I SA/Ke 267/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. Ł. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 539/15 oddala skargę o wznowienie postępowania. 1.1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 539/15 oddalił skargę S. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. Od wyroku nie został złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Wyrok uprawomocnił się 11 grudnia 2015 r. 1.2 W dniu 25 lipca 2018 r. S. Ł. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę o wznowienia postępowania sądowego we wskazanej wyżej sprawie. Wniósł o zmianę wyroku na uchylający zaskarżoną decyzję oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego w Kielcach IX Wydziału Karnego z 28 marca 2018 r. sygn. akt IX K 1356/16. 1.3 W uzasadnieniu skargi S. Ł. podniósł, że oparta jest ona na przesłance wykrycia - dowiedzenia się przez skarżącego 14 maja 2018 r., kiedy przekazany mu został przez obrońcę doręczony przez sąd w tym samym dniu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem z 28 marca 2018 r. sygn. akt IX K 1356/16, o okolicznościach faktycznych oraz środkach dowodowych świadczących, że dostawy objęte fakturami wystawionymi przez firmę A. J. na firmę skarżącego zostały faktycznie wykonane. Powyższe, zdaniem skarżącego, świadczy także o dotrzymaniu trzymiesięcznego terminu na złożenie niniejszej skargi, o jakim mowa w art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Skarżący z doręczonego mu odpisu wyroku dowiedział się o szeregu przeprowadzonych przez ten sąd dowodów, w szczególności przesłuchań świadków, z których za najważniejszego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez sąd administracyjny należy jednak uznać samego A. J.. Świadek ten jest w sprawie bardzo istotny, albowiem w ramach postępowań i kontroli podatkowych prowadzonych wobec niego samego, ale także wobec skarżącego praktycznie on nie uczestniczył, a jego ewentualne ówczesne wyjaśnienia i zeznania z uwagi na problem nałogowy należało, choćby w zakresie rozpoznania lub nie swojego podpisu na wystawionych fakturach, ocenić z dużą ostrożnością. A. J. zeznając w sprawie karno-skarbowej S. Ł. potwierdził, że w 2008 r. prowadził sprzedaż materiałów budowlanych i te zeznania łącznie z zeznaniami innych osób złożonymi w sprawie karno-skarbowej (np. innych niż S. Ł. kontrahentów A. J., czy pracowników tych firm, podwykonawców na budowach) wskazują, i co zostało zaakceptowane także przez sąd orzekający w sprawie IX K 1356/16, że dostawy materiałów budowlanych z firmy A. J. do firmy skarżącego miały faktycznie miejsce. Ostatnie zeznania A. J. uznać należy za bardziej wiarygodne, albowiem przed sądem karnym nie miał już żadnego interesu w ewentualnym nieprawdziwym wyjaśnianiu, ponieważ wszelkie postępowania podatkowe bądź karno-skarbowe związane z jego działalnością handlową zostały prawomocnie zakończone. Nie bez znaczenia dla wiarygodności ostatnich zeznań A. J. jest również stwierdzona przez sąd karny okoliczność, iż postępowania karne prowadzone wobec niego nie były związane z fakturami wystawionymi na rzecz skarżącego. Za istotną dla całokształtu okoliczności sprawy należy również uznać stwierdzony w uzasadnieniu wyroku IX K 1356/16 fakt wykonywania w 2008 r. przez skarżącego dużych inwestycji budowlanych w Warszawie przy ulicy S. i R., które nie mogłyby zostać wykonane bez materiałów pochodzących z dostaw od firmy A. J.. 1.4 W piśmie procesowym z 12 października 2018 r. skarżący zawarł wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentu odpisu prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem wydanego przez Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Karny- Odwoławczy w dniu 21 września 2018 r. sygn. akt IX Ka 1037/18, który utrzymał, mimo apelacji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., wyrok sygn. akt IX K 1356/16. Wniosek dowodowy dotyczy dowodu z dokumentu urzędowego, w którym stwierdzone zostało, iż dostawy towarów opisanych w zakwestionowanych przez organy skarbowe fakturach wystawionych przez firmę A. J. miały miejsce, a ponadto wyraźnie stwierdzono, że nawet gdyby uznać, iż firma A. J. była tak zwanym "słupem", to i tak skarżący S. Ł. nie mógł mieć świadomości o tym fakcie. Jest to zatem okoliczność bardzo istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, bo wyjaśnia wątpliwości organu podatkowego co do faktu dokonania dostaw materiałów budowlanych. Dopuszczenie tego dowodu na pewno nie doprowadzi do przedłużenia postępowania w sprawie. 2.1 W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 273 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnił, że decyzja, od której skargę oddalił WSA w Kielcach wyrokiem w sprawie I SA/Ke 539/15, została wydana m. in. z zakwestionowaniem zasadności zaliczenia przez podatnika w ciężar kosztów uzyskania przychodów wydatków w łącznej kwocie [...] zł na zakup materiałów budowlanych, udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi przez firmę PPHU M. A. J. z siedzibą w L., które według poczynionych ustaleń nie potwierdzały rzeczywistych transakcji gospodarczych. 2.2 Organ podniósł, że w świetle art. 11 p.p.s.a. tylko ustaleniom prawomocnego wyroku skazującego nadaje się moc wiążącą. Pozostałe orzeczenia, w tym wyrok umarzający postępowanie, a taki zapadł w stosunku do S. Ł. w postępowaniu karnym, mocy wiążącej nie posiadają. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest w przypadku wydania przez sąd w sprawie karnej wyroku umarzającego postępowanie związany oceną tego sądu. 2.3 Przywołane w uzasadnieniu wyroku sądu rejonowego dowody z zeznań świadków: J. S. (pracownika podatnika), A. Z. (pracownika podwykonawcy podatnika), W. B., A. G. i T. G. (pracowników PPHU M.), K. O., C.B. i S. K. (kontrahentów PPHU M.), M. K. (podnajmującego plac PPHU M.), W. R. (wynajmującego plac M. K.), dotyczyły działalności firmy PPH M. A. J., tj. okoliczności które były przedmiotem ustaleń faktycznych w postępowaniu podatkowym zakończonym wydaniem decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [..] 2015 r., poddanej ocenie WSA w Kielcach w postępowaniu sądowym, którego wznowienia domaga się strona. Z zeznań wskazanych świadków nie wynikają inne ani nowe okoliczności, aniżeli znane orzekającym w sprawie organom podatkowym, na podstawie których dokonano ustalenia stanu faktycznego sprawy. Odmienna natomiast w stosunku do dokonanej przez organy podatkowe i sąd administracyjny ocena powyższych okoliczności dokonana przez Sąd Rejonowy w Kielcach w ramach postępowania karnego prowadzonego w kierunku naruszenia art. 56 § 2 Kks w związku art. 61 § 1 Kks nie stanowi - istotnej dla wyniku postępowania sądowego - nowej okoliczności, która czyniłaby zadość przesłance określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. 2.4 W toku postępowania podatkowego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie doszło do przesłuchania A. J. na okoliczność spornych transakcji, dokumentujących sprzedaż materiałów budowlanych dla firmy S. Ł.. Przesłuchany w toku postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Kielcach sygn. akt IX K 1356/16 zeznał, że faktycznie zajmował się sprzedażą materiałów budowlanych. Potwierdził, że korzystał w tym celu z placu w miejscowości J.. Przyznał też, że mógł osobiście składać oferty S. Ł. na budowie. W ocenie organu, zeznania te na tle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania i dokonanych na jego podstawie ustaleń zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozostają bez wpływu na wynik sprawy. 2.5 Na rozprawie 8 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścić dowód ze złożonego przez skarżącego odpisu wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach IX Wydział Karny- Odwoławczy z 21 września 2018 r. sygn. akt IX Ka 1037/18 wraz z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. 3.1 Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na podstawie art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zgodnie z art. 273 § 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Środkiem dowodowym może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie. 3.2 W skardze o wznowienie postępowania powołano się na wykrycie i dowiedzenie się przez skarżącego, w związku z doręczeniem mu w dniu 14 maja 2018 r. odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Kielcach z 28 marca 2018 r. sygn. akt IX K 1356/16 wraz z uzasadnieniem, o okolicznościach faktycznych oraz środkach dowodowych świadczących o tym, że dostawy objęte fakturami wystawionymi przez firmę A.J. na firmę skarżącego zostały faktycznie wykonane. Sąd uznał zatem, że skarga opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Skoro skargę nadano 25 lipca 2018 r., to oznacza to, że zachowano trzymiesięczny termin, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 277 ustawy p.p.s.a. W powyższych okolicznościach skarga o wznowienie postepowania wymagała rozpoznania na rozprawie. 3.3 Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Podstawy wznowienia decydują zatem o tym, w jakim zakresie wyniki poprzedniego postępowania należy uwzględniać przy wydawaniu orzeczenia we wznowionym postępowaniu. Nie jest dopuszczalne poszerzenie granic ponownego rozpoznania sprawy poza te zakreślone podstawami wznowienia. Dyspozycja art. 282 § 2 p.p.s.a. określa rodzaje orzeczeń, które mogą zapaść po ponownym rozpoznaniu sprawy, gdyż wskazuje, że sąd oddala skargę o wznowienie albo ją uwzględnia stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Sąd oddala skargę w sytuacji negatywnego wyniku merytorycznego oceny podstawy wznowieniowej, to znaczy wtedy gdy zgłoszona podstawa wznowienia jest bezzasadna. 3.4 Zdaniem Sądu, zgłoszona w przedmiotowej sprawie podstawa wznowienia nie może wywołać zamierzonych przez skarżącego skutków. Po pierwsze, jak wskazuje doktryna, ze względu na treść powołanego wyżej przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a., podstawą wznowienia postępowania mogą być tylko takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. Ze sformułowania art. 273 § 2 wynika bowiem, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu z tego powodu, że nie były znane stronom. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania (por. K. Wojciechowska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017 r., s. 1200, H. Knysiak-Sudyka w Komentarzu do art. 273 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi red. T.Woś, program LEX). Powyższy pogląd znalazł akceptację w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyrażono, że w przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a. chodzi o fakty lub inne dowody dotyczące decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego, które istniały w dniu wydania decyzji lub aktu, ale strona nie mogła się na nie powołać z powodów od niej niezależnych. Nowymi okolicznościami (środkami dowodowymi) są tylko takie, które nie były znane rozstrzygającym sprawę organom w dacie podejmowania końcowego rozstrzygnięcia chociaż obiektywnie wtedy istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania. Środki dowodowe powstałe po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie nie stanowią postawy do wznowienia postępowania (por. wyroki: z 25 kwietnia 2013 r. II FSK 1775/11, z 1 lutego 2018 r. II FSK 1918/17, z 18 grudnia 2015 r. II FSK 1721/15). 3.5 Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że środek dowodowy w postaci wyroku sądu rejonowego powstał już po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Powołany wyrok sądu rejonowego został wydany 28 marca 2018 r., natomiast wyrok WSA w Kielcach jest prawomocny od 11 grudnia 2015 r. To oznacza, że środek dowodowy w postaci wyroku sądu rejonowego, przez to że powstał już po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Kielcach, nie stanowi podstawy wznowieniowej zakończonego postępowania przed sądem administracyjnym. Innymi słowy, przedstawiony wyrok sądu karnego i przedstawione w nim dowody, w tym zeznania świadków, do których odniósł się skarżący w skardze o wznowienie postępowania, nie może być potraktowany jako środek dowodowy w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. Z tych samych przyczyn bez wpływu na przedmiotową sprawę pozostaje przedłożony do akt wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach, który wydany został 21 września 2018 r. 3.6 Wyrok sądu rejonowego nie może zostać również potraktowany jako nowa okoliczność faktyczna. W skardze S. Ł. podniósł, że to z uzasadnienia tego wyroku dowiedział się, iż dostawy materiałów budowalnych objęte fakturami wystawionymi przez firmę A. J. na firmę skarżącego zostały faktycznie wykonane. Powołał się w tym zakresie na przeprowadzone przez sąd rejonowy dowody w postaci zeznań A. J., innych niż S. Ł. kontrahentów A. J., pracowników firm i podwykonawców na budowach. Tymczasem z uzasadnienia wyroku sądu rejonowego wynika, że S. Ł. już w postępowaniu przygotowawczym wyjaśniał, że towar o którym mowa w fakturach wystawionych przez A. J. faktycznie kupił i za niego zapłacił A. J. gotówką do rąk, a następnie użył go do prac budowlanych (strona 2 uzasadnienia). Oznacza to, że wbrew twierdzeniu skargi, to nie z uzasadnienia wyroku sądu rejonowego S. Ł. powziął wiedzę o powoływanych przez niego okolicznościach faktycznych mających stanowić podstawę wznowienia. Objęte były one bowiem jego świadomością jeszcze przed wszczęciem postępowania przed sądem rejonowym. Jak wynika z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z [...]2015 r. nr [...], zeznawał już o tym w postępowaniu podatkowym w dniu 10 września 2014 r. Na twierdzeniu o rzetelności faktur oparł też skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 539/15 skargę na opisaną wyżej decyzję. Twierdzenia skarżącego w kontekście istnienia nowej okoliczności faktycznej nie zasługują więc na uwzględnienie. 3.7 Przedstawione powyżej rozważania prowadzą do wniosku, że powołane w skardze o wznowienie postępowania argumenty nie stanowią o wypełnieniu przesłanek z art. 273 § 2 p.p.s.a., co samo w sobie implikuje oddalenie tej skargi. Niemniej należy dodatkowo wyjaśnić, że przedstawiona przez S. Ł. podstawa żądania nie mogła odnieść zamierzonego skutku również ze względu na treść art. 11 p.p.s.a. Stanowi on, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wskazany przepis formułuje więc zasadę związania sądów administracyjnych wydanym w postępowaniu karnym wyłącznie prawomocnym wyrokiem skazującym, co do okoliczności odnoszących się do popełnienia przestępstwa. W przedmiotowej sprawie skarżący przedstawił wyrok sądu rejonowego, w którym sąd ten uznał S. Ł. za winnego i umorzył postępowanie. Nie jest to zatem wyrok, który został opisany w art. 11 p.p.s.a. W powołanym wyżej wyroku II FSK 177/11 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że brak jest jakichkolwiek podstaw do rozszerzania zasady związania treścią rozstrzygnięć sądów karnych, wyrażonej w art. 11 p.p.s.a., na inne orzeczenia niż prawomocnie skazujące. Słusznie zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania wskazał, że ocena wyrażona w wyroku sądu rejonowego nie wiąże w żaden sposób sądu administracyjnego. 3.8 Podsumowując, powołane w skardze przesłanki wznowienia pozostają bez wpływu na wynik postępowania sądowoadministracyjnego i przez to nie skutkują zmianą treści wyroku zapadłego w ramach postępowania objętego żądaniem wznowienia. Negatywny wynik oceny podstawy wznowieniowej powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 282 § 2 ustawy p.p.s.a.