I SA/Ke 21/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2012r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił J. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]. nr [...], określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Nissan Patrol. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że J. C. w dniu 10 października 2011r. (data stempla pocztowego) wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 15 września 2011r., w którym zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. 1.3. W art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej ustawodawca ustanowił cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. O uprawdopodobnieniu braku winy strony w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. 1.4. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pełnomocnik strony wskazał, że J. C. powierzyła mu prowadzenie sprawy w dniu 30 września 2011r., termin do złożenia odwołania upływał w dniu 3 października 2011r. W dniach od 3 do 5 października przebywał na zwolnieniu lekarskim, co uniemożliwiało mu wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym złożenie odwołania. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 3 października 2011r. 1.5. Zdaniem organu odwoławczego z treści wniosku i zaświadczenia lekarskiego nie wynika, aby fakt przebywania na krótkotrwałym zwolnieniu lekarskim był przeszkodą, która doprowadziła do uchybienia terminu. Nie wynika, aby pełnomocnik uwiarygodnił w jakikolwiek sposób swoją staranność i fakt istnienia przeszkody od niego niezależnej, istniejącej przez cały czas i nie do przezwyciężenia. Fakt przedłożenia zaświadczenia lekarskiego nie stanowi samoistnej przesłanki usprawiedliwiającej nie zachowanie należytej staranności w dbałości o interesy własne oraz swojego mocodawcy. Z przedłożonego dowodu nie wynika, aby choroba w dniach od 3 do 5 października 2011r. była nagłym stanem chorobowym, który nie pozwolił na wyręczenie się inną osobą. Zaświadczenie lekarskie jest dokumentem o istotnej wadze dowodowej, wydaje go odpowiednia osoba - lekarz do potwierdzenia określonego stanu, jednakże zwolnienie to zostało wystawione w ostatnim dniu do złożenia odwołania. Pełnomocnik został natomiast ustanowiony w dniu 30 października 2011r., a więc w terminie do wniesienia odwołania. Podatniczka również w całym czternastodniowym terminie nie skorzystała z prawa do złożenia odwołania lub chociażby do wcześniejszego umocowania pełnomocnika do prowadzenia spraw w jej imieniu. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. J. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że pobyt pełnomocnika strony na zwolnieniu lekarskim w okresie upływu terminu do złożenia odwołania nie stanowi przeszkody świadczącej o braku jego winy w uchybieniu terminu. 2.2. W ocenie skarżącej spełnione zostały wszystkie przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Obiektywna przeszkoda w postaci choroby, powodującej niezdolność do pracy, wystąpiła u pełnomocnika zanim upłynął termin do wniesienia odwołania zaś ustąpiła już po upływie tego terminu. Pełnomocnik miał ustawowe prawo do złożenia odwołania w ostatnim dniu terminu, jednak z uwagi na nagłą i niespodziewaną chorobę, nie mógł tego w tym czasie wykonać, nie miał również możliwości, w tak krótkim czasie, ustanowić substytuta. Pełnomocnik nie miał możliwości wykazania w inny sposób, niż na podstawie zaświadczenia lekarskiego, faktu swojej choroby uniemożliwiającej wykonywanie obowiązków zawodowych, a tym samym, że uchybienie przez niego terminu do wniesienia odwołania, nastąpiło bez jego winy. 2.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie też należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. W sprawie bezspornym jest, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 15 września 2011r. Decyzja została bowiem skarżącej prawidłowo, w trybie art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, doręczona w dniu 19 września 2011r. Zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem w przedmiotowej sprawie termin ten upłynął w dniu 3 października 2011r. Odwołanie zostało natomiast wniesione w dniu 10 października 2011r. 3.3. Termin do wniesienia odwołania określa termin do dokonania czynności procesowej (termin procesowy). Gdy czynność procesowa nie została przez stronę dokonana w terminie, wówczas zachodzi uchybienie terminu w postępowaniu podatkowym, co powoduje jej bezskuteczność prawną. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest, uregulowana w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z powołanym przepisem w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której był określony termin. Organ prawidłowo powołał wynikające z powyższych przepisów przesłanki przywrócenia terminu (pkt 1.3.). W sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego. Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy można mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie (zob. wyrok NSA z dnia 14 maja 2008r. sygn. akt I FSK 695/07, lex nr 541861). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Warunek braku zawinienia w uchybieniu należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008r. sygn. II FSK 511/07, lex nr 495595 i z dnia 19 maja 2011r. sygn. akt I FSK 152/10, lex nr 1027931). Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (B. Gruszczyński [w:] Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2010, s. 712). Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. 3.4. Przyczyną uchybienia terminu, wskazaną przez skarżącą, był fakt przebywania jej pełnomocnika w dniach od 3 do 5 października 2011r. na zwolnieniu lekarskim, co, jak podano, uniemożliwiało mu wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym złożenie odwołania. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 3 października 2011r., z którego wynika, że M. R. "[...] nie może się stawić w dniu 3-5.10.2011r. na wezwanie /zawiadomienie/ Sądów". Choroba może uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu, jeżeli jest nagła i nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest natomiast wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Trzeba bowiem wykazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (zob. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2010r. sygn. akt I FSK 356/09, lex nr 593932). Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje jedynie, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba). Dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi konieczne jest jednak uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. Ocena dochowania reguł starannego działania winna być przy tym dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria, jeżeli uchybienia terminu dopuścił się pełnomocnik strony. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron są bowiem zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Powyższe stwierdzenie pozostaje aktualne w przedmiotowej sprawie, ponieważ pełnomocnik skarżącej jest adwokatem. 3.5. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazał bowiem, że w okresie do dnia 3 października 2011r. zaistniały niezależne od niego przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Niewątpliwie zaś przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego, a choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i nie daje możliwości wyręczenia się inną osobą. Z zaświadczenia lekarskiego wynikało, że pełnomocnik skarżącej nie mógł z powodu choroby stawić się w sądzie; nie wynikało z niego natomiast, aby nie mógł wykonywać w tym czasie innych czynności, w tym mających na celu dochowanie terminu. Tym samym, wnioskodawca nie wykazał w jaki sposób choroba uniemożliwiła mu dotrzymanie terminu przewidzianego do wniesienia odwołania, nie wyjaśnił czy mógł skorzystać z pomocy innych osób. Innymi słowami nie uwiarygodnił dołożenia staranności przy prowadzeniu sprawy. Dopiero skarżąca w samodzielnie sporządzonej skardze określiła chorobę pełnomocnika, będącą przyczyną uchybienia jako nagłą i niespodziewaną, uniemożliwiającą ustanowienie substytuta do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, ogólnikowość wyjaśnień profesjonalnego pełnomocnika strony zawarta we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 10 października 2011r., w zasadzie ograniczająca się do przedłożenia zwolnienia lekarskiego, nie jest wystarczająca dla stwierdzenia, że skarżący uprawdopodobnił przed organem brak winy w uchybieniu terminu. Błędnym jest więc stanowisko przedstawione w skardze, że już samo udokumentowanie niezdolności do pracy zaświadczeniem, wystawionym przez lekarza sądowego wypełnia przesłankę uwiarygodnienia braku winy w uchybieniu terminu. W aspekcie uwag z pkt 3.3., co do charakteru środka, jakim jest uwiarygodnienie, niezasadnym jest też twierdzenie skargi o braku możliwości wykazania w inny sposób niż na podstawie zaświadczenia lekarskiego braku winy pełnomocnika. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga bowiem uwiarygodnienia nie udowodnienia braku winy. W tym, kontekście wystarczy wiarygodna argumentacja o rodzaju choroby i jej wpływie na możliwość wniesienia odwołania w terminie. Pełnomocnik skarżącej nie podjął natomiast nawet próby uprawdopodobnienia, że choroba rzeczywiście uniemożliwiła mu działanie we wskazanym zakresie. Określenie, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim uniemożliwiało mu wykonywanie obowiązków zawodowych jest niewystarczające dla oceny czy adwokat dołożył staranności w prowadzeniu sprawy. Sąd w całości podziela wnioski płynące z dokonanej przez NSA, w przywołanym już wyroku z 17 czerwca 2010r. (lex nr 593932), analizy orzecznictwa sądów administracyjnych w aspekcie wypełnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Otóż przyjmując za tym Sądem należy wskazać, że sam fakt choroby nie decyduje o automatycznym uprawdopodobnieniu braku winy skutkującym przywróceniem terminu. Jak podkreślił NSA, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia nie tylko istnienia przeszkody (tu: choroby), ale i tego, że przeszkoda ta rzeczywiście uniemożliwiała mu dokonanie czynności w przewidzianym do tego terminie. Za nieprawidłową natomiast należy uznać argumentacji organu, według której o braku należytej staranności świadczy fakt niewniesienia odwołania przed ostatnim dniem terminu. Strona ma bowiem prawo wnieść odwołanie także w ostatnim dniu terminu. Nadto nie można oceniać staranności działania strony w sytuacji gdy przeszkoda powstała po stronie reprezentującego ją pełnomocnika. Decydujący jednak wpływ na ostateczną ocenę spornej przesłanki miała pozostała prawidłowa argumentacja organu, stąd powyższe uchybienia nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia. 3.6. Reasumując Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 15 września 2011r., tym samym Dyrektor Izby Celnej w K. był uprawniony do odmowy J. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym zarzut naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej jest niezasadny. 3.7. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a, oddalił skargę.