I SA/Ke 503/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak po rozpoznaniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. Sp. z o.o. w likwidacji w D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. w likwidacji w D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.) z [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Dyrektor Izby Skarbowej w K.(obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K.) postanowieniem z [...] r. znak: [...] odmówił V. Sp. z o.o. w likwidacji w D. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. znak: [..] określającej dla spółki przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec 2012 r, lipiec 2012 r. oraz sierpień 2012 r. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.z [...] r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w trybie doręczenia zastępczego (po dwukrotnym awizowaniu przesyłki 23 grudnia 2016 r. i 2 stycznia 2017 r.) na podstawie art. 150 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Ordynacja podatkowa 9 stycznia 2017 r. W dniu 4 sierpnia 2017 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że o wydaniu zaskarżonego postanowienia dowiedział się 28 lipca 2017 r., kiedy zaniepokojony brakiem jakichkolwiek informacji ze strony organu dotyczących postępowania zapoznał się z aktami sprawy. Wówczas powziął wiadomość o fakcie doręczenia zastępczego przedmiotowego postanowienia. W jego ocenie ze zwrotki znajdującej się w aktach wynika, że została ona nadana w urzędzie pocztowym w Kielcach 19 grudnia 2016 r., a następnie zwrócona do nadawcy. Pełnomocnik nie otrzymał żadnej informacji o próbie doręczenia przedmiotowej przesyłki. Skarżący powołuje się na monitoring przesyłki dostępny na stronie internetowej operatora pocztowego, z którego nie wynika data nadania przesyłki, zarejestrowania jej w urzędzie pocztowym w K., data próby jej doręczenia, ani data zwrotu do nadawcy. Pełnomocnik podniósł, że zwrotka dotycząca przedmiotowej przesyłki znajdująca się w aktach sprawy nie jest wypełniona w sposób poprawny. Po pierwsze nieczytelnie został wypełniony jej pkt 2 tzn. nie wynika z niego miejsce pozostawienia pisma do dyspozycji adresata oraz data jego pozostawienia. Po drugie nie wynika z niej jakoby adresatowi zostało pozostawione drugie awizo, gdyż nie jest wypełniony pkt 3 potwierdzenia odbioru. Po trzecie nie został wypełniony punkt dotyczący przyczyn zwrotu przesyłki, tj. nie został zaznaczony żaden z wariantów, ani data zwrotu. Po czwarte podpis doręczającego jest nieczytelny, co uniemożliwia jego zidentyfikowanie. Pełnomocnik wskazał także na nieprawidłowości w doręczeniu innych przesyłek kierowanych do niego przez Dyrektora Izby Skarbowej w K.. W ocenie pełnomocnika nie można przyjąć, że postanowienie zostało adresatowi doręczone w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, gdyż z potwierdzenia odbioru wynika, że zawiadomienie o przesyłce nie było dwukrotnie umieszczone w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej oraz że upłynął czternastodniowy okres przechowywania przesyłki, a także że pismo było drugi raz awizowane oraz nie wskazano w sposób prawidłowy przyczyny, z powodu której nie dokonano doręczenia. Dalej we wniosku skarżący wskazał, że niezwłocznie po powzięciu informacji o wyżej wskazanych nieprawidłowościach 2 sierpnia 2017 r. złożył reklamacje na Poczcie Polskiej dotyczące nieuzasadnionego zwrotu wskazanych wyżej przesyłek, które zostaną rozpatrzone w ciągu 30 dni kalendarzowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 3) dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd uznał, że składając wniosek o przywrócenie terminu 4 sierpnia 2017 r. (data nadania) wnioskująca dochowała terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Spełniła też warunek dokonania czynności, której termin został uchybiony poprzez wniesienie skargi. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie, mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Wskazać należy, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Tak więc zainteresowany przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinien uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna. W orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W ocenie Sądu, skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała okoliczności potwierdzających brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach 16 grudnia 2016 r. Jako powód uchybienia terminu pełnomocnik skarżącej podał brak informacji o próbie doręczenia mu przedmiotowej przesyłki, czyli nieprawidłowości w doręczeniu. Stosownie do postanowień art. 150 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dalej jako Ordynacja podatkowa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej operator pocztowy w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 Ordynacji podatkowej). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej). Dokonanie doręczenia w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja doręczenia na podstawie powołanego przepisu, w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Podkreślić szczególnie należy, w kontekście twierdzeń pełnomocnika, że ze znajdującej się w aktach sprawy przesyłki pocztowej zwróconej do nadawcy jako niepodjętej w terminie wyraźnie wynika, że z powodu niemożności doręczenia adresatowi 23 grudnia 2016 r. przesyłkę poleconą pozostawiono w placówce pocztowej, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na przedmiotowej przesyłce widnieje również adnotacja o powtórnym awizowaniu 2 stycznia 2017 r., a także informacja o zwrocie ww. przesyłki jako niepodjętej w terminie 10 stycznia 2017 r. Obok powyższych informacji znajdują się stosowne stemple pocztowe oraz podpisy doręczającego. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że w orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalony jest pogląd, że wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce, zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) (por. wyroki NSA: z 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 123/11; z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 11/11; postanowienie NSA z 4 listopada 2010r., sygn. akt I FZ 419/10 dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez stronę czy Sąd. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Oznacza to, że adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11 (lex nr 1148521): dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. W ocenie Sądu, twierdzenia pełnomocnika skarżącej w przedmiocie nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki przez operatora pocztowego są jednostronne i nie zostały zobiektywizowane. Jak już wyżej wskazywano domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością zaś jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. W przedmiotowej sprawie jednak, mimo że pełnomocnik skarżącej powołuje się na składane reklamacje do Poczty Polskiej, w tut. Sądzie nie zostały złożone żadne pisma na okoliczność wskazania wyników rozpatrzenia reklamacji przez operatora pocztowego. Z uwagi na to, że analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość danych zawartych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, a pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności uchybień w pracy listonosza, należy uznać, że jego stanowisko sprowadza się w zasadzie do gołosłownego oświadczenia o nie otrzymaniu żadnej informacji o próbie doręczenia zaskarżonego postanowienia. Z kolei, obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie takiego twierdzenia prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że nie miała miejsca próba doręczenia przesyłki (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OZ 971/12, LEX OnLine). Ze wskazanych względów nie można przyjąć, że w sposób skuteczny twierdzenia pełnomocnika skarżącej mogły obalić domniemanie doręczenia pisma, wynikające z art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej. Z pewnością takiego przeciwdowodu nie stanowi oświadczenie pełnomocnika o nieotrzymaniu informacji o próbie doręczenia przesyłki oraz wydruki monitoringu. Uznać zatem należało, że doręczenie skarżącej postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z 16 grudnia 2016 r. w sposób zastępczy, określony w art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej było skuteczne i niewadliwe. Zauważyć należy, że kwestionowana przesyłka nadana została przez organ na adres Kancelarii Prawnej wskazany przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie, kryterium należytej staranności jest podwyższone, gdyż profesjonalny pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (postanowienie NSA z 24 marca 2009 r., II OZ 256/09, LEX nr 574453). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.