I SA/Ke 337/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku spółki A S.A. o przyznanie prawa pomocy, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie: odmowy zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. 1.1. Wnioskiem z [...]. złożonym przy skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym za [...]. w kwocie [...] zł, Spółka A. S.A. - dalej zwaną "skarżącą", wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie z kosztów sądowych. 1.2. W złożonym formularzu PPPr wskazał dane dotyczące jej sytuacji majątkowej. Określiła, że kapitał zakładowy wraz z wartością majątku wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych wg. bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, poza tym środki trwałe w budowie [...] zł oraz zaliczki na środki trwałe w budowie [...] zł. Wysokość zysku skarżącej za ostatni rok netto wyniósł [...] zł . Skarżąca wskazała również stan swoich rachunków bankowych łącznie przekraczający wartość [...] zł, przy czym zaznaczyła, że część wartości t.j. [...] zł objęta była umową konsolidacji rachunków bankowych (cash pooling). Wskazała że posiada zadłużenie inwestycyjne w ramach grupy A. o wartości [...] zł. 1.3. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że złożony przez nią wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych podyktowany jest tym, że przed Dyrektorem Izby Celnej w K. prowadzonych jest 38 spraw w takim samym przedmiocie sprawy t.j. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym i jej zwrotu. Łączna wartość wpisu jaki skarżąca będzie musiał zapłacić za wniesienie skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wynosić będzie [...] zł, przy czym obecnie zaskarżone do Sądu zostały dopiero 4 sprawy. Stwierdziła, że zasadnym byłoby ustalenie wpisu w każdej z w/w spraw w kwocie stanowiącej 10% kwoty wpisu wynikającej ze stosownych przepisów. 1.4. Skarżąca podkreśliła, że mimo posiadania na rachunkach bankowych pewnych środków finansowych, brak jest podstaw do uznania, że posiada wystarczające środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wyjaśniała, że środki na rachunku bankowym o wartości [...] zł są pozostawione do dyspozycji nie tylko jej, ale również innych spółek należących do wspólnej grupy kapitałowej, dlatego posiada faktycznie ograniczoną możliwość dysponowania nimi, pomimo że pozostaje formalnie ich wyłącznym dysponentem. Skarżąca argumentował również, że prowadzi duże działania inwestycyjne w infrastrukturę energetyczną, w ramach których do końca tego roku poniesie planowane koszty jej realizacji w łącznej wysokości ok. [...] zł. W związku z czym zmuszona jest do zarezerwowania odpowiednich środków na ich sfinansowanie. Powyższa argumenty w ocenie skarżącej, wskazują, że poniesienie w najbliższym czasie kosztu opłat sądowych w łącznej kwocie bliskiej [...] zł, może negatywnie wpłynąć na realizację wskazanych inwestycji, czego nie można pomijać przy ustalaniu możliwości uiszczenia przez nią wpisów sądowych. Przywołała pogląd z orzeczenia Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Białymstoku z 3 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 604/10 wskazujący, że możliwe jest przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, mimo posiadanych oszczędności, jeżeli wykaże, że oszczędności te przeznaczone są na pokrycie kosztów operacji, rehabilitacji i sprzętu medycznego mających na celu poprawę stanu zdrowia. 1.5. Odnosząc się do pozostałych spraw w których skargi planuje wnieść, podkreślała, że wszystkie postępowania są identyczne i dotyczą tego samego zagadnienia prawnego, a przypadku, gdyby mogły zostać objęte jedną skargą, wpis od niej wyniósłby [...] PLN. Przywołał również pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w postanowieniu z 6 maja 2010 r. (sygn. akt I GZ 108/10), że "Pojęcie prawa pomocy nie może być interpretowane wąsko i natęży brać pod uwagę całokształt okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji finansowej skarżącej uwzględniając m.in. koszty ponoszone przez spółkę w związku z innymi toczącymi się postępowaniami sądowymi bądź sądowo administracyjnymi". Skarżąca podniosła również merytoryczne argumenty w zakresie rozbieżności orzecznictwa co do przedmiotu sprawy objętej skargą oraz postępowania organów w sprawie. W tym świetle argumentował za przyznaniem jej prawa pomocy jako elementu zapewnienia prawa do sądu, przywołując treść postanowień NSA z 26 stycznia 2012 r. (sygn. akt I FZ 577/11), oraz z 18 października 2011 r. (sygn. akt II GZ 461/11), gdzie Sąd wskazał, że "W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty postępowania miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, Sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, które umożliwi stronie dostęp do sądu". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. 2.1. We wniosku będącym przedmiotem rozpoznania skarżąca wniosła o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych poprzez zwolnienie w zakresie powyżej 10 % wartości wpisu w sprawie. Stosownie do art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ) – zwanej dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym(...), a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Wobec powyższego wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 2, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. 2.2. Powyższy przepis stanowi wyjątek od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zgodnie z którą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie ponoszone są przez stronę. Zatem każdy pomiot wszczynający postępowanie sądowoadministracyjne powinien liczyć się z wydatkami na ten cel. Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, że udzielenie prawa pomocy może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Zatem rozpatrzenie wniosku opiera się na analizie porównawczej wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu z jej możliwościami finansowymi. Podkreślenia wymaga przy tym, że wobec treści art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. 2.3. Na obecnym etapie sprawy, obciążenia finansowe skarżącej z tytuł zainicjowania postępowania sądowego wniesioną skargą wynoszą [...] zł z tytułu należnego od skargi wpisu sądowego. Na dalsze koszty, jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku [...] zł oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej [...] zł. Sytuacja finansowa skarżącej wskazuje na posiadanie przez nią pełnej płynności finansowej oraz stanu majątkowego znacznie przewyższającego wartość wymaganych kosztów sądowych zainicjowanego postępowania. Na sytuację tą nie wpływa również wskazane zadłużenie. W tym zakresie wskazać należy, że opłacenie wymaganego wpisu nastąpić może ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym nie objętym umową konsolidacji rachunków bankowych, a zatem obejmujących środki do wyłącznej dyspozycji skarżącej, a którego stan również przewyższa wartość wymaganego wpisu. W tym świetle wskazać należy na utrwalony pogląd orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego "...że osoba prawna dysponująca majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (postanowienie z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl. przywołane w postanowieniu NSA z 15 marca 2012r., sygn. akt: II GZ 89/12, dostępne na www.orzecznia.nsa.gov.pl) W postanowieniach z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04 i GZ 64/04, niepubl., NSA podkreślił, również że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ( przywołane przez M. Niezgódka- Medek, Komentarz do art. 246 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarze Lex 2011). Wobec powyższego argumentacja strony odnosząca się do prowadzonych na szeroką skalę inwestycji, które obciążają jej budżet i powodują konieczność gromadzenie na te cel znacznych środków finansowych, nie mogła stanowić okoliczności jako przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. W tym świetle wyjaśnić należy, na co zwraca uwagę doktryna, że " nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628, powołane w postanowieniu NSA z 7 marca 2012r., sygn. akt: II FZ 155/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji skarżącej niezasadne okazało się odwoływanie się do orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt: I SA/Bk 604/10, gdyż zapadło ono w nieporównywalnym stanie faktycznym, a przedewszystkim dotyczyło przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, natomiast przedmiotem niniejszego wniosku jest rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej. W tym zakresie wyjaśnić należy, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy osoby prawej w oparciu o art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., odnosi się w odróżnieniu od analogicznej przesłanki dotyczącej osób fizycznych tylko do aspektów majątkowych ( B. Dauter. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011r., s. 737), zatem nie uwzględnia się w ramach jej rozpoznania potrzeb wnioskodawcy. Natomiast przywołane postanowienie WSA w Białymstoku, z uwagi na konieczne potrzeby związane z leczeniem wnioskodawcy uwzględniło jego wniosek mimo posiadanych oszczędności. Nie mogły stanowić okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy okoliczności związane z ilością zapowiadanych przez skarżącą postępowań oraz łączną wartością wpisów jakie ma ona w związku z tym ponosić. Przypomnieć należy, na co zwrócono uwagę na początku, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Dlatego w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, przedmiotem rozstrzygnięcia była treść art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uzależniająca uwzględnienie wniosku od wykazania przez skarżącą, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w tej sprawie. Nie budzi wątpliwości, że sytuacja majątkowa przedstawiona przez skarżącą wskazuje, że ma ona dostateczne środki na poniesienie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, to zaś uniemożliwiało przyznanie jej prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do zasady prawa do sądu, która jest zawsze uwzględniana przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy, uznać należało, że sytuacja majątkowa skarżącej pozwala jej na zapewnienie sobie ochrony sądowej bez przynwania jej prawa pomocy. Podkreślenia w tym zakresie wymaga, że prawo pomocy stanowi odstępstwo zasady ponoszenia kosztów postępowania i ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie widoczne jest bezsprzecznie, że skarżąca może koszty te ponieść. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 252 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.