii VIII, określenie w pkt 5 decyzji obowiązku uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie byłoby bezprzedmiotowe.
Z tych względów należy uznać, że dla zastosowania trybu przewidzianego art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego kategorię obiektu budowlanego oraz obowiązek uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wyznacza treść decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę. Takie też stanowisko zajmują sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 lipca 2006 r., II SA/Po 1092/05, publ. Prawo budowlane. Orzecznictwo sądów administracyjnych, pod red.
9
A. Glinieckiego Warszawa 2009, s. 408; także wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2009 r., VII SA/Wa 900/09, niepubl.; wyrok WSA w Poznaniu z 9 września 2009 r., II SA/Po 516/09, niepubl.)- Inne zapatrywanie naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznej i doprowadziło do obejścia wymogów i obowiązków związanych z postępowaniem w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę (bliżej o zasadzie trwałości decyzji o pozwoleniu na budowę i jej skutkach - A. Ostrowska, Pozwolenie na budowę, Warszawa 2009, s. 79 i n.).
Zatem kwestionowanie kategoryzacji obiektu budowlanego i nałożonego w decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. wymaga jej wzruszenia. Nie jest to jednak przedmiotem tej sprawy.
Podnoszone przez Prokuratora, na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r., zastrzeżenie co do uzasadnienia przyjętej w zaskarżonej decyzji kategorii obiektu, z podanych wyżej względów, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Z tych względów skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło