I SA/Ke 612/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w . z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. I SA/Ke 612/12 Uzasadnienie 1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] 2012 r. znak: [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. – K. znak: [...] z dnia [...]2012r. odmawiającą J. K. umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, w wysokości [...] zł, wynikającej z korekty zeznania PIT-37. 1.2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że J. K. w dniu 14.05.2012r. złożyła wniosek o umorzenie w całości dopłaty do podatku rocznego w kwocie [...] złotych. Argumentowała, że zaległość podatkowa wynikła z faktu nie zgłoszenia podjęcia drugiej pracy, podkreślając że nie było to jej celowym działaniem, lecz wynikiem nieświadomości. Wskazywała, że ze względu na trudną sytuację finansową nie jest w stanie uiścić należnej kwoty. Podatniczka poinformowała, że jest zatrudniona na czas określony. Na wynagrodzeniu ciążą zajęcia komornicze z tytułu alimentów w kwocie 450,00zł, oraz na rzecz Pani M. K. w kwocie 143,13 zł plus koszty komornicze. 1.3. Organ ustalił, że J. K. była zatrudniona na czas określony do dnia 07.07.2012r. w firmie A. z wynagrodzeniem 1.530,00 zł netto, na którym to wynagrodzeniu ciążyły zajęcia komornicze z tytułu alimentów na dzieci oraz z tytułu zobowiązań wobec osoby prywatnej. Aktualnie jest osobą bezrobotną i pobiera zasiłek dla bezrobotnych, który jest jedynym źródłem utrzymania. Podatniczce przyznano zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 794,20 zł brutto przez okres 3 miesięcy od dnia 19.07.2012r., a następnie w w kwocie 623,60 brutto miesięcznie. Zasiłek został przyznany do dnia 18 lipca 2013r. Z przedłożonych przez Podatniczkę informacji i dokumentów wynika, że prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne celem odzyskania wierzytelności należnych bankom i spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i tak: - Bankowi Polskiej Spółdzielczości S.A. w W. z tytułu kredyt udzielonego w 2005r. w kwocie 395.000,00zł., kwota do wyegzekwowania na dzień 19.01.2012r- 344.381,56 zł. - Bankowi Spółdzielczemu w K.- kredyt udzielony w kwocie 33.000,00zł- kwota do wyegzekwowania na dzień 17.03.2011 r. - 41.442,49zł, - SKOK Stelczyka - kredyt udzielony w kwocie 17.000,00zł- zajęcie wierzytelności na kwotę 37.738,20zł wg stanu na dzień 21.02.2012r. Podatniczka wykazała także w oświadczeniu zadłużenie wobec osób fizycznych na łączną kwotę 7.850,00 zł oraz wobec Burmistrza O. z tytułu zaległego podatku na kwotę 2.658,00zł. Organ ustalił, że podatniczka zamieszkuje w S. – K. w domu jednorodzinnym o powierzchni 200 m. kw., stanowiącym własność jej rodziców. Ponosi miesięczne koszty związane z zaspokojeniem własnych potrzeb bytowych: media - 385zł (energia elektryczna 100 zł, gaz 150 zł, woda 135zł), koszty związane z ogrzewaniem - 125zł, opłata za telefon komórkowy - 40zł, opłata za korzystanie z Internetu -40zł, ubezpieczenia na życie - 55zł, wyżywienie - 400zł, alimenty - 459zł plus koszty komornicze. Posiada udziały 50% w nieruchomościach: - działce rolnej w K. gm. O., o powierzchni 8,22ha, zakupionej w 2004r., o wartości 58.800,00zł, z której prowadzone jest egzekucja, - działce w S. – K. przy ul. F., o powierzchni 11.09m.kw., zakupionej w 2005r. Odnośnie sytuacji zdrowotnej ustalono zgodnie z oświadczeniem, że podatniczka choruje na wrzody żołądka i dwunastnicy, zapalenie pęcherza moczowego oraz alergię w związku z czym ponosi okresowo wydatki w wysokości 40zł. Ponadto w lutym 2011 r. doznała złamania obojczyka. 1.4. W tak ustalonym stanie faktycznym organ wskazał, że brak jest przesłanek uzasadniających umorzenie J. K. zaległości podatkowej. Wskazał, że w myśl art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 749 – dalej Ordynacja podatkowa), organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podkreślił, że o istnieniu ważnego interesu podatnika muszą decydować zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o udzieleniu ulgi. Ponadto przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Natomiast ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowych. Trudna sytuacja majątkowa może być uznana za ważny interes podatnika, który wynika z art. 67a Ordynacji podatkowej, jednakże nie może być mowy o automatyzmie, który powodowałby, że każda trudna sytuacja materialna skutkowałaby zawsze udzieleniem wnioskowanej ulgi. Powołując się na orzecznictwo sądowo administracyjnym podniósł, że ukształtował się pogląd, że ważny interes podatnika występuje w sytuacjach wyjątkowych, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Tak więc musi być to sytuacja wyjątkowa, w której znajduje się podatnik i to niezależnie od świadomej jego woli. Tym samym przyznanie ulgi w zapłacie podatku winno więc być spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 22.01.2009r. sygn. akt I SA/Ke 464/08, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26.05.2009r. sygn akt. I SA/Gd 272/09). Ponadto zdarzenie wyjątkowe, losowe, nagłe, na które powołuje się podatnik wykazując przesłankę do udzielenia ulgi, winno charakteryzować się tym, że zaistniało w dacie powstania obowiązku podatkowego i uniemożliwiło podatnikowi wywiązanie się z obowiązków płatniczych wobec budżetu Państwa (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 20.03.2009r. sygn. akt I SA/Ke 417/08). Jednakże niezależnie od zaistnienia powyższych czynników, w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że podstawową przesłanką podjęcia decyzji w sprawie zastosowania ulgi jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji i obowiązkiem organów podatkowych jest wzięcie pod uwagę sytuacji, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w przedmiocie stosowania ulgi podatkowej. W związku z tym przesłanka "ważnego interesu podatnika", od wystąpienia której uzależniona jest możliwość zastosowania ulgi wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie występują w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Z kolei przesłanka interesu publicznego powinna być oceniana z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. 1.5. Oceniając zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że trudna i skomplikowana sytuacja rodzinna i osobista podatniczki i fakt, że nie jest ona osobą pozbawioną środków do życia, prowadzi do przyjęcia po stronie skarżącej nie występują przesłanki w rozumieniu art. 67a § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. Organ wskazywał, że powstanie zaległości podatkowej nie było wywołane nieprzewidywalnymi wydarzeniami losowymi, lecz następstwem nieprawidłowego postępowania podatniczki, która nie zgłosiła pracodawcy podjęcia drugiej pracy, co skutkowało dwukrotnym odliczanie kwoty wolnej od podatku. Osiągnięty przez podatniczkę w 2011 r. dochód pozwalał na uregulowanie kwoty [...]zł, wynikłej z korekty zeznania podatkowego za ten rok. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej faktu, że zadłużenie w Bankach powstałe podczas trwania związku małżeńskiego w związku z prowadzoną przez męża działalnością gospodarczą spłaca jedynie podatniczka wskazał, że postępowania egzekucyjne prowadzone są przez komorników sądowych, a więc organy niezależne od organów podatkowych. Nadto obciążenia o charakterze prywatnym jakimi są dobrowolnie i świadomie zaciągnięte kredyty, jak również inne wskazane przez podatniczkę zobowiązania tj. zadłużenie wobec osób fizycznych nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do tych obligatoryjnych, nałożonych przepisami ustaw podatkowych, a w przedmiotowej sprawie ustawą o podatku od osób fizycznych. Wskazał, że obowiązkiem przecież każdego podatnika jest w pierwszej kolejności zabezpieczyć środki finansowe na spłatę należności podatkowych, gdyż mają one pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami. Organ nie uwzględnił argumentu dotyczącego niepomyślnego zakończenia sprawy o podział majątku pomiędzy byłymi małżonkami. Podnosząc, że organy podatkowe nie są upoważnione do oceny spraw majątkowych, które są rozstrzygane przez niezawisłe sądy. Nadto organy podatkowe nie mają wpływu na relacje rodzinne i finansowe ze współmałżonkiem i jego rodziną. Jednocześnie, mając na uwadze fakt, że zaległość podatkowa w przedmiotowej sprawie powstała w roku 2011 zauważył, że nie wynika ona z sytuacji rodzinnych, na które powołuje się Podatniczka. W świetle przedstawionych w toku postępowania organ nie uznał za słuszne zastosowanie w tym przypadku ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Zastosowanie wskazanej ulgi w przedstawionych wyżej okolicznościach byłoby niesprawiedliwe wobec podatników, którzy mimo niejednokrotnie trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej, zdrowotnej wywiązują się z obowiązku podatkowego rzetelnie i terminowo. W ocenie organu podatniczka nie wykazała przesłanki interesu publicznego, uzasadniającej udzielenie wnioskowanej ulgi. Rozważając tę przesłankę organ podatkowy uwzględnił konieczność respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W świetle przedstawionej sytuacji, przyznanie podatniczce ulgi w spłacie podatku w postaci umorzenia zaległości podatkowej, stanowiłoby odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej, której przestrzeganie leży w interesie publicznym, byłoby również sprzeczne z interesem publicznym bowiem oznaczałoby rezygnację z wpływów budżetowych oraz akceptację zaspokojenia wierzycieli cywilnoprawnych podatniczki środkami z budżetu Państwa. 2.1.Na powyższą decyzję J. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wskazywała, że nie jest w stanie pokryć kosztów dopłaty do podatku rocznego bez uszczerbku dla egzystencji jej i rodziny. Nie była w stanie poczynić oszczędności z comiesięcznych dochodów, ponieważ z momentem podjęcia pracy, jej wynagrodzenie zajęte zostało przez komorników. Uczestniczka ponosi koszty utrzymania własnego oraz dzieci. Dodawała, że rozwód wydany przez Sąd Apelacyjny w Krakowie jest z wyłącznej winy J.K.. Wskazując na powyższe, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, o indywidualne podejście i przeanalizowanie sytuacji życiowej skarżącej, zrozumienie trudnej sytuacji i umorzenie stosunkowo niewielkiej kwoty zobowiązania dopłaty do podatku rocznego w kwocie [...] złotych. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 2.3. W piśmie datowanym na 21 listopad 2012 r. skarżąca podkreśliła, że jest osobą bezrobotną , wykształconą i pomimo poszukiwania pracy poniżej swoich kwalifikacji, nie może uzyskać zatrudnienia. Podniosła także, że nieruchomość której jest współwłaścicielką została wystawiona na licytację. Stwierdziła, że do sanatorium została skierowana na leczenie, a nie na wczasy. Ponownie wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, że zachodzą przesłanki do odstąpienia przez Izbę Skarbową żądania uregulowania zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: 3.1 Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 3.2 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa p.p.s.a.). 3.3. W związku z wnioskiem zawartym w skardze o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie przez sąd zaległości podatkowych należy wyjaśnić, że WSA dokonując kontroli zaskarżonej decyzji wydaje orzeczenia na podstawie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy p.p.s.a., zaskarżona decyzja ulec winna uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w przypadku stwierdzenia zaistnienia przyczyn nieważności aktu z art. 156 k.p.a. lub innych przepisów, sąd stwierdzi nieważność zaskarżonej decyzji. Natomiast stwierdzenie przez sąd wydania decyzji z naruszeniem prawa nastąpi w przypadkach zaistnienia przyczyn je wskazujących określonych w k.p.a. lub w innych przepisach. Sąd zatem w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa może jedynie wyeliminować zaskarżoną decyzje z obrotu prawnego bez merytorycznego rozstrzygania istoty sprawy.Rozpoznając skargę sąd związany jest granicami sprawy, a więc przedmiotem rozpoznania przez organ. Granice te w sprawie umorzenia zaległości podatkowych określone są zakresem przedmiotowym co do istniejącej wartości i zakresu zaległości podatkowej, a także zakresem ustaleń stanu faktycznego co do sytuacji podatnika i oceny dowodów do momentu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że system kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności. Sąd nie może zatem nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy podatkowe, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do wyłącznej kompetencji organu. 3.4. Zdaniem Sądu organ poprawnie ustalił i rozważył stan faktyczny sprawy , które to ustalenia Sąd przyjmuje za własne. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie postępowania podatkowego ( Dział IV rozdział 1 i 11). Organ przeanalizował sytuację ekonomiczną i osobistą skarżącej. Akceptując okoliczności wskazywane przez skarżącą wskazał na jej dochody, majątek nieruchomy, zadłużenie w bankach jak i u osób fizycznych. Dokonał także analizy sytuacji osobistej skarżącej jak i okoliczności związanych z powstaniem zaległości podatkowej. Oceniając zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że sytuacja rodzinna i osobista skarżącej jest trudna i skomplikowana. Równocześnie ustalił, że nie jest ona osobą pozbawioną środków do życia. Powyższe skutkowało przyjęciem, że po stronie skarżącej nie występują przesłanki w rozumieniu art. 67a § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. 3.5. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Tym samym sytuacja faktyczna w której dokonać można umorzenia zaległości podatkowej rozpatrywana jest w kontekście znaczeń użytych pojęć : "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Jak wskazał Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08 (www.orzecznictwo.nsa.gov.pl), pojęcia ważnego interesu podatnika funkcjonuje w znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika. Jednocześnie jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu II GSK 1000/09 (LEX nr 74048) pojęcia ważnego interesu nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2012r. II FSK 2118/10 (www.orzecznictwo.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że ogólną dyrektywą interpretacyjną przy wykładni pojęcia "ważnego interesu podatnika" powinno być uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań. Należy bowiem mieć na uwadze, że wpływy z podatków przeznaczone są na realizacje różnych celów społecznych. Oznacza to że chodzi o sytuacje wyjątkowe , losowe, niezależne od działań podatnika np. klęskę żywiołową czy nagłą ciężką chorobę. W ocenie sądu trafnie w niniejszej sprawie organ ustali, że rozpoznawanej sprawie powyższe okoliczności nie wystąpiły. Skarżąca dysponuje stałym, choć nie wielkim dochodem. Posiada majątek nieruchomy. Jednocześnie jej stan zdrowia nie wymaga ponoszenia znacznych kosztów na leczenie, a równocześnie pozwala na pełną aktywność życiową jak i zawodową. Słusznie podkreślono, że dobrowolnie zaciągnięte kredyty, które skarżąca obecnie spłaca, czy też spłata zadłużenia wobec osób fizycznych nie mogą być traktowane priorytetowo wobec obowiązków podatkowych. Bez znaczenia, co słusznie potwierdzono, jest kwestia ustalenia osoby winnej za rozpad małżeństwa skarżącej i brak w tym zakresie winy po jej stronie. Natomiast ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja zdrowotna czy też ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie czasu). Organ podatkowy, ustalając istnienie przesłanki "interesu publicznego" nie może jednak abstrahować od innych wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (wyrok NSA z dnia 31.10.2012 sygn. akt II FSK 510/11 - www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Także w tym zakresie ustalenia organu są prawidłowe. Zasadnie uznano, że przyznanie skarżącej ulgi w spłacie podatku, w postaci umorzenia zaległości podatkowej, stanowiłoby odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej, której przestrzeganie leży w interesie publicznym. Byłoby również sprzeczne z interesem publicznym bowiem oznaczałoby rezygnację z wpływów budżetowych oraz akceptację zaspokojenia wierzycieli cywilnoprawnych podatniczki i środkami z budżetu Państwa. 3.6. W ocenie Sądu organ w sposób należyty zbadał wszystkie okoliczności sprawy i określił sytuację skarżącej w kontekście przesłanek określonych w art. 67§1 pkt.3 Ordynacji podatkowej. 3.7. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.