II SA/Go 95/25

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-04-16

Skład orzekający: Sławomir Pauter, Jacek Jaśkiewicz, Kamila Karwatowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy choroba dziecka i brak osobistego odbioru korespondencji przez stronę mogą stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, jeśli strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających te okoliczności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że choroba dziecka i brak osobistego odbioru korespondencji, bez przedstawienia dowodów potwierdzających te okoliczności, nie stanowią wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć jedynie w przypadku przeszkody nie do przezwyciężenia, a strona ma obowiązek wykazać szczególną staranność w dochowaniu terminu. Skoro strona nie uprawdopodobniła braku winy, organ prawidłowo stwierdził uchybienie terminu.
Stan faktyczny
J. G. został ukarany karą pieniężną decyzją Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Pełnomocnik J. G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, wskazując jako przyczynę uchybienia brak osobistego odbioru korespondencji, chorobę córki oraz dzień dowiedzenia się o decyzji (zajęcie rachunku bankowego). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, stwierdzając brak uprawdopodobnienia braku winy. J. G. zaskarżył postanowienie DIAS do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., znak sprawy: [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], nałożył na J. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną w kwocie 31.975 zł za niedokonanie jako podmiot odbierający zgłoszenia przewozu towaru w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Organ I instancji doręczył stronie w/w decyzję [...] roku. (k. 127 akt administracyjnych). Pismem z [...] r., nadanym [...] r. w Urzędzie Pocztowym w [...], adwokat [...] jako pełnomocnik J. G. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. z [...]r. i jednocześnie złożył odwołanie od tej decyzji. Pełnomocnik podał, iż do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło bez winy skarżącego. Odwołujący poinformował, iż o wydaniu skarżonej decyzji dowiedział się w chwili zajęcia rachunku bankowego tj. [...] r., a powodem było to, że nie on odebrał adresowaną do niego korespondencję, która finalnie nie została mu przekazana. Ponadto w tym czasie był skupiony na leczeniu córki chorującej na chorobę autoimmunologiczną. Następnie wskazano we wniosku na wyrok NSA stwierdzający, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Postanowieniem z dnia [...] r., znak sprawy [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], powołując się na art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2, art. 223 § 2pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm. , dalej jako O.p.) odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UCS z dnia [...] r. i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia DIAS wskazał, iż zgodnie z art. 223 § 1 i 2 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Stosownie do art. 12 § 1 O.p., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło (tu: doręczenie decyzji). Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni (tu: 14) uważa się za koniec terminu. Stosownie do § 5 tego artykułu, jeżeli ostatni dzień terminu przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W § 6 tego przepisu wskazano, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 I listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), zwany dalej "adresem do doręczeń elektronicznych", do organu podatkowego, a nadawca otrzymał dowód otrzymania, o którym mowa w art. 41 tej ustawy; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. * Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640) lub w placówce pocztowej i operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym; 3) złożone przez żołnierza lub członka załogi statku morskiego w dowództwie jednostki wojskowej i lub kapitanowi statku; 4) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego; 5) złożone przez osobę aresztowaną w administracji aresztu śledczego. Z akt sprawy wynika, że [...] r. Naczelnik UCS doręczył stronie decyzję z [...]r. nr [...]. W świetle obowiązujących przepisów doręczenie było skuteczne. W zaskarżonej decyzji strona została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia odwołania oraz o trybie i terminie jego złożenia. 14-dniowy termin do złożenia odwołania od tej decyzji upływał [...] r. (poniedziałek) i był to ostatni dzień, w którym strona mogła wnieść odwołanie za pośrednictwem operatora pocztowego. [...] r. w Urzędzie Pocztowym w [...] nadany został przez pełnomocnika strony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednocześnie dokonano czynności, której terminowi uchybił, czyli złożono odwołanie od decyzji. Z uwagi na możliwość wystąpienia w trakcie postępowania podatkowego różnorodnych, niezależnych od uczestników postępowania zdarzeń, które uniemożliwiają im dokonanie czynności w terminach określonych w ustawie Ordynacja podatkowa (w tym złożenie odwołania), ustawodawca wprowadził do porządku prawnego instytucję przywrócenia terminu, która uregulowana została w art. 162-164 O.p. W art. 162 § 1 i § 2 O.p. wskazano przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, tj.: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełnienie czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin (tu: wniesienie odwołania). O uprawdopodobnieniu braku winy strony w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Tak więc istotne jest, że uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności uchybienia terminu bez winy strony, powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. DIAS przywołał treść wniosku strony o przywrócenie terminu i zauważył, że do wniosku nie załączono żadnych dokumentów, które potwierdzałyby zaistnienie zdarzeń, na które wskazano w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Zdaniem organu okoliczności wskazane przez stronę nie mogą stanowić przesłanki uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie jest to równoznaczne z tym, że twierdzenia, na które strona się powołała, jak np. choroba dziecka, nieprzekazanie mu decyzji przez zobowiązaną do tej czynności osobę, czy też dzień, w którym strona dowiedziała się o nałożeniu kary (zajęcie rachunku bankowego), są nieprawdziwe, niemniej jednak odwołujący nie przedstawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że do takich zdarzeń faktycznie doszło. Brak udokumentowania tych zdarzeń, uniemożliwia w tej sytuacji przeanalizowanie czy i w jakim stopniu mogły mieć one wpływ na terminowe wniesienie odwołania i czy były to przeszkody, które uniemożliwiły stronie wniesienie odwołania w terminie. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji skutecznie doręczył stronie decyzję z [...] r. Decyzja doręczona została za pośrednictwem Poczty Polskiej na właściwy w sprawie adres do doręczeń. Z adnotacji na potwierdzeniu doręczenia decyzji wynika, że odebrała ją osoba pełnoletnia, która zobowiązała się przekazać ją adresatowi. Odwołujący nie wyjaśnił dlaczego miałaby tego nie zrobić. Jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązany był do dochowania należytej staranności i zadbania o wskazanie organowi adresu do doręczeń. W sytuacji, kiedy odwołujący nie ma zaufania do osób, które pod wskazanym adresem mogą w jego imieniu odbierać korespondencję, powinien wskazać Naczelnikowi UCS inny adres do doręczeń. Zgodnie z treścią art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Zatem dopiero od chwili doręczenia decyzja stwarza określone w niej uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnym zarówno dla strony jak i organu, który wydał decyzję. To również od chwili doręczenia decyzji, zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania. Nie ma znaczenia dla terminów procesowych, kiedy strona zapoznała się z treścią decyzji. Ponieważ termin do wniesienia odwołania biegnie od daty doręczenia decyzji, a nie od dnia zapoznania się z jej treścią, to kluczowe znaczenie ma ustalenie w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie i czy doręczenie spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. W ocenie organu decyzja została skutecznie doręczona stronie [...] r., która nie złożyła odwołania w terminie i nie było to następstwem nagłego, nieprzewidywalnego zdarzenia. Na żadnym etapie postępowania strona nie wskazała innego adresu do korespondencji niż adres, na który Naczelnik UCS doręczył decyzję, tj.: [...], [...]. DIAS dodał, iż w wyroku z 18 sierpnia 2000 r. sygn. III SA 1716/99, na który Pan się powołał, Sąd Najwyższy (LEX nr 45409) wskazał, że przeszkodą "nie do pokonania", usprawiedliwiająca uchybienie terminowi na dokonanie określonej czynności, może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. ciężka choroba, przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. W ocenie organu zdarzenia te powinny, co do zasady, dotyczyć podmiotu/osoby zobowiązanej do dokonania czynności, a nie członków jej rodziny. Wprawdzie choroba dziecka jest zdarzeniem niezależnym od rodzica i angażującym jego zasoby, nie jest jednak zdarzeniem takim, które w każdym przypadku co do zasady wyłącza rodzica z życia zawodowego i terminowego wykonywania obowiązków. Według DIAS strona nie dochowała należytej staranności i nie zadbała o wniesienie odwołania w terminie. Przesłanki, na które powołano się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie są wystarczające, aby uwzględnić ten wniosek. Reasumując organ podał, iż strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających zaistnienie zdarzeń, które w ocenie strony, usprawiedliwiają złożenie odwołania po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. W konsekwencji organ nie mógł ocenić, czy i w jakim stopniu zdarzenia te miały wpływ na uchybienie terminu do wniesienia odwołania i tym samym stwierdzić, czy uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Strona nie uprawdopodobniła, że były to okoliczności, które uniemożliwiły jej wniesienie odwołania w terminie. Nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminowi, kiedy przyczyną przekroczenia terminu do wniesienia odwołania jest roztargnienie w wykonywaniu swoich obowiązków, czy też błędy w ich planowaniu. Nie są to przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć. DIAS zwrócił uwagę, że art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia zasadności przywrócenia terminu od stopnia gradacji zawinienia, co oznacza, że każdy rodzaj zawinienia, a więc od winy umyślnej (celowej) do winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa i lekkomyślności nie uzasadnia zastosowania dobrodziejstwa przywrócenia terminu. Ponadto, w myśl art. 162 § 1 O.p., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku swojej winy i powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć. Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie nie jest wystarczająco uzasadniony, bowiem nie wynika z niego, aby istniała konkretna, niemożliwa do usunięcia i niemożliwa do przewidzenia przeszkoda do wniesienia odwołania w terminie, która uprawdopodobniałaby brak winy strony w jego uchybieniu. Na powyższe postanowienie J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. zarzucając organowi naruszenie art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, potwierdzających przedstawiana przez niego okoliczności, w sytuacji, gdy przepis wymaga jedynie uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności, a nie ich udowodnienia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Mając na uwadze podniesiony zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UCS i stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Skarżący podał, iż uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Zauważył również, że uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, osoba zainteresowana musi wskazywać na takie okoliczności, które spowodowały uchybienie terminowi dotyczące jednak tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Odnosząc się do powyższych rozważań, nie powinno być wątpliwości co do tego, że skarżący w wystarczającym stopniu brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiło w rozpoznawanej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. z dnia [...] r. o nałożeniu kary pieniężnej i jednocześnie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 223 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (§ 2). Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem terminu determinuje uznanie, że czynność wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest – zgodnie z art. 228 O.p. – stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została skutecznie doręczona stronie, na prawidłowy - znajdujący się w aktach administracyjnych – adres, w dniu [...] r. (k. 127 akt administracyjnych). Przesyłka zawierająca w/w decyzję doręczona została dorosłemu domownikowi, a zatem zgodnie z wymogami określonymi w art. 149 O.p. W świetle obowiązujących przepisów doręczenie słusznie uznane zostało przez organy za skuteczne. Na gruncie przedmiotowej sprawy domniemanie prawidłowości doręczenia nie zostało w żaden sposób obalone, a nie może do takiego obalenia prowadzić samo twierdzenie strony, niczym nie poparte, iż osoba która odebrała przesyłkę, nie przekazała jej skarżącemu. Mając na uwadze termin doręczenia decyzji organu I instancji termin do złożenia odwołania od tej decyzji upływał [...] r. (poniedziałek). Tymczasem odwołanie od w/w decyzji zostało nadane przez skarżącego w Urzędzie Pocztowym w [...] w dniu [...] r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Proceduralną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło unormowanie art. 162 § 1 i 2 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. W treści art. 162 § 1 i § 2 O.p. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwsza przesłanka, czyli wymóg uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Drugi warunek dotyczy tego, iż powinien być wniesiony przez zainteresowanego wniosek (prośba) o przywrócenie terminu. Wniosek musi być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, co stanowi trzecią przesłankę. Przesłanka czwarta to wymóg jednoczesnego z wnioskiem dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony termin. Analizując pokrótce pierwszą przesłankę wyjaśnić należy, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy możemy powiedzieć dopiero w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Treść drugiej przesłanki nie stwarza wątpliwości interpretacyjnych, ponieważ ustawa wyraźnie stanowi, iż przywrócenie terminu następuje na wniosek, czyli jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Podobnie trzeci warunek nie wiąże się z różnorodnymi dywagacjami interpretacyjnymi, gdyż przepis art. 162 § 2 O.p. określa, iż wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin do złożenia wniosku zaczyna, więc swój bieg od dnia ustania przeszkody. Czwartą przesłanką jest konieczność dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Dla przykładu, jeżeli uchybiony był termin do wniesienia jakiegoś środka odwoławczego to wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy złożyć ten środek. Czynność tą należy dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że przywrócenie terminu może być uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. wyrok NSA z 15 września 2020 r., II GSK 3387/17). Jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. np. postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r., II GZ 599/17, wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I FSK 689/21). Przepis art. 162 § 1 O.p. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją, że mimo zachowania należnej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2015 r., I GSK 124/14). Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu spoczywa na stronie, a organ nie ma obowiązku dociekać przyczyn spóźnienia strony, oceniając jedynie przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 162 § 1 o.p. Organ nie jest więc zobowiązany do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (por. wyroki NSA: z 13 czerwca 2002 r., V SA 2320/01; z 12 kwietnia 2022 r., II FSK 54/22). Samo przywołanie okoliczności mających świadczyć o tym, że skarżący nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, nie może stanowić o ich uprawdopodobnieniu. Nie ulega wątpliwości, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony. W rozpoznawanej sprawie skarżący, reprezentowany w postępowaniu zarówno odwoławczym, jak i w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika, uzasadniając brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania podał fakt, iż o wydaniu skarżonej decyzji dowiedział się w chwili zajęcia rachunku bankowego tj. [...] r., a powodem było to, że nie on odebrał adresowaną do niego korespondencję, która finalnie nie została mu przekazana. Ponadto w tym czasie był skupiony na leczeniu córki chorującej na chorobę autoimmunologiczną. Co prawda w treści skargi skarżący niekonsekwentnie podniósł, iż nie tylko w jego ocenie doszło do uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ale jednocześnie jego zdaniem doprowadziło to do błędnego stwierdzenia przez organ, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wbrew wywodom skarżącego, przedstawione przez niego okoliczności nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Przede wszystkim sarżący nie przedstawił na potwierdzenie wskazanych we wniosku okoliczności co do braku przekazania mu korespondencji z dnia [...] r. czy choroby córki jakichkolwiek dokumentów, które choćby je uprawdopodabniały. Tym samym skarżący ograniczył się w zasadzie do własnych twierdzeń, które nie znalazły potwierdzenia w jakichkolwiek dokumentach bądź zeznaniach osób. Ponadto jak sam skarżący podkreślił w skardze tylko przeszkody będące siłą wyższą, okoliczności, które wskazują, że dochowano należytej staranności w danych warunkach aby zachować terminu do dokonania czynności, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, mogą uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności przywołane przez stronę skarżącą związane z chorobą córki, oparte tylko na twierdzeniach skarżącego, nie świadczą, by uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony. Choroba osoby bliskiej, nawet jeśli była nagła, poważna, wiązała się z opieką, nie oznacza automatycznie jednak by złożenie odwołania przez skarżącą stało się niemożliwe lub obciążone ogromnymi trudnościami. W ocenie Sądu analiza akt sprawy potwierdza brak spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że instytucja przywrócenia terminu dla wniesienia odwołania ma charakter wyjątkowy, ponieważ służy wzruszeniu decyzji ostatecznych. Z tego względu o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała do upływu terminu procesowego. W tych okolicznościach zdaniem Sądu pomimo rozpoznania przez organ odwoławczy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania również rozstrzygnięcie organu stwierdzające, na podstawie art. 228 § 1 O.p. uchybienie terminu do wniesienia odwołania, było zasadne. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 228 O.p. Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń prawa procesowego, które miałyby istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na wynik sprawy, stanowiących podstawę do wyeliminowania z obrotu zaskarżonego postanowienia. W szczególności w sprawie nie doszło do naruszenia mających w sprawie zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 121 O.p.) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło