II SA/Ke 178/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 czerwca 2022 r. sprawy ze sprzeciwu D. K. i W. K. od decyzji Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu oddala sprzeciw. Decyzją z [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. oraz odwołania B. od decyzji Starosty [...] z [...], uchylającej decyzję ostateczną Starosty [...]ego nr 1107/2020 z [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą D. i W.K. pozwolenia na budowę obejmującego budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi: wodno-kanalizacyjną, centralnego ogrzewania, elektryczną, zbiornika na ścieki na działce nr ewid. 714, obręb geodezyjny [...], gmina [...] oraz orzekającej o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu D. i W.K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz instalacjami wewnętrznymi, wodno-kanalizacyjną, centralnego ogrzewania, elektryczną, zbiornika na ścieki, na działce nr ewid. 714, obręb geodezyjny [...], gmina [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu opisanej wyżej decyzji organ wskazał, że przedmiotowa sprawa była już rozpatrywana przez organy obu instancji. Uprzednio decyzją z [...] Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z [...] r., odmawiającą uchylenia ww. decyzji ostatecznej z dnia [...]r., wskazując zakres postępowania dowodowego, które powinno być przeprowadzone przez organ I instancji. Jak wynika z akt postępowania, Wojewoda wyraził wówczas stanowisko, że A. , jako podmiot dysponujący koncesją na wydobywanie [...], powinna mieć przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym, gdyż obszar oddziaływania terenu górniczego obejmuje działkę inwestora. WSA w Kielcach wyrokiem z dnia 19.04.2021 r. w sprawie o sygn. II SA/Ke 351/21 oddalił sprzeciw D. K. i W. K. od decyzji Wojewody. Następnie Starosta [...], działając na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), zwanej dalej ustawą, postanowieniem z dnia 21.07.2021 r. nałożył na inwestora obowiązek usunięcia braków występujących w przedłożonym projekcie budowlanym. Należało sporządzić projekt zgodnie z wytycznymi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) oraz prawidłowo określić obszar oddziaływania obiektu, uwzględniając uzasadnienia zawarte w decyzji Wojewody [...] oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W postanowieniu wyznaczono termin usunięcia nieprawidłowości do dnia 26.08.2021 r. W dniu 27.08.2021 r. do Starosty [...]wpłynęło pismo z dnia 26.08.2021 r. pełnomocnika D. i W. K. z prośbą o przedłużenie terminu na uzupełnienie dokumentacji. Postanowieniem z dnia 02.09.2021 r. Starosta [...] przedłużył termin określony postanowieniem z dnia 21.07.2021 r. do dnia 26.11.2021 r. W dniu 09.09.2021 r. do organu I instancji wpłynęło pismo D. i W. K.. Przy piśmie z 16.11.2021 r. inwestorzy uzupełnili dokumentację wskazaną w ww. postanowieniu. Starosta pismem z dnia 19.11.2021 r. zawiadomił strony o postępowaniu toczącym się przed organem I instancji. W dniu 16.12.2021 r. do organu wpłynęło kolejne pismo D. i W. K.. Decyzją z [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy, uchylił ww. decyzję ostateczną z [...]r. Odwołania od tej decyzji wniosły A. oraz B. W przypadku drugiego z tych odwołań podniesiono m.in. zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 30 § 4 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy, gdyż spółka nie brała czynnego udziału w postępowaniu w następstwie niedostrzeżenia okoliczności przeniesienia koncesji z A. na B. w dniu 5.03.2021 r. Wojewoda [...], wydając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, przytoczył art. 32 ust. 4 i art. 35 ust. 1 ustawy, podkreślając że pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 K.p.a., zostało zawężone w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę przez przepis art. 28 ust. 2 ustawy – do inwestora oraz właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że decyzją Marszałka Województwa [...] z 5.03.2021 r. przeniesiono na rzecz B. koncesję z 12.08.2008 r. w brzmieniu nadanym decyzją z 6.02.2020 r. na wydobywanie [...] z części złoża "[...] V", położonego w granicach działek o nr: 14, 16, 17, 18, 19, 20, 21/1, 21/2, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 43/1, 45/1, 45/2 i 46 w miejscowości [...] (obręb 0009), w gminie [...], powiat [...], województwo [...]. Tym samym [...] A. utraciła prawo do uczestniczenia w postępowaniu wznowieniowym – co oznacza że decyzja Starosty [...]została wydana na wniosek spółki, nie mającej przymiotu strony w postępowaniu. Z tych względów organ odwoławczy stwierdził, że przyczyna wydania decyzji z [...] jest niezasadna i została oparta na niewłaściwej analizie sprawy. Powyższe przesądziło o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia – gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Załatwiając sprawę ponownie organ I instancji powinien dokonać poprawnej analizy akt sprawy, uwzględniając decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 5.03.2021 r. o przeniesieniu koncesji. Z uwagi na zasadę dwuinstancyjności, ustanowioną w art. 15 K.p.a., organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych do rozpatrzenia ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Co się zaś tyczy odwołania spółki B., to nie może być brane pod uwagę – ze względu na wadliwe postępowanie organu I instancji. W sprzeciwie od decyzji Wojewody z 25.03.2022 r. D. i W. K. podnieśli zarzuty naruszenia: - art. 28 K.p.a. przez jego zastosowanie, - art. 28 ust. 2 ustawy przez jego niezastosowanie w sprawie, - art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, - art. 138 § 2 K.p.a. przez jego zastosowanie, - art. 138 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie w sprawie, - art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. przez błędne powołanie podstawy prawnej przy wydawanej decyzji, - art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. przez błędne rozstrzygnięcie w sentencji decyzji, - art. 146 § 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu skarżący, przedstawiając przebieg postępowania, podkreślili, że Starosta [...] w decyzji z [...] (uchylającej decyzję ostateczną) trafnie stwierdził cyt. "Po sprawdzeniu zgodności projektu budowlanego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz zgodności projektu z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy stwierdzono, iż projekt budowlany jest kompletny i został sporządzony zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zabudowy oraz przez osoby posiadające stosowne uprawnienia i zrzeszone w izbie zawodowej". Natomiast Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją uchylił ww. decyzję Starosty przez zastosowanie art. 28 K.p.a., w sytuacji gdy zastosowanie powinien znaleźć art. 28 ust. 2 ustawy. W tym zakresie strony wskazały, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy, wprowadzony do systemu prawa ustawą z dnia 27.03.2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003r. nr 80 poz. 718), ma na celu ograniczenie katalogu stron, ustalanego dotąd wyłącznie w oparciu o unormowanie art. 28 K.p.a. – w postępowaniach w sprawie pozwolenia na budowę – co wynikało z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej. Starosta trafnie stwierdził, że sąsiednie działki nie były objęte wnioskiem inwestora i nie znajdowały się w obszarze oddziaływania, a tym samym jej właściciel – zgodnie z obowiązującymi przepisami – nie był zawiadamiany o toczącym się postępowaniu, gdyż nie był stroną prowadzonego postępowania. W rezultacie Wojewoda [...], wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się uchybienia poprzez zastosowanie art. 28 K.p.a., podczas gdy powinien zastosować art. 28 ust. 2 ustawy. Organ odwoławczy, uchylając decyzję z 20.12.2020 r., nie wziął pod uwagę faktu, że spółka B., po przejęciu A., powinna była złożyć do organu I instancji wniosek o status strony. W interesie spółek było powiadomienie organu I Instancji o przeniesieniu koncesji, ponieważ, zdaniem skarżących, to nie organ administracyjny powinien prowadzić dochodzenie, czy dany podmiot utracił status strony. W toku postępowania administracyjnego strony postępowania mają obowiązek powiadomić organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie np. adresu lub przeniesienia własności. Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższa zasada podlega jednak wyłączeniu w przypadku sprzeciwu, gdyż jak stanowi art. 64e p.p.s.a., "rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego" . Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z jej treści może wnieść od niej sprzeciw. Z kolei art. 138 § 2 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wynikający z art. 64e p.p.s.a. zakres sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 K.p.a. wskazuje zatem, że sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny i służy wyłącznie sprawdzeniu, czy kasatoryjna decyzja organu drugiej instancji oparta została na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. Zawarte w tym przepisie określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest zwrotem ocennym, niemniej oznacza, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Równoznaczne jest to z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Jak już wskazano wyżej, wyraźne ograniczenie zakresu kontroli wyłącznie do zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej oznacza, że poza zakresem kontroli sądowoadministracyjnej w postępowaniu ze sprzeciwu na taką decyzję pozostają kwestie właściwego rozumienia i zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego, co odróżnia sprzeciw od skargi. Kontrola sądu administracyjnego w sprawie ze sprzeciwu na decyzję kasacyjną ograniczona jest zatem do badania kwestii prawnoproceduralnych związanych z istnieniem bądź nieistnieniem w rozpatrywanej sprawie przesłanek do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 64e p.p.s.a.). W tym zakresie nie są badane kwestie związane z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej, łączącymi się z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu. Sąd, rozpoznając taką sprawę, nie może bowiem weryfikować tego, czy organ II instancji trafnie zidentyfikował okoliczności istotne dla sprawy, gdyż w ten sposób wkroczyłby w materię z zakresu prawa materialnego, to jest w proces odkodowania z treści przepisu prawa materialnego hipotezy normy w nim zawartej uzasadniającej jego zastosowanie. Dokonując zaś tego rodzaju ocen bez udziału innych niż autor sprzeciwu stron postępowania oraz przy wyłączeniu instancyjnej kontroli sądowej w przypadku uwzględnienia sprzeciwu (na takie orzeczenie nie przysługuje skarga kasacyjna) mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnie chronionych uprawnień obywateli. Tego rodzaju ocen mających wpływ na prawa i obowiązki obywateli sąd administracyjny dokonywać może jedynie w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną kończącą postępowanie w sprawie, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkich stron postępowania administracyjnego oraz pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2018 r. o sygn. akt II SA/Po 1152/17). Zaskarżona w niniejszym przypadku decyzja kasacyjna została wydana w oparciu o ustalenie, że postępowanie wznowieniowe przed organem I instancji zostało przeprowadzone w istotnej części po tym jak przeniesiono na mocy decyzji Marszałka Województwa [...] z 5.03.2021 r. koncesję z 12.08.2008 r. – w brzmieniu nadanym decyzją z 6.02.2020 r. na wydobywanie [...] z części złoża "[...]", położonego w granicach działek o nr: 14, 16, 17, 18, 19, 20, 21/1, 21/2, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 43/1, 45/1, 45/2 i 46 w miejscowości [...] (obręb 0009), w gminie [...], powiat [...], województwo [...] – przysługującą dotąd [...] A., która była stroną w postępowaniu wznowieniowym, na rzecz B. Ten ostatni podmiot nie brał udziału w postępowaniu prowadzonym przez Starostę [...] – po uchyleniu decyzją Wojewody z [...] poprzedniej decyzji Starosty z [...] r. W ocenie Sądu takie ustalenie, w powiązaniu właśnie z faktem, iż nabywca koncesji B. nie brała udziału w znacznej i istotnej części postępowania przed organem I instancji, uprawniało Wojewodę do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 K.p.a. Jeżeli bowiem w postępowaniu administracyjnym nie uczestniczyły wszystkie strony, to organ odwoławczy zobowiązany jest zastosować art. 138 § 2 K.p.a., albowiem postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, co wynika z art. 15 K.p.a., a pozbawienie strony udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji prowadziłoby do wadliwości wydanej przez ten organ decyzji. Skoro bowiem sprawa rozstrzygana w postępowaniu odwoławczym musi być tożsama ze sprawą rozpatrzoną i rozstrzygniętą przez organ I instancji, a tożsamość ta musi dotyczyć tak elementów przedmiotowych jak i podmiotowych, to niezastosowanie przez organ II instancji art. 138 § 2 K.p.a. prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 K.p.a. (wyrok NSA z 12 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 643/22, a także wyrok NSA z 6 października 2021 r., sygn. II OSK 3326/18 i powołane tam orzecznictwo). Jednocześnie należy podnieść, że – jak zauważył tut. Sąd w wyroku z 19 kwietnia 2021 r., w sprawie o sygn. II SA/Ke 351/21, zainicjowanej również sprzeciwem D. K. i W. K. – zakres badania sprawy przez Sąd w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem sprzeciwu nie pozwala na weryfikację, czy stanowisko organu odwoławczego o uznaniu danego podmiotu (w rozpatrywanym wówczas przypadku A., obecnie – na skutek przeniesienia koncesji – B.) za stronę postępowania, będące wynikiem zastosowania (czy też niezastosowania) przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy), jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 64b § 3 p.p.s.a., w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 powołanej ustawy nie stosuje się. W art. 32 p.p.s.a. stanowi się, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z kolei w art. 33 p.p.s.a. wskazuje się, kto jeszcze jest lub może być uczestnikiem postępowania przed sądem administracyjnym na prawach strony. Wyłączenie stosowania art. 33 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia sprzeciwu od decyzji oznacza więc, że stronami tego postępowania są jedynie wnoszący sprzeciw oraz organ administracji, którego działanie (wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.) jest przedmiotem sprzeciwu, gdyż uczestnikami na prawach strony w tym postępowaniu nie mogą być podmioty wymienione w art. 33 p.p.s.a. W związku z tym art. 64e p.p.s.a. oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. m.in. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. II OSK 1319/18, wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2384/20, wyrok WSA w Krakowie z 22.12 2020 r., sygn. II SA/Kr 1196/20). Akcentując powyższe trzeba zauważyć, że prawo do udziału w postępowaniu wznowieniowym po stronie A. było wywodzone przez organy z faktu posiadania wspomnianej wyżej koncesji na wydobywanie [...]. Art. 36 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. – na datę wydania zaskarżonej decyzji – z 2021 r. poz. 1421 ze zm.) przewiduje możliwość przeniesienia koncesji na wydobywanie kopalin, co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku na podstawie ww. decyzji Marszałka Województwa [...] z 5.03.2021 r. Zgodnie z art. 30 § 4 K.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zasadę następstwa prawnego należy odnieść także do przypadku zbycia prawa w toku postępowania wznowieniowego. W konsekwencji, zbywca prawa traci uprawnienia strony w takim postępowaniu na rzecz nabywcy (por. wyrok WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Sz 851/19). Następstwo procesowe uregulowane przepisem art. 30 § 4 k.p.a. jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania (wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 3960/18). W świetle powyższych wywodów, w tym tych dotyczących zakresu badania sprawy zainicjowanej wniesieniem sprzeciwu od decyzji, należało uznać, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ II instancji nie naruszył dyspozycji art. 138 § 2 K.p.a. Skoro zatem podniesione w sprzeciwie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.