II SA/Ke 359/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. C. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 359/16 UZASADNIENIE Decyzją z [...] r., znak: [...], Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania J. D., na podstawie art. 35, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy O. z 28 stycznia 2016 r. orzekającą o wymeldowaniu J. D. z pobytu stałego w lokalu położonym w miejscowości [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 21 lipca 2015 r. do Urzędu Gminy w O. wpłynął wniosek B. D. o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z ww. lokalu. Zdaniem organu I instancji w sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki niezbędne do wymeldowania osoby w trybie administracyjnym i decyzją z 7 października 2015 r. orzekł o wymeldowaniu J. D. z lokalu w [...]. Na skutek złożonego odwołania Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku tego, Wójt Gminy O. decyzją z 28 stycznia 2016 orzekł o wymeldowaniu skarżącego z ww. lokalu. Rozpatrując wniesione odwołanie Wojewoda wyjaśnił, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Winno to łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu to takie, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. W sytuacji, gdy ktoś opuszcza swoje miejsce stałego pobytu, czyli przestaje w nim przebywać, a nie zgłasza powyższego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, zachodzą przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. W ocenie Wojewody, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie świadczy o tym, że lokal w miejscowości [...] 75 przestał być dla skarżącego miejscem stałego pobytu. Organ wskazał, że fakt niezamieszkiwania w spornym lokalu skarżący sam potwierdził zeznając, że po powrocie z zakładu karnego, na skutek orzeczenia sądowego, wyprowadził się z lokalu w [...] 75, a obecnie przebywa w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w Sandomierzu. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że Sąd Rejonowy wznowił sprawę o eksmisję, a wyrok jest nieprawomocny i zawiera nieścisłości, organ zauważył, że twierdzenia te nie są poparte żadnymi faktami. Z dołączonej do akt sprawy kserokopii wyroku wynika, że jest on prawomocny, a toczące się w Sądzie postępowanie dotyczy uzyskania alimentów dla syna D. D.. Sam skarżący odmówił organowi I instancji jakiejkolwiek odpowiedzi na ten temat oraz nie przedstawił dokumentów potwierdzających taki fakt twierdząc jedynie, że opuszczenie miejsca pobytu odbyło się pod przymusem policji. Organ podkreślił, że wyrok eksmisyjny zwykle jest związany z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu, dlatego nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest w takim przypadku badanie w toku postępowania woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro nie ma ona uprawnień do przebywania w lokalu i sama wyprowadza się z miejsca pobytu stałego wykonując prawomocny wyrok sądowy lub opuszcza to miejsce na skutek podjętych czynności egzekucyjnych. W ocenie Wojewody podstawowe znaczenie w sprawie ma fakt, że skarżący na skutek orzeczonej eksmisji utracił prawo do przebywania w lokalu, co oznacza, że jego ewentualny powrót jest nierealny i stanowiłby naruszenie prawomocnego wyroku nakazującego jego opuszczenie. To, że skarżący bez względu na swoją wolę, nie może zgodnie z prawem zamieszkać w miejscu, w którym jest zameldowany, jest okolicznością wystarczającą do uznania, że trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu. Odnosząc się do poruszonych w odwołaniu wątpliwości skarżącego dotyczących kwestii oznakowania czy numeracji budynków znajdujących się na działce pod nr 75 Wojewoda wskazał, że nie mają one znaczenia dla orzeczenia w niniejszej sprawie bowiem właściwością organu II instancji jest rozstrzyganie o spełnieniu przesłanek warunkujących wymeldowanie osoby z pobytu stałego, a nie wypowiadanie się w innych kwestiach. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze J. D. wskazał, że uważa decyzję o wymeldowaniu za wysoce krzywdzącą ze względu na możliwość wznowienia postępowania w sprawie eksmisji, wobec czego wskazanym było wydanie decyzji po zakończeniu sprawy o eksmisję w Sądzie Rejonowym w Sandomierzu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji był przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 388 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie rodzi ono ani też nie niweczy żadnych praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Realizacji tych praw można natomiast dochodzić na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Jeżeli zatem dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Wojewoda Świętokrzyski w zaskarżonej decyzji zastosował taką właśnie wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności, prawidłowo także zastosował do ustalonego w sprawie stanu faktycznego art. 35 ustawy przyjmując, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu wyżej cytowanego przepisu. Wyjaśnienia wymaga, że istotą postępowania ewidencyjnego jest rozstrzygnięcie o tym, czy dana osoba przebywa, czy nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z opuszczeniem lokalu w myśl omawianej regulacji mamy do czynienia, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. O takim opuszczeniu można co do zasady mówić wówczas, gdy osoba trwale zerwała więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania, koncentrując swoje centrum życiowe w innym miejscu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 722/06, z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1713/11 dostępnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest to, że J. D. nie zamieszkuje od dłuższego czasu w domu w [...] nr 75, zaś prawomocnym wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny nakazał mu opróżnienie i opuszczenie tego domu wraz ze wszystkimi swoimi rzeczami. Aktualnym miejscem zamieszkania skarżącego jest Schronisko dla Bezdomnych Mężczyzn w Sandomierzu. W treści odwołania od decyzji organu I instancji J. D. sam przyznał, że w wykonaniu wyroku sądowego z 29 kwietnia 2015 r. opuścił dom mieszkalny usytuowany w [...] nr 75. Tym samym wcześniejsze miejsce jego pobytu w [...] nie jest tym, w którym koncentrują się jego życiowe interesy. W nawiązaniu do zarzutów skargi dotyczących "możliwości wznowienia postępowania w sprawie eksmisji" Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że w toku postępowania sądowego ustalono, że postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. Sąd Rejonowy w S. odrzucił skargę J. D. o wznowienie postępowania w tej sprawie, a w dniu 3 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Mimo tego zatem, że postępowanie w przedmiocie wznowienia nadal trwa, to jednak wyrok eksmisyjny z 29 kwietnia 2015 r. nie został skutecznie wzruszony i nadal jest prawomocny. Odnosząc się zaś do okoliczności podniesionej podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 24 sierpnia 2016 r., że wyrok eksmisyjny nie został skutecznie wykonany, gdyż nie było przeprowadzonej egzekucji komorniczej zauważyć należy, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji (por. wyrok WSA w Szczecinie z 12 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 1434/15 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 915/10 wydany na tle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Sposób wykonania wyroku nie ma zatem w niniejszej sprawie znaczenia prawnego, gdyż istotnym jest fakt, że orzeczenie eksmisyjne zostało faktycznie zrealizowane, a J. D. przestał zamieszkiwać w dotychczasowym miejscu pobytu stałego. Reasumując wskazać należy, że z uwagi na rejestracyjny charakter ewidencji ludności, o którym była mowa na wstępie, istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest przede wszystkim bezsporna okoliczność, że skarżący w lokalu w K. nr 75 nie zamieszkuje od dłuższego czasu. Podkreślić przy tym trzeba, iż przepisy meldunkowe nie mogą służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która nie tylko rzeczywiście w nim przebywa, a ponadto - zgodnie z prawomocnym wyrokiem - nie powinna w nim przebywać. W sytuacji zmiany stanu faktycznego i zamieszkania w tym lokalu, J. D. może ponownie się w nim zameldować. Z tych przyczyn decyzję Wojewody uznać należało za odpowiadającą prawu. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie w pkt II oparto na art. 250 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).