II SA/Ke 484/25
WyrokWSA w Kielcach2025-12-10
Skład orzekający: Beata Ziomek, Renata Detka, Krzysztof Armański
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie od decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, powinien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację, który został zawarty w odwołaniu?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie od decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, ma obowiązek rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację, który został zawarty w odwołaniu. Nierozpoznanie takiego wniosku i merytoryczne rozpatrzenie odwołania od decyzji o rozbiórce, bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanej suszarni do drewna. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę, uznając, że wniosek o legalizację został złożony po terminie. Skarżąca, będąca następcą prawnym inwestora, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwą kwalifikację prac jako budowy, a nie remontu, oraz niezastosowanie przepisów dotyczących legalizacji. W skardze zawarto również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję ŚWINB z dnia 25 czerwca 2025 r. Zasądza od ŚWINB na rzecz D. W. kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2025 r. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku suszarni I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz D. G. Sp. z o. o. w W. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z 25 czerwca 2025 r. [...] (znak decyzji sprostowany postanowieniem z 3 września 2025 r.) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "ŚWINB"), po rozpoznaniu odwołania inwestora - [...] Sp. z o.o. sp. k., utrzymał
w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej "PINB") z 23 października 2024 r. nakazującą dokonanie rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku suszarni do drewna o wymiarach całkowitych ok. 43,56 x 8,80 m znajdującej się na działce nr ewid.[...] w miejscowości G. 1c, gm. K..
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną decyzji PINB stanowił art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 418), dalej "P.b.". Wyjaśnił, że
na skutek interwencji Urzędu Marszałkowskiego oraz na podstawie: ustaleń dokonanych podczas przeprowadzonych 13 czerwca 2022 r. i 8 września 2022 r. kontroli, oświadczeń osób biorących w nich udział i przedłożonych przez te osoby dokumentów, a także dokumentów przesłanych przez Urząd Marszałkowski, PINB postanowieniem z 3 października 2022 r. wstrzymał inwestorowi roboty budowlane związane z budową ww. suszarni do drewna z powodu ich realizacji bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie poinformował, że inwestor ma możliwość złożenia wniosku o legalizację ww. budowy w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia i w dalszej kolejności o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu lub jego części oraz o sposobie obliczenia wysokości opłaty legalizacyjnej.
Po rozpatrzeniu zażalenia inwestora ŚWINB postanowieniem z 21 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Wyrokiem z 7 marca 2023 r., sygn. akt
II SA/Ke 106/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] [...] Sp. z o.o. sp. k. na powyższe postanowienie ŚWINB.
Inwestor 22 marca 2023 r. złożył wniosek o legalizację budowy ww. suszarni do drewna.
Następnie PINB postanowieniem z 23 maja 2023 r. na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia do 31 października 2023 r. wyszczególnionych w tym postanowieniu dokumentów legalizacyjnych.
W toku postępowania PINB zmieniał termin przedłożenia tych dokumentów, które ostatecznie złożone zostały 30 kwietnia 2024 r.
Po analizie zgromadzonych dokumentów i poprawie projektów przez inwestora PINB postanowieniem z 27 czerwca 2024 r. ustalił opłatę legalizacyjną
w wysokości 250 000 zł. Postanowienie to ŚWINB uchylił w całości postanowieniem z 9 sierpnia 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji. Powodem uchylenia ww. postanowienia PINB było złożenie wniosku
o legalizację po terminie.
PINB decyzją z 23 października 2024 r. nakazał inwestorowi dokonanie rozbiórki samowolnie zrealizowanego budynku suszarni do drewna.
12 listopada 2024 r. do ŚWINB wpłynęła skarga inwestora na postanowienie tego organu z 9 sierpnia 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Natomiast 14 listopada 2024 r. inwestor wniósł odwołanie od decyzji PINB
z 23 października 2024 r. w przedmiocie rozbiórki suszarni do drewna.
Pismem z 5 grudnia 2024 r. ŚWINB zawiadomił, że odwołanie od ww. decyzji PINB będzie rozpatrzone w terminie miesiąca po wpłynięciu do ŚWINB prawomocnego wyroku WSA w Kielcach, jaki zapadnie po rozpoznaniu sprawy ze skargi na postanowienie tego organu w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Sąd postanowieniem z 25 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 641/24, odrzucił ww. skargę. Postanowienie to jest prawomocne.
Rozpoznając odwołanie od decyzji PINB w przedmiocie nakazu rozbiórki suszarni do drewna ŚWINB zaznaczył, że postępowanie dotyczące samowolnie wykonanego obiektu prowadzono w trybie art. 48 P.b. Przypomniał, że postanowienie PINB z 3 października 2022 r. o wstrzymaniu robót budowlanych zostało zaskarżone przez inwestora, a ŚWINB postanowieniem z 21 grudnia 2022 r. utrzymał je w mocy. Orzeczenie II instancji zostało doręczone inwestorowi 23 grudnia 2022 r.
Powołując się na treść art. 48a ust. 1 P.b. ŚWINB podkreślił, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor mógł złożyć wniosek o legalizację. W świetle zaś art. 48a ust. 3 P.b., jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin ten biegnie od dnia,
w którym to postanowienie stało się ostateczne.
Jak wyjaśnił ŚWINB, postanowienie tego organu z 21 grudnia 2022 r. było ostateczne w dniu wydania. Natomiast inwestor 22 marca 2023 r. złożył wniosek
o legalizację budowy suszarni do drewna. Wniosek ten wpłynął zatem 3 miesiące później.
W ocenie ŚWINB, w tej sprawie nieusuwalną przeszkodą jest fakt, że wniosek o legalizację samowoli budowlanej inwestor złożył po terminie ściśle określonym
w powołanym przepisie, co uniemożliwia zalegalizowanie obiektu. W tej sytuacji organ I instancji, w świetle art. 49e pkt 1 P.b., zobligowany był do wydania decyzji
o rozbiórce suszarni do drewna. Decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 P.b. ma bowiem charakter związany - w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w tym przepisie organ jest zobowiązany do wydania określonej decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosła D. W. (następca prawny [...] [...] Sp. z o.o. sp. komandytowa w G. ), zarzucając temu rozstrzygnięciu:
1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 3 pkt 6 w związku z art. 28 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 1 P.b. poprzez niewłaściwe uznanie, że prace związane w budową budynku suszarni do drewna winny zostać zakwalifikować jako budowa, podczas gdy zakres wykonanych prac oraz bardzo zły stan obiektu nie można zakwalifikować jako budowę, lecz prace remontowe, a zatem brak było podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w myśl art. 48 ust. 1 P.b.;
- art. 48a ust. 1 i 3 w związku z art. 49e P.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie
i tym samym uznanie przez organy obu instancji, że w sprawie istnieją nieusuwalne przeszkody uniemożliwiające zalegalizowanie ww. obiektu, podczas gdy strona skarżąca złożyła wniosek o legalizację, dopełniła obowiązki związane z przedłożeniem wymaganych przez organ I instancji dokumentów i tym samym wypełniła przesłanki do obciążenia strony opłatą legalizacyjną, a nie do wydania decyzji o nakazie rozbiórki;
- art. 49e pkt 1 P.b. poprzez uznanie, że strona nie złożyła wniosku o legalizację
w wymaganym terminie, podczas gdy strona skarżąca złożyła wniosek
o legalizację, dopełniła obowiązki związane z przedłożeniem wymaganych przez organ I instancji dokumentów i tym samym wypełniła przesłanki do obciążenia strony opłatą legalizacyjną, a nie do wydania decyzji o nakazie rozbiórki;
2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ II instancji rozstrzygnięcia
o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie odwołanie strony od decyzji organu I instancji zasługiwało w całości na uwzględnienie;
- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 139 k.p.a. poprzez wydanie przez organ
II instancji decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji i tym samym wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem zakazu reformationis in peius, opisanego w art. 139 k.p.a., co w konsekwencji spowodowało, że organ
II instancji wydał decyzję na niekorzyść strony, bowiem uznał, że w sprawie istnieją nieusuwalne przeszkody uniemożliwiające zalegalizowanie obiektu, podczas gdy strona złożyła wniosek o legalizację i dopełniła obowiązki związane z przedłożeniem wymaganych dokumentów, a zatem wypełniła przesłanki
do obciążenia strony opłatą legalizacyjną, którą PINB na stronę nałożył;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego, rzetelnego oraz pełnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie,
a w konsekwencji oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych i tym samym uznanie, że strona winna dokonać rozbiórki budynku;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego
w wyczerpujący sposób i orzekanie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, który nie dawał podstaw do uznania przez organ II instancji, że w sprawie istnieją nieusuwalne przeszkody uniemożliwiające zalegalizowanie obiektu;
- art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, a tym samym naruszenie zasady budowania zaufania do organów władzy państwowej.
W uzasadnieniu skargi Spółka przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów, w oparciu o które wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości. Spółka podniosła w szczególności, że prace wykonane przy budynku suszarni związane były z termomodernizacją, a zatem był to remont polegający na izolacji cieplnej podłogi, dociepleniu ścian płytą z wełny mineralnej, ociepleniu dachu płytą z wełny mineralnej, wymianie bram i ościeżnic, modernizacji instalacji c.o. wraz z podłączeniem do kotłowni. Zdaniem skarżącej, nie można uznać, że doszło do wybudowania nowego obiektu czy jego odbudowy. Doszło bowiem do ulepszenia istniejącej już (zniszczonej) substancji.
Z ostrożności - na wypadek, gdyby Sąd uznał, że wydanie postanowienia
o wstrzymaniu budowy suszarni do drewna w myśl art. 48 ust. 1 P.b. było prawidłowe, Spółka podkreśliła, że wypełniła przesłanki związane z legalizacją tej budowy.
Zdaniem Spółki, wydanie postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną oznacza, że PINB stwierdził już zgodność projektu zagospodarowania działki
z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz że wykonany został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia. Tylko pozytywna ocena złożonej dokumentacji prowadząca do uznania, że zaszły warunki do legalizacji samowoli budowlanej stanowi podstawę do wydania postanowienia
o ustaleniu opłaty legalizacyjnej.
Spółka podkreśliła, że w myśl art. 139 k.p.a. orzeczenie organu II instancji
o uchyleniu postanowienia dotyczącego opłaty legalizacyjnej w całości celem podjęcia przez organ I instancji działania wobec samowolnej budowy ww. budynku, bacząc na nieusuwalną przeszkodę prawną uniemożliwiającą zalegalizowanie tego obiektu, z całą pewnością stanowi orzeczenie na niekorzyść strony. Zdaniem skarżącej organ II instancji wydał zaskarżone rozstrzygnięcie z naruszeniem zakazu reformationis in peius opisanego w art. 139 k.p.a., co w konsekwencji spowodowało, że organ II instancji wydał postanowienie na niekorzyść strony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga odniosła zamierzony skutek, jednak z innych powodów niż w niej podniesiono.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd dopatrzył się tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powoduje konieczność jej uchylenia.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionej w skardze kwestii niewłaściwego uznania przez organy nadzoru budowlanego, że prace związane
z budową budynku suszarni do drewna stanowiły samowolę budowlaną, podczas gdy - zdaniem skarżącej - zakres wykonanych prac należało zakwalifikować jako prace remontowe, wskazać należy, że organy orzekające w tej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 6 i art. 28 ust. 1 P.b.
Warunkiem zakwalifikowania określonych robót jako remontu jest to, aby były wykonywane w istniejącym obiekcie, a nie w obiekcie, który nie istnieje w całości, czy też w znacznej części i efektem tych robót jest powstanie nowego obiektu, choćby zrealizowanego z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po wcześniej istniejącym obiekcie, który został rozebrany lub uległ zniszczeniu (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 68/25, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
W postanowieniu ŚWINB z 21 grudnia 2022 r., utrzymującym w mocy postanowienie PINB z 3 października 2022 r. o wstrzymaniu inwestorowi robót budowlanych związanych z budową budynku suszarni do drewna, organ nadzoru budowlanego II instancji ustalił, że inwestor w miejscu, gdzie wcześniej zlokalizowany był stary budynek suszarni z 1980 r. o wymiarach 39,54 m x 7,54 m
i powierzchni 298,30 m2, po jego wyburzeniu w całości, na wykonanej nowej betonowej płycie montażowej zestawił nowe 4 suszarnie typu LU SX 4095, połączone ze sobą i przyłączone do serwerowni i kotłowni. Cały obiekt posiada obecnie wymiary ok. 43,56 m x 8,80 m, a jego powierzchnia zabudowy wynosi 383,33 m2.
Okoliczności powyższe nie były sporne. Sam inwestor w treści skargi na postanowienie z 21 grudnia 2022 r. przyznał, że "Użyte elementy - z uwagi na ich wielkość - faktycznie spowodowały nieznaczne w skali wielkości całego budynku jego wydłużenie (o około 4 m) i poszerzenie (o około 1 m)". Przypomnieć należy, że skarga ta została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Kielcach
z 7 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 106/23. Wprawdzie żadna ze stron nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, jednak oddalenie skargi oznacza, że Sąd w tej sprawie przesądził, że zaskarżone postanowienie
w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych odpowiada prawu, a argumenty skargi, sprowadzające się forsowania tezy o remoncie suszarni niewymagającej pozwolenia na budowę, nie zasługiwały na uwzględnienie. Zaznaczyć jednocześnie należy, że warunkiem wstrzymania robót budowlanych w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. jest uprzednie prawidłowe ustalenie, że obiekt budowlany lub jego część został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w wyniku prowadzonych przez inwestora robót budowlanych powstał nowy obiekt, o innych wymiarach niż poprzednio istniejący w tym miejscu, a co za tym idzie mamy do czynienia z budową
w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b., na realizację której wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. Tego rodzaju robót budowlanych nie można zakwalifikować jako remont, jak zarzuca skarżąca, skoro wykonanie remontu polega na wykonaniu określonych robót w obiekcie już istniejącym. Wyburzenie obiektu i wybudowanie w jego miejsce nowego, stanowi budowę wymagającą pozwolenia na budowę, a nie remont.
W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły również, że wniosek o legalizację samowoli budowlanej inwestor złożył po terminie określonym w art. 48a ust. 1 P.b. W świetle tego przepisu wniosek o legalizację inwestor może złożyć w ciągu 30 dni od dnia doręczenia postanowienia
o wstrzymaniu budowy. Natomiast zgodnie z art. 48a ust. 3 P.b., trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku legalizacyjnego, który standardowo biegnie od dnia doręczenia inwestorowi postanowienia o wstrzymaniu budowy, w przypadku złożenia zażalenia na takie postanowienie, biegnie od dnia, w którym postanowienie to stało się ostateczne, czyli od daty doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego
w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia. W przypadku zaskarżenia postanowienia o wstrzymaniu robót, ustawodawca wiąże zatem skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z ostatecznością tego postanowienia, a nie z jego prawomocnością. Stosując do postanowień ogólne reguły k.p.a. sformułowane wobec decyzji (art. 16 § 1 i 3 k.p.a.), ostatecznymi są postanowienia, na które nie służy zażalenie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast prawomocnymi są postanowienia ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu.
W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy stwierdzić zatem należy, że trzydziestodniowy termin określony w art. 48a ust. 1 i 3 P.b. rozpoczął swój bieg od daty doręczenia inwestorowi postanowienia ŚWINB z 21 grudnia 2022 r., utrzymującego w mocy postanowienie PINB o wstrzymaniu budowy, co nastąpiło 23 grudnia 2023 r. Termin ten upłynął 23 stycznia 2023 r. (22 stycznia 2023 r. przypadał na dzień ustawowo wolny od pracy – art. 57 § 4 k.p.a.).
Nie może być więc wątpliwości co do tego, że wniosek o legalizację samowolnie zrealizowanego budynku suszarni, złożony przez inwestora 22 marca 2023 r., był spóźniony.
W orzecznictwie przyjmuje się, że termin przewidziany w art. 48a ust. 1 P.b. ma charakter terminu ustawowego, procesowego, którego nie można przedłużyć. Dokonanie czynności z uchybieniem takiego terminu powoduje jej bezskuteczność,
a w rezultacie inwestor, który składa wniosek o legalizację samowoli budowlanej po terminie, nie może skutecznie domagać się od organu wszczęcia procedury legalizacyjnej i rozpatrzenia w tym trybie jego sprawy (por. wyroki: WSA w Szczecinie z 24 marca 2022 r., II SA/Sz 1111/21, WSA we Wrocławiu z 30 stycznia 2025 r.,
II SA/Wr 368/24, WSA w Krakowie z 16 kwietnia 2024 r., II SA/Kr 125/24 oraz WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2025 r., II SA/Po 68/25, dostępne w CBOSA).
Termin ten, tak jak każdy termin procesowy, podlega natomiast przywróceniu w trybie art. 58 k.p.a., przy czym jednym z warunków jego przywrócenia jest złożenie stosownego wniosku w tym zakresie (por. R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. II, red. D. Sypniewski, Warszawa 2025, art. 48(a); A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. M. Wierzbowski, LEX/el. 2024, art. 48(a); wyrok NSA z 18 listopada 2025 r., II OSK 167/25; wyroki WSA: w Gliwicach z 16 kwietnia 2025 r., II SA/Gl 328/25 i z 22 lipca 2025 r., II SA/Gl 223/25; w Gdańsku z 15 stycznia 2025 r., II SA/Gd 740/24;
w Warszawie z 4 marca 2025 r., VII SA/Wa 2638/24; dostępne w CBOSA).
Przedstawione wyżej stanowisko Sąd orzekający w sprawie podziela
w całości i przyjmuje jako własne.
Poczynienie uwag na temat przywracanego charakteru terminu określonego
w art. 48a ust. 1 P.b. ma kluczowe znaczenie w kontrolowanym przypadku, gdyż
w odwołaniu inwestora od decyzji PINB z 23 października 2024 r. znalazł się wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację budynku suszarni, którego organ II instancji nie dostrzegł i nie poczynił stosownych kroków w celu jego rozpatrzenia. W odwołaniu wskazano: "Ponadto prosimy o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację. Spółka [...] Sp. k. nie była świadoma, iż termin złożenia wniosku liczony jest od postanowienia z dnia 22.02.2023 roku znak [...] Na postanowienie to spółka złożyła skargę do WSA
w K.. Skarga ta została oddalona a wyrok stał się prawomocny w dniu 20.05.2023 roku. Zarząd spółki uważał, że dopiero od tej daty ma 30 dni na wniosek o legalizację".
Odwołanie zostało przez skarżącą wniesione do ŚWINB za pośrednictwem PINB. Jest zatem oczywiste, że w ramach stosowania dyspozycji art. 132 i art. 133 k.p.a. PINB zapoznał się z treścią tego odwołania. Nie było zatem przeszkód do nadania biegu tej części odwołania, którą stanowił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację, tym bardziej, że to właśnie organ I instancji jest właściwy do jego rozpoznania (tak NSA w powołanym wyżej wyroku w sprawie
II OSK 167/25).
Skoro tak się nie stało, to organ odwoławczy winien wniosek o przywrócenie terminu przekazać PINB i wstrzymać się z podjęciem decyzji rozpatrującej sprawę
w przedmiocie rozbiórki budynku suszarni do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii związanej z przywróceniem terminu do złożenia wniosku o legalizację.
Zaskarżona decyzja okazała się więc przedwczesna. Merytoryczne rozpatrzenie odwołania od decyzji o rozbiórce budynku suszarni, bez uprzedniego załatwienia złożonego w odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację, naruszało art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jako jedyną przesłankę rozbiórki organ odwoławczy wskazał uchybienie terminowi z art. 48a ust. 1 P.b. Naruszenie powyższych przepisów powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt. I sentencji wyroku.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 139 k.p.a. należy wyjaśnić, że decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z reguły nie może uchybiać zakazowi reformationis in peius, gdyż jej istotą nie jest możliwość pogorszenia lecz podtrzymanie sytuacji prawnej strony odwołującej ukształtowanej rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym. Z uzasadnienia skargi wynika, że omawiany zarzut został skierowany przede wszystkim wobec postanowienia kasacyjnego ŚWINB z 9 sierpnia 2024 r., które nie podlega kontroli w tej sprawie. Postanowienie to mogło być przedmiotem odrębnej skargi, którą wprawdzie inwestor złożył, jednak prawomocnym postanowieniem z 25 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 641/24, została ona odrzucona jako wniesiona z uchybieniem terminu. Tym samym postanowienie ŚWINB z 9 sierpnia 2024 r. nie mieści się w granicach tej sprawy,
a co za tym idzie merytoryczne odnoszenie się do argumentacji skargi dotyczącej naruszenia art. 139 § 1 k.p.a. Sąd uznał za bezprzedmiotowe.
O kosztach postępowania w pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na koszty te, w łącznej wysokości 997 zł, złożyły się: wpis od skargi - 500 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa kierując się stanowiskiem prawnym wyrażonym
w tym wyroku. W szczególności przekaże wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację do rozpoznania organowi I instancji i w razie potrzeby zawiesi postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło